X
 |
 |
|
|
طرح ها
هنوز در کوچه های کودکی جریان دارم با اسب چوبی بی خیالی خود ای باد بازیگوش ! من ادامه ی بادبادک ها ی خود بودم .
بازی که تمام شد حسرت گل های نزده را شماره می کنم انگار همه چیز من ناتمام تمام می شود .
گم می کنم خود را در کنج کاسه و جوراب
و هوای تیمارستانی اصلا نمی دانم شعر هایم درخت شده اند یا نه؟ نام دیگر من چیست؟
شاعر شدم تا زیبایی را منتشر کنم - سیاه و سفید رنگی - تا دور ترین جزایر دنیا همین با این عکس های یادگاری پی در پی یا مرگ در کمین من است یا گرگ در کمین تو بز بزرگ رمه!
شاخ در می آورد آدم چند تا وقتی تلخی سیب هرزگی درخت است و شیرینی اش رنج باغبان
در معبد فرو ریخته ی آنا هیتا در اعماق علی صدر دستم نمی رسد به بهار درخت کوه دستم به تو نمی رسد دیوار هایی کوتاه بادی سر به زیر و شن هایی مهربان در آغوش سایه ی این بید بی قرار چه انگوری می توان کشید!
چشمت شبیه خودت ویا حکم باز نشستگی روزی مرا از کار برکنار خواهد کرد.
ای جدول ناتمام زندگانی ام ! آخرین خانه ی تو با کدام حرف و هجا با کدام حادثه پر خواهد شد؟
نگاه کن به چشم های من دارم خودم را می کشم پلک بزنی کار تمام است.
ف ف فکر می کنم به ف ف فرودمان ف ف فردا در ف ف فرودگاه ف ف فرانکفورت و این همه فِ .
صبح ،ستمال مچاله ی آنفولانزای خوکی ظهر ، مردار پرنده ای بر ایوان عصر، بریده ی جراید سیاسی عجب خاطره ی گندی دارد این سطل زباله ی یک روزه!!
|
||
|
+
نوشته شده در دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392ساعت 22:42 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
کنار پنجره
هر چند پایانی ندارد انتظارم هی لحظه لحظه، لحظه ها را می شمارم بودایم و تا نیروانای حضورت دست از تلاش عاشقانه بر ندارم از دست های بسته ی من می نوازد تار تنیده بر گلوگاه سه تارم در باطل السّحری به نام قرن غربت جادوی چشمت هم نمی آید به کارم می سوزد این جا کاروانی از سیاووش در آتش سودابه های روزگارم تکثیر سیمرغ است و زال و چوبه ی گز در خود چگونه نشکند اسفندیارم شعری شبیه تیر آرش تا رهایی می جویم امّا می گریزد از مدارم در جبر بودن های بی تو چاره ای نیست امروز هایم را به فردا می سپارم با خطّ میخی، نازنین یا هر چه امّا این بیت را بنویس بر سنگ مزارم با آن که می میرم به جرم کوچه گردی خود را کنار پنجره جا می گذارم
زیستن قطره ای
گر چه کلاف درد پیچیده به پایم گم شد در آوار غم و غربت صدایم با بال های باز اگر چه دیرسالیست در درد در خود پیله بستن مبتلایم تشویش اگر چه چنگ در چشمان من زد بوی نجابت می دهد این دست هایم باور کنید ای سروهای ریشه در سنگ من از تبار طاقت سبز شمایم من قطره قطره زیستن را لمس کردم من با زبان حالتان هم آشنایم مثل شما تسلیم تزویری نگشتم مثل شما ردّ تبر بر شانه هایم حالی برای گفتن ناگفته ها نیست در این زمستانه ترین آب و هوایم با زخم های کهنه ی در خود شکستن هر دم به عشقی پلک ها را می گشایم هر شب میان خواب ها در جنگلی دور... ساری سرود صبح می خواند برایم پیغمبر آیات باران ! داروگ ! کی سر سبز خواهد شد دوباره روستایم؟
|
||
|
+
نوشته شده در یکشنبه بیست و دوم اردیبهشت 1392ساعت 22:31 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
/**/ تقدیم به مریم عزیز ، خواهر زاده ام که دنیا را برای زیستن کوچک یافت و به دنبال هوایی تازه پر گشود. این پرونده چه متّهمان ردیف اوّلی دارد! من تو دنیا تغافل و این همراه لعنتی شیطان چند وقت روی مخت رژه رفته است
ای کاش! سه شنبه نبود ای کاش بهمن نمی آمد! ای کاش من بودم! ای کاش من نبودم! ای کاش!
خواستم پای حجله ی عروسی تو مولانایی کنم با «یک دست جام باده و یک دست جعد یار 1» که نشد.
از هر طرف که نگاه می کنم نوبت تو نبود آخر مردن هم مرامی دارد گُلم!
آن واپسین فیگور فیگور بوییدنِ زیباترینِ گل ها که رهایمان کردی رهایم نمی کند.
ببین چه می کند برق سه فاز خبر مرگی ناگهانی ظرف چهل روز ریش سفید شده ام.
من که نفهمیده ام هنوز شما چطور ؟ «آیا زنان زیبا مرگ فرزندانشان را زود تر فراموش می کنند 2»؟
این آب است یا آتش بر گونه های مادرت؟! که شعله ورترمان می سازد.
این ختم لباس سیاه دسته های گل و خواب های رنگارنگ زنانه که زیباترت می بینند مسکّن من نمی شود هرگز
بیچاره مادرت این روزها هیچ بیدلی به پایش نمی رسد داشت متقاعد مان می کرد که آن گور برای آرزوهای بزرگت کوچک است خیلی
مادرم با تکیه بر عصایی آبنوسی به تسلایمان برخاست باران را گریه ی آسمان خواند و برف را تاج گل برای عروسی که دیگر نیست. و می خواند «امیر گته کاش بمیر بمیر نوو فلکِ بزه آدم حقیر نوو فلک چی کنّه، فلک فرمونبرداره فلک چی گنه، دست پروردگاره»
حالا دیگر به کلید کردن شیطان و قفل کردن آدمی در چشم بر هم نزدنی هم ایمان دارم.
این روزها کسی مرا نمی شناسد جز با دو مدال جدیدِ داغ و دریغ. از ترس ف ر و ر ی خ ت ن است که سر را به دیوار نمی کوبم. وگرنه ...
1 . مولانا 2 .غلام رضا بروسان |
||
|
+
نوشته شده در شنبه چهاردهم بهمن 1391ساعت 15:12 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
پلکی بزن ، شعری بخوان ، شوری بر انگیز ای روح مولانایی ام را شمس تبریز
ای شانه هایت، شانه هایت، چل ستونم این روزها ، این لحظه های زلزله خیز
شاعر ترین ها را به چالش می کشاند در چشم تو، رنگین کمان شوق و پرهیز
گاهی که می آیی در آغوش خیالم دستی به دور گردن شعرم بیاویز
آمیزه ی عقل و جنونم سال ها ، من اما تو تنها جامی از احساس لبریز
این ساقه را بگذار در گلدان بکارم وقتی مترسک کفر می ورزد به جالیز
احساس تلخی دارم و دست خودم نیست در های و هوی باد سر گردان پاییز
ای عطر ناب اتّفاق تازه در تو... ای روح مولانایی ام را شمس تبریز... |
||
|
+
نوشته شده در جمعه نهم تیر 1391ساعت 2:16 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
اسطوره ی شمال و شالیزار
«تقدیم به تنها زن حماسه آفرین ششم بهمن آمل – طاهره هاشمی» ناگهان اسطوره شدی / و عطر حماسه گرفته ای / خواهر! / با مشت و قلوه سنگ و غرور همبوی« سی و نه» ستاره ی گمنام و البرز شرمسار غفلت خویش / هزاران هراز تحسین / در پای تو جاری ساخت و جنگل / باغروری اردیبهشتی / پا به پای ایستادگی ات ایستاد و دریا / مادرانه / اما مرد / در پای تلاطمت زانو زد / دماوند / مست نوزایی« آرشی » های دیگر / گدازه های قهرش را فرو بلعید. و بهتی ابدی بر شانه ی شعر نشست ما در کلاس درس« آب » ،« بابا » ، « نان» دارد / ندارد «سودابه» در سواحل « آتلانتیک» و« خاله زبیده » سرگرم کار دوغ و کشک و شیر و شهر در خوابی شبیه مرگ و تو / اما / چه زود دانستی فقط آدم های برفی در آفتاب می می میرند دختر شالیزار! دوشیزه ی چهار فصل بارانی و درخت ! قهرمان قصه های مادر بزرگ هزاره های در تبعید! « طاهره ی» غریبِ قرنِ غروب و قمار! وقتی در قلمرو غرّش یاغیانه ی « قنّاسه » ها دلواپس نام ترد تو بودم دلتنگی را چنان به سخره نشسته ای که حضور هزار مرد در مشت های استخوانی تو اعترافی عبث نبود تو نیستی و / هنوز / بی آن که زوم شوی / در قاب هیچ خیالی نمی گنجی و دور بین ها تا انعکاس تصویر تمام قدّ تو / راه درازی دارند روزی که دنیا بینایی اش را باز یابد / تو گرد آفرید دیگر شاهنامه خواهی شد. چهل ماه مهربان کیستند اینان؟ رها از آب و نان کاشفان کوچه های کهکشان تشنه ی آب کدامین چشمه اند می روند این گونه بال و پر زنان؟ بال در بال کبوترهای شوق یک جهان دل در به دردنبالشان هم چنان در صحن حیرت مانده است چشم خیس و خیره ی هفت آسمان وامدار صبح لبخند شما سیب و سرو و جلوه ی رنگین کمان بعدتان دنیا دوباره جان گرفت نیست قحط قهرمان داستان اولین شلیکتان، رگبار عشق کم ترین فریادتان، آتشفشان ثبت شد در باور حتی درخت آخرین دستی که می دادید تکان هرگز این جا لحظه ای تاریک نیست در پناه چلچراغ نامتان
|
||
|
+
نوشته شده در شنبه ششم خرداد 1391ساعت 9:14 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
عبدالوحید فیاضی و جادوی کاریزماتیک
تو ساده تر از سلام بودی ای مرد افتادگی تمام بودی ای مرد وقتی که شکوفه از لبت می بارید پیغمبر صد پیام بودی ای مرد پیروزی قاطع « عبدالوحید فیاضی » در حوزه ی انتخابیه« نور و محمود آباد» در دوره ی نهم مجلس شورای اسلامی ، بر هم خوردن معادله ای بود که به سرعت به خبر دست اول رسانه ها تبدیل شد . تحلیل ابعاد و زوایای این پیروزی و آن شکست بماند برای اهلش برای بعد. این پیروزی قاطع و معنا دار دلایل پیدا و پنهان زیادی داشته است که مهم ترین آن را می توان در سه محور زیر خلاصه کرد. الف : بیداری اقشار مختلف مردم در حوزه ی انتخابیه و تغییر ذائقه ها و ارتقای سطح مطالبات و خواسته ها ب : تجربه ی عینی عقب ماندگی ها به دلیل مغفول ماندن بسیاری از امور و طرح های زیر بنایی در دوره های گذشته که به عنوان «پاشنه ی آشیل» تلقی گشته و مردم به خصوص نخبگان توان نادیده انگاری آن را نداشتند. ج: «کاریز ما» ی فیاضی در میادین مدیریتی و تبلیغات انتخاباتی و... بی شک هر یک از موارد بالا می توانست در برهم زدن پازل انتخاباتی و محاسبات و نتایج حاصله یعنی پیروزی و غلبه ی معنا دار فیاضی بر دیگر رقبا موثرباشد اما آن چه در میان مجموع عوامل ، مهم تر به چشم آمده است و توانست چهره ی متفاوتی از انتخابات نهم مجلس را در این حوزه ی انتخابیه ( هم از نظر تعداد مشارکت و دگر گونی نتیجه و...) رقم بزند این است که عبدالوحید فیاضی مرد و مدیری« کاریز ماتیک» یعنی دارای قدرت معنوی غیر قابل مهار است، مخصوصا درمیان اقشاری که به طور مستقیم و یا غیر مستقیم لذت محضر و مدیریت او را تجربه کرده اند. این قدرت و جاذبه ی معنوی غیر قابل انکار است از میان رقبایی که تاکنون از این ناحیه در دوره های پیشین شرکت می کردند ،فیاضی نخستین کسی است که به دلایل مختلف از جمله پشتیبانی نخبگان، نفوذ در لایه های مختلف مردم و تجارب بیست و هفت ساله ی مدیریتی از مدیریت در کلاس تا مدیرکلی و مشاورت وزیر و ...پتانسیل این رقابت نفس گیر و دوئل انتخاباتی را در خود ذخیره داشت. به استناد آمار و منابع رسمی، حضور ایشان در انتخابات این دوره در حوزه ی نور و محمود آباد، پر شور ترین ، داغ ترین و رقابتی ترین دوره ی انتخابات را رقم زده است ودر نهایت با نتیجه ی شیرین و شورانگیز و شگفتی سازبه نفع او خاتمه یافته است پارسایی و ساده زیستی، قانون گرایی، نخبگی و نخبه گرایی، طراوت و طهارت در بیان و بنان ،قدرت چانه زنی بالا، رفتار مدنی و معلمانه، شکوه مدیریتی، صبغه ی ارزشمداری،دینی و فرهنگی ، نستوهی و خستگی نشناسی و... از جمله ی ویژگی های این منتخب مجلس نهم است و تردید نداشته باشید مجموعه ی این فضایل و توانمندی ها، ایشان را هم درمجمع عمومی مجلس نهم، هم درکمسیون های تخصصی و هم در مجمع نمایندگان استانی، به نماینده ای شاخص و اثر گذار بدل خواهد ساخت ضمن عرض تبریک این پیروزی شیرین و فرصت خدمت گزاری در نهمین دره ی مجلس شورای اسلامی به جناب آقا ی فیاضی ، امید می رود که چشم های بیدار و دل های سرشار از شور و شوق و امید مردم حوزه ی انتخابیه اش، در این چهار سال - که به سرعت سپری خواهد شد - شاهد بار آوری ها و شکوفایی ها باشند و آبادی زیر بنایی را تجربه نمایند و حسرت ها را به لبخند بدل سازند و بر انتخاب درست خود ببالند و بنازند و در آینده که خیلی دور نیست، چون دوازدهم اسفند ماه 1390 مردانه و جهادی در تجدید عهد آگاهانه و عاشقانه ی دیگر بر آیند. ایدون باد
|
||
|
+
نوشته شده در سه شنبه بیست و سوم اسفند 1390ساعت 14:43 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
پدیدار شناسی آیین های نوروزی با تبریک سال نو و آرزوی سیب خنده و یاس مهربانی برای همه ی خوانندگان یا مقلب القلوب والابصار، یا مدبراللیل والنهار، یا محول الحول والاحوال، حول حالناالی احسن الحال لفظ نوروزازجمله واژگانی است که معماری و مهندسی ویژه ای درساختمانش به کاررفته است.این زیبایی با استخراج و برابرنهادن تضادهایشان ،زیباتر می شود. نو در مقابل کهنه، نور در برابر ظلمت و روز در مقابل شب. ریشه ی بیشتر مناقشات و تنازعات جهان تاریخ و اسطوره درهمین عناصر و عناصری از همین دست قراردارد نوروز اگر چه کلمه است اما فقط کلمه نیست بلکه باید آن را چون عشق، زندگی و حتی مرگ به گاه ضرورتش زیست تا معنا شود. نوروز یک سنت است. که هر ساله با دستی پر می آید و در چشم انداز وسیعش هیچ عارضه ای وجود ندارد . هر چه هست دعوت به حرکت،پاکیزگی،مهربانی و...است. سنتی پایدار و کهن که گذشت زمان هرگز آن را نفرسود.یکی از هزاران کارکرد ونتیجه ی برپایی این آیین ،ایجاد وحدت ملی دربین اقوامی متفاوت با زبان ها،لهجه ها،گویش ها،مذهب و آداب و رسوم مختلف و متعدد است.در نوروز افکار،رفتار و اعمال تقریبا همسان و همسو می شود بدون این که حتی بخشنامه ای صادر شود. این افعال و افکار از چشمه های ذوق و سلیقه و وفاداری به سنت ارجمند وستایش برانگیز می جوشد.در نوروز همبستگی خانوادگی ، قومی،قبیله ای و ملی با درهم شکستن مرز مکانی و تعصبات دیگر، همسو و بر روی ریلی واحد حرکت می نمایند.از منظری دیگر این هماهنگی و همسویی،موجب از بین رفتن و برچیدن اختلافات سیاسی،طبقاتی قومی و... می شود. ودرست به همین دلیل است که ایرانیان برای برقرار داشتن این سنت پسندیده ،گه گاه هزینه های سنگینی داده اند که نمونه هایی از آن را در ادامه خواهید خواند. واژه ی نوروز از چند جهت بر ذهن و ضمیر انسان در گذرگاه تاریخ و اسطوره خوش نشسته است و از یک طرف بنا به قولی « نو»،« نور» و « روز» 1 را در خود نهفته دارد، یعنی ذهن را بر کهنگی و تیرگی می شوراند.از طرفی دیگرآغاز و فرجام حوادث تاریخی و اساطیری بسیاری را به نوروز نسبت داده اند مثلاً در روایتی از امام صادق (ع) آمده است « نوروز همان روز است که خداوند از بندگانش پیمان گرفت تا او را بپرستند و روزی است که آفتاب در آن طلوع کرد؛ بادها، وزیدن گرفت و زمین شکوفا شد. همان روزی است که کشتی نوح بر کرانه کوه آرام گرفت . پیامبر خدا(ص) علی(ع) را بر دوش خود گرفت تا بت های قریش را به زیر افکند، عید غدیر خم در همین ایام است»2 با نگاهی به منابع متعدد، آفرینش انسان و جهان، تولد حضرت علی(ع) روز بیرون کشیدن یوسف از چاه، روز تولد حضرت عیسی، هنگام هبوط آدم ، تولد زرتشت، به شاهی رسیدن جمشید و غلبه ی او براهریمن ، کشف آتش ، کشف نیشکر و ... در نوروز اتفاق افتاده است. انتساب این گونه حوادث در نوروز، باعث تجلی باورها، خرافات و آیین هایی شد که به اقتضای بن مایه های فرهنگی و میزان باور داشت آن در جوامع مختلف، متفاوت است اما آن چه که در ادامه خواهید خواند فلسفه ی ، اقوال و مستنداتی است پیرامون پاره ای از آیین های نوروزی که اندیشمندان خردگرایی چون » ابوریحان بیرونی » به آن پرداخته و درباره ی آن چیزها نوشته اند.
در اکثر روایات و منابع ، « جمشید» چهارمین پادشاه پیشدادی را بنیان گذار نوروز و بسیاری از آیین های مربوط به آن می دانند مثلاً « فردوسی» در شاهکار سترگ خود پیدایی نوروز را به جمشید نسبت داده و این گونه سرود : ... سرسال نو، هرمز فرودین برآسوده از رنج تن ، دل زکین به نوروز نوشاه گیتی فروز بر آن تخت بنشست فیروز روز بزرگان به شادی بیاراستند می و رود و رامشگران خواستند چنین جشن فرخ از آن روزگار بمانده از آن خسروان یادگار... ابو ریحان بیرونی ریاضیدان- محقق- دانشمند- نویسنده و ادیب بزرگ ایران در صفحه ی 243 در کتاب آثارالباقیه خود آورده است که «جمشید» تختی زرین ساخت و بر آن آرام گرفت و دیوان او را با تخت برداشتند و در یک روز از فراز کوه دماوند گذشتند و در سرزمین بابل فرود آمدند ، این روز آغاز فروردین بود و مردم به یاد این پیروزی و این پرواز جشنی به پا کردند و رقصیدند و به شادی و سرور پرداختند. «دنیای سخن ، شماره ی 53، اسفند 71 ،دکتر ش.غزنی » در آیین های عیدانه عناصر اربعه ( آب ، باد، خاک ، آتش) مظاهر پاکیزگی، طراوت و روشنی، تحرک و سکون ستیزی ، رویش و دایگی ، قدرت و نیرو و روشنایی و گرمازایی و ... به شکل نمادینی حضور دارند باید اذعان کرد آیین های نوروزی عموماً نمادین و سمبلیک هستند و در پشت هر یک فلسفه ای نهفته است. به یاد داشته باشیم، « آتش و باد » در مقابل « باد و خاک» ، دو عنصر فراسویی از منظر انسان دیروز و اساطیر ملت های مختلف از جمله هند ، یونان ، روم ، ایران و ... است. در اساطیر ایرانی آتش رنگ توتم و تقدس به خود گرفت. چنان که آن را هدیه و فرزند اهورا مزدا دانسته اند. دزدیدن آتش توسط « پرومته» و آوردن آن به سرزمین ، نشانه ای از آسمانی بودن این عنصر در اساطیر یونان باستان است. در آیین زرتشت هم ، آتش بزرگ ترین پاک کننده ودرعین حال پاک ترین و نورانی ترین عنصر است و آن را رمز و نماد اهورا مزدا می دانند. زرتشت با انتخاب آتش به عنوان نشانه ی کیش خود، از پیروان خود می خواهد : 1- چون آتش پاک و درخشان باشند. 2- همان گونه که شعله های آتش به سوی بالا می زبانه می کشد،پیروان دین وی هم به سوی بالا،سوی روحانیت،به سوی انسا نّیت و سر انجام به سوی ترقی و تعالی پیشروی کنند. 3- همان گونه که شعله های آتش هرگز به سوی پایین جذب نمی شود،آنان هم سعی کنند مجذوب خواهش های پست نفسانی نشوندو همیشه آمال معنوی را در نظر داشته باشند. 4- همان گونه که آتش چیزهای ناپاک را پاک می کند وخودآلوده نمی شود،آنان هم با بدی بستیزند ،بی آن که خود را آلوده ی بدی ها کنند. 5- همان گونه که از یک اخگر می توان آتشی بر افروخت،با روح و فکریک انسان نیکو کار نیز روان های بی شماری پاک و منزه خواهد شد. 6- آتش با هرچه تماس بگیرد،آن را مثل خود شفاف و درخشان می کند،فرد باید پس از بر خوردار شدن از فروغ دانش و بینش ،دیگران را از فروغ نیکی بهره مند سازد. 7- همان گونه که آتش فعّال و بی قرار است و تا پایان عمر ،حتی لحظه ای از کوشش باز نمی ایستد، انسان هم باید ،مانند آتش فعّال باشد و ارز کار و کوشش باز نایستد و...3 اما هیچ یک از موارد فوق بیانگر پندار نادرست و مغرضانه ی آتش پرست بودن زرتشتیان نیست . چنان که فردوسی سروده است . ... نگویی که آتش پرستان بدند پرستنده ی پاک یزدان بدند... و اما جشن نوروز، با سابقه ی کهن و دراز دامن خود، نه تنها در گذر زمان و آمد و شد حکومت ها با گرایش های اجتماعی و فرهنگی متعدد، ساییده نشده است بلکه خود باعث خلق باورها و آیین های پسندیده ای شد که بن مایه ی پیدایی آنها ریشه درکهن ترین صفحات تاریخ و اسطوره دارد.«ایرانیان به طور کلی درنگهداشتن نوروز وکوشش در بقای آن مُصر بوده اند.در دوران بنی امیه که َتعصب قومی آن ها زبانزد خاص و عام است و مخصوصاً سعی می کردند آداب و رسوم اقوام دیگر را نابود و پایمال کنند، ایرانیان نوروز را که منع شده بود از دست ندادند و ادامه دادند یعنی با پول خریدند و آزادش کردند ، یعنی در دوران معاویه آنگونه که جرجی زیدان نوشته است،حدود5 تا 10 میلیون واحد نقره پرداختند تا اجازه ی جشن را گرفتند.چرا؟ چون مردم هوشمند به گوش اعراب رساندند که : مرسوم،این است که در جشن نوروز به بزرگان هدایای ذی قیمت و ارزشمند بدهیم و آن ها هم که تشنه ی ثروت بودند ، حاضر به گرفتن هدیه شدند یعنی در واقع ایرانیان آن زمان نوروز را خریدند». (دنیای سخن ، ،شماره ی 53، اسفند 71، انجوی شیرازی) در ادامه به تحلیل و واگویی بخشی از این آیین ها و باور های پیرامونی نوروز می پردازیم می پردازیم. 1- کشت دانه یا سبزه کردن : کشت کردن دانه در روزهای فرجامین سال و چند قدمی بهار ، عملی نمادین است. دراوستا کاشتن سبزه با کاشتن حقیقت و فضیلت برابر است واز طرفی دیگر کشت سبزه نماد بازگشت برکت و خرمی به واسطه ی پیروزی جمشید بر اهریمن است. در روزگار جمشید، اهریمن، خشکسالی و قحطی را درزمین رواج داد و برکت و طراوت از همه جا گریخت. جمشید با سرکوب اهریمن باعث بازگرداندن برکت در زمین شد ابوریحان در آثار الباقیه می نویسد:« در این روز که نورزوش خوانند هر چوب درختی که خشک شده بود باز رویید و سبز شد. و هر شخص از راه تبرک به این روز در تشتی جو کاشت پس این رسم در ایرانیان پایدار ماند»4 به گزارش ابوریحان، ایرانیان هفت صنف از غلات در هفت استوانه می کاشتند و از حال و کار آن ها خوبی یا بدی زراعت سالیانه را حدس می زدند. آیا کاشتن نهال ، خرید و فروش سبزه، هفته ی درخت کاری در تقویم رسمی ما و برخی از کشورهای جهان ریشه در جایی از این خاطره ی شیرین بشری ندارد؟ 2-خانه تکانی و غبار رویی و کوزه شکستن :در آیین خانه تکانی پیام اندوه کشی ، فقر زدایی ، نظم و نظافت برای خوش آیند فروها که درآستانه ی سال نو چندی این جهانی می شوند، نهفته است. غبار روبی و گردگیری خانه و اسباب و وسایل و سفید کردن ظروف مسین از آیین های کهن ایرانی است « خانه تکانی و زدودن آلودگی و پلشتی ها از فضای خانه و کاشانه در آخر سال ، مظهر و نمادی از رماندن ارواح خبیث و ناپاک و فرسوده از محیط زیست و زدودن سیاهی و فقر و اندوه و آماده کردن فضای خانه در آستانه ی نوروز برای استقبال از فرود فروهرها وروان مردگان است.5 عده ای از پژوهندگان خانه تکانی و آرایش و پیرایش پیرامون زندگی را از دستورات خود زرتشت می دانند.6 و گمان می رود رابطه ای بین فروهرها ، ارواح پاک و نیک با نامگذاری اولین ماه فصل بهار یعنی فروردین وجود دارد چرا که به گواهی اکثر منابع حتی اوستا، فرود فروهرها در روزهای پایانی سال کهنه و چند روز نخست سال نو صورت می گیرد. 3- چهارشنبه سوری: « سور» در زبان فارسی و در برخی از گویش ها به معنای « جشن ، مهمانی سرخ » به کار رفته است درباره ی خاستگاه این آیین منابع گوناگون، متعدد می نوشته اند. بنا به نظری « طبق حساب ستاره شناسی زرتشت در سال 1725 ق . م تحویل سال ظهر روز سه شنبه بود که نیمه ی صبح آن جز سال پیش و نیمه بعد از ظهرش جز سال نو بوده است که با حساب آغاز روز از نیمه شب چهارشنبه فردای آن روز نوروز و اول سال بوده است و شب چهارشنبه را به این مناسبت جشن گرفته اند و آتش روشن کرده اند»7 اما درکتاب « نوروز» اثر بلوکباشی از قول بهرام فره وشی – یکی از پژوهندگان در فرهنگ ایران باستان آمده است « ایرانیان برآن بوده اند که ارواح نیاکان در آغاز این روزها به زمین می آیند و برکت و نیک روزی برای خاندان می آورند و در همین روزها بود که برای راهنمایی آنان به هنگام شب در بالای بام یا صحن خانه ها آتش می افروختند و مایه آتش را هم از آتشدان ویژه ی خانه فراهم می آوردند تا آن ها راه خاندان خود را بازیابند و به سوی خانواده بشتابند».دکتر مهرداد بهار در جستاری چند در فرهنگ ایران ص 220 ، چهار بودنش را معرف چهار فصل سال می داند. 4- آش چهارشنبه سوری: یکی از کارهای معمول در آستانه ی سال جدید، پختن آش است که در روز آخرین چهارشنبه ی سال انجام می گیرد این آیین هنوز کمابیش در بین مردم، مخصوصاً مردان کوهستان و کسانی که هنوز به آیین های اجدادی پشت نکرده اند، رواج دارد. ریختن انواع حبوبات، سبزی و ترشی در این عمل نماد این است که در سال آینده مثل آش دیگ لبریز و برخوردار از همه ی مواهب باشند، در پاره ای از مناطق درداخل این آش هفت نوع ترشی می ریزند و معتقدند که هر یک از انوا ع این ترشی ها و سبزی دفع کننده بلا و آفت ویژه است. 5- نوروزی خوانی: نوروزی خوانی هم یکی از اعمال سمبلیک در آستانه ی قدم بهار می باشد که متاسفانه امروزه کمرنگ شده است.نوروزی خوان ها با در دست داشتن برگ سبزی که سمبل برکت و زاپایی زمین ، پس از پیروزی جمشید بر اهریمن است. چند روز مانده به عید به اطراف می روند و با خوانش اشعاری در توصیف بهار، مولا علی (ع) ستایش صاحب خانه، دعا برای او و خانواده، دعوت به کار، پایان کرختی و سرما، پاکدامنی و جوانمردی و ... را زمزمه می کنند. هم چنین حاجی فیروز با لباس قرمز و صورتی سیاه با حرکت و ساز و آواز از خود موجب نشاط و شادمانی مردم می گردد. اسطوره شناسان چهره ی سیاه حاجی فیروز را نماد زمستان، لباس قرمز او را نماد خون سیاوش ، می دانند. 6- آب پاشی یا آیین مادرمه :در این آیین ، آب نماد پاکی و پاک کنندگی و روشنی، توسط فرد خوش قدم، بلافاصله بعد از تحویل سال بردرگاه منزل و یا روی افراد ریخته می شود. ابوریحان در آثار الباقیه در این مورد می نویسد : « این روز به « هروذا» که فرشته ی آب است تعلق دارد و به همین خاطر مردم در این روز، سپیده دم از خواب برمی خیزند و در آب حوض و قنات خود را می شویند. و گاهی نیز آب جاری را برخود از راه تبرک و دفع آفات می ریزند.» باید گفت آب پاشی یا مادرمه شاید در این ریشه داشته باشد که چون تن ها، وسایل و خانه ها در زمستان به دود و خاکستر آلوده می شود، مردم ابتدا به خانه تکانی و غبار روبی و بعد پاشیدن آب برروی خود و یا در گوشه ی خانه ها، آن را در یک عمل نمایدن، پاکیزه می کنند و بر پالایش آن گواهی می دهند. عده ای حمام کردن و شست و شوی تن را که به شکل خرده باور هنوز هم رایج است از همان خاطره ی نخستین یعنی دستور جمشید به دیوان برای ساخت حمام و گرمابه می دانند.8 7- هفت سین یا هفت چین:عدد هفت در بسیار ی از فرهنگ ها مقدس و رازناک است عده ای عدد هفت در هفت سین را نماد هفت « امشاسپند» می دانند اما درمورد سین عده ای معتقدند که عبارتند از هفت سینی یا هفت چینی که از چین وارد ایران می شد و در چینش سفره ی نوروزی از همین ظرف های نقش دار نفیس استفاده می شد ، بعدها « یای» نسبت آن افتاد و به صورت هفت سین باقی مانده است. دکتر هاجری در نوروز نامک خود در این مورد می نویسد :« از روزگار باستان هفت چین که به اندر یافت هفت میوه چیده شده است به یاد امشاسپندان هفت گانه، سرخوانچه می گذارند . پس از گذشت دوران فراوان چون «چ» در زبان تازی نبود، « چ» به «ش» بدل شد و هفت چین به هفت سین گردانده شد ». عبدالحسین سعیدیان در اثر پژوهشی خود تحت عنوان (مردمان ایران )منظور از هفت چین را هفت چیز چیده شده از درخت وگیاه میداند این نظر با توجه به رونق کشاورزی در ایران از گذشته های بسیار دور و حضور میوه ها و محصولات کشاورزی در سر سفره هفت سین منطقی تر به نظر می رسد درکتاب نوروز اثر بلوک باشی در این باره آمده است « برخی سین را کوتاه شده ی واژه ی « سینی» می دانند که در آن محصولاتی که در سرزمین ایران به دست می آمد، می چیدند. چون امشاسپندان ، هفت فرشته ی مقدس دین مزدینسا، در ده روز فروردگان از 26 اسفند تا 5 فروردین از جهان مینوی فرود می آمدند مردم هفت خوان از مائده های زمینی را برای آنها مهیا می کردند، اما امروزه سفره هفت سین نوروزی را با هفت چیز که با سین شروع می شود، می چینند. 1- سیب نماد موهبت خداوند 2- سنجد، نماد عشق و دلدادگی 3- سمنو، نمادی برای طلب برکت و فزونی آن در سال نوین 4- سکه، نماد ثروت و طلب افزایش آن 5 - سیر، نماد عافیت و سلامت 6- سمبل ، نماد پیک بهار و زیبایی 7- سپند، برای رفع چشم زخم و یا سماق ویا سرکه علاوه بر این هر قومی کتاب مقدس خود را بر سفره می گذارد، گذاشتن تخم مرغ بر سر سفره نماد طلب نطفه و نژاد است ( زایش و باروری) و ...»9 8- عیدانه :از جمله آیین های نمادین نوروز است که بزرگ ترها به کوچک ترها عیدی می دهند «بیرونی» هدیه دادن را همانند نوروز رسمی کهن و بنیان گذار آن را جمشید می داند و می نویسد : « جمشید در نوروز « نیشکر» را در کشور ایران یافت و دستور داد تا آب این نی را بیرون آورند و از آن شکر ساختند و آن را به عنوان تبرک به همه دادند از آن رو مردم از راه تبرک به یکدیگر در نورز شکرهدیه می فرستادند».10 لازم به یادآوری است که هدیه جمشید به شیرین کام کردن مردم منجر شد ، دادن هدایا و عیدی در طول زمان ادامه داشته و در هر عصر و دوره ای بنا به فکر ،فرهنگ ، افراد عیدانه دهنده و عیدانه گیرنده ، نوع و جنس خاص پذیرفته است معمولاً مادربزرگ ها تخم مرغ رنگ شده به نوه ها می دهند، بزرگ ترهای کاسب پول و ... 9- تاب بستن و تاب خوردن : یکی دیگر از آیین های نمادین است معمولاً افراد در نوروز و مخصوصاً در سیزده به در، تاب می بندند و تاب می خورند ابوریحان بیورنی در صفحه 327 آثار الباقیه این کار را عملی سمبلیک و یادآور نخستین خاطره ی خوش جمشید، پادشاه ورجا و ند پیشدادی می داند « چون جمشید برای خود گردونه ساخت، در این روز بر آن سوار شد و جن وشیطان او را در هوا حمل کردند و به یک روز از کوه دماوند به بابل آمد و مردم با دیدن این امر در شگفت شدند و این روز را عید گرفتند و برای یادبود آن روز در تاب می نشینند و تاب می خورند». 10- سیزده به در : عدد سیزده در باور اکثر جوامع و فرهنگ ها « نحس» محسوب می شود عده ای نحوست این روز را از روزگار زرتشت می دانند که ماه و آفتاب در این روز در مقابل هم قرار گرفتند و منجمان این روز خاص را نحس خواندند. عده ای نحوست سیزده را به عقاید یونانی ها پیوند می زنند و معتقدند که « انجمنی مرکب از خدایان دوزاده گانه منعقد بود، سیزدهمین وارد شد، یکی از آن ها را کشت و این مجلس به هم خورد از همان روز سیزده نحس و بدشگون شده است. این عقیده با رسوخ و رسوب عجیبی در تمام جهان انتشار یافت و مردم به همان عقیده گرویدند و از عدد سیزده ترسیدند.»11 عده ای هم نحوست عدد سیزده را به شام آخر حضرت مسیح نسبت داده اند که سیزده نفر بودند یکی از آن ها خیانت کرد و حضور حضرت عیسی را خبر داد، او را دستگیر و مصلوب کردند. نحوست عدد سیزده به حدی است که برخی از مالکین از پذیرفتن پلاک 13 امتناع می کردند امروز حتی برخی از خطوط هواپیمایی از دادن شماره 13 به شماره های پرواز خود، صندلی های داخل کابین هواپیما خودداری می کنند وهمچنین در پاریس کمتر خانه ای را می توان یافت که عدد سیزده بر سر در آن ثبت شده باشد. باری نحوست سیزده به خاطر یاد کرد خاطره ی شومی است که در ذهن بشر مانده است اعم از حوادث بزرگ طبیعی مثل « سیل ، زلزله و یا مسائل سیاسی و اجتماعی و...» در برخی از مناطق ایران هنوز هم در روز سیزده ی نوروز، در خانه ماندن و کارکردن پسندیده نیست در این روز که در تقویم رسمی ما روز طبیعت نامیده شد، اعضای خانواده از خانه بیرون می روند و در داخل طبیعت زندگی می کنند و قدم بهار را در کنار گل و سیزه و رود و خوانش پرندگان جشن می گیرند و شادباش می گویند. در مقابل نحوست عدد سیزده ،عقیده ای کاملا متفاوتی وجود دارد براساس این نظر که درست هم به نظر می رسد بیرون رفتن عامه ی مردم در روز سیزده نوروز نه تنها به خاطر نحسی آن نیست بلکه دقیقا بر عکس بوده و آن را نتیجه ی نوعی پیروزی و جشن عمومی ایرانیان از کهن ترین دوران تلقی می کند این برداشت ناصواب به دو دلیل به وجود آمد نخست درنیافتن معنی درست واژه ی «در» که معادل دشت و دره است و در ادبیات ما هم سابقه دارد. به صحرابنگرم صحرا تو بینم به دریا بنگرم دریا تو بینم به هر جابنگرم کوه ودر و دشت نشان از قامت رعنا توبینم ... ناگاه یکی سیل رسید از دره ی ژرف پوشید سراپای در و دشت و دمن را... ...من گذشتم به شتاب از در و دشت به شتاب ایام از من بگذشت... «...سیزده نحس نیست تا آن را «در»کنند.حال آن که نمی دانند،یا می دانند وقلب حقیقت می کنند که این کلمه در ترکیب «سیزده به در» به معنای «خارج کردن »،«بیرون کردن » یا «در کردن » نیست ، بلکه مقصود از «در» دشت و دره است ، چنان چه در ترکیباتی مانند «کبک دری» و«در ودشت و... چنان که فردوسی می سراید: ببینی در و دشت رنگین شده نکوتر ز صورتگر چین شده (حافظ،ش13،محمد بقایی ) « ابوریحان بیرونی ضمن سخن از نیاکانش ، مردم ایران باستان ، به روز های سال اشاره می کند و درباره ی سیزدهم فروردین می نویسد:«ایرانیان باستان هر روز از ماه را به نامی خواندند و سیزدهمین روز هر ماه «تیر روز»نامیده می شود و «تیر» نام فرشته ای عزیز و نام ستاره ای بزرگ و نورانی و خجسته است.» بنابراین «تیر روز» یعنی سیزدهمین روز از هر ماه ، نمی تواند برای ایرانیان نحس بوده باشد؛ به خصوص که بر اساس اساطیر ملی ایرانیان ، در این روز سر حد ایران و توران با تیری که از کمان آرش پریدن می گیرد معلوم می گردد. به همین سبب نه تنها در سیزدهم این روز جشنی بر پا می شود که چون نوروز و مهرگان و دیگر اعیاد خجسته و مبارک است بلکه اصولا عدد سیزده یاد آورروزی مبارک در فرهنگ ایرانی است بنابر این اصلا خرافه ای به نام نحوست سیزده وجود ندارد تا بخواهند آن را بزدایندو...» (همان) در روز سیزده نوروز اعمال و آیین هایی انجام می گیرد مثل تفال زدن، تاب خوردن و گره زدن دو شاخه و ... در کتاب نوروز در خصوص گره زدن سبزه با شاخه تفسیر آیینی جالبی آمده است « گره زدن دو شاخه یا سبزه در روزهای پایان زایش کیهانی ،تمثیلی از پیوند یک مرد و زن برای پایداری و تسلسل زایش است». در ادبیات پاپیولار ما این اعمال و اشعار را به جوانان دم بخت نسبت می دهند.مثل : سال دیگر / خانه شوهر/ بچه بغل و .. استاد محمود روح الامینی در صفحه ی 73 «کتاب آیین ها و جشن های کهن در ایران امروز» در مورد اعمال سیزده بدر و فلسفه ی آن ها می نویسد:شادی و خنده در این روز به معنی فرو ریختن اندیشه های تیره و پلید ،روبوسی نماد آشتی و به منزله ی تزکیه ،خوردن غذا در دشت نشانه ی فدیه گوسفندبریان ،به آب افکندن سبزه های تازه رسته نشانه ی دادن هدیه به ایزد آب یا ناهید و گره زدن سبزه برای باز شدن بخت و تمثیلی برای پیوند زدن مرد و زن برای تسلسل نسل ها،رسم مسابقات به ویژه اسب دوانی یاد آور کشمکش ایزد باران و دیو خشک سالی است. در پایان یادآور می شوم گرامی داشت نوروز ، گرامی داشت مهربانی ، پاکی ، سرسبزی و روشنایی است که ریشه در اعماق تاریخ و اساطیر دارد. نوروز را گرامی داشتند، گرامی بداریم. منابع محفوظ |
||
|
+
نوشته شده در دوشنبه بیست و دوم اسفند 1390ساعت 7:2 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
جلوه های ادبیات عاشورایی در آثار علی بن ولی شاعر گمنام مازنی علی خاتمی نوری، معروف به علی بن ولی از شاعران و مرثیه سرایان بزرگ مازندران است که نام و آثارش مثل بسیاری از آفرینشگران ادبی این سامان ناشناخته ماند و شانس تاریخی مطرح شدن را نیافت. او در سال 1286 ه .ش در روستای ( پیل) از توابع ییلاقی بخش بلده شهرستان نور متولد شد. نام پدرش محمد ولی خاتمی و نام مادرش طوبی فرزند آیت اله سید محمد حسینی نوری معروف به سیدآقا می باشد. آن چه از اسناد و قرائن برمی آید، علی بن ولی دارای استعداد و نبوغی ویژه بود ، قبل از رسیدن به سن تحصیلی مدرسه ای، تعلّم را شروع کرد و تا سن 12 سالگی« جامع المقدمات » تا سیوطی» را در زادگاهش نزد حاج سید حسین حسینی فرا گرفت. ناگفته نماند دهکده ی پیل یکی از روستاهای کهن و قدیمی منطقه ی بلده است وعالمان و اندیشمندان بزرگی در آن خاک پاک بالیدند .اخیرا استاد جعفر محدث، یکی از دل سوختگان فرهنگ دوست آن دیار کتابی با عنوان «سیمای فرزانگان پیل»را در دست تدوین دارد که امید وارم با حمایت اهالی فرهنگ مدار آن سامان این اثر با سرانجامی نیک به دست علاقه مندان برسد و مانند« تاریخ سرزمین نور»، اثرمدوّن زنده یاد تیمسار رویین فر(به علت عدم حمایت مالی مسولین و داعیه داران مدعی فرهنگ آن دیار و تحمیل شرط و شروط کذایی و سهم خواهی هاو...) بی سرانجام نماند . باری علی در سن نوجوانی از پیل به تهران رفت و در کلاس درس عمویش، آیت اله شیخ محمد مهدی، شرکت کرد، هم چنین از محضر استادانی چون آیت اله محمد علی لواسانی و حاج میرزا طاهر تنکابنی بهره ها گرفت. چنان که معلوم شد او تحصیلات را با علوم حوزوی آغاز کرد و این زمینه ای شد که بعدها عنصر مسلّط شعرش به لحاظ محتوایی مسائل دینی، مذهبی عرفانی و مداحی و مراثی خاندان عصمت و طهارت باشد. علی بن ولی با عطشی استسقایی به آموختن علوم دینی و ادبی پرداخت و همین باعث شد خاطرات خوشی از دوران تحصیل داشته باشد. ... اندر محیط مکتب در روزگار تحصیل مرغ روان به پرواز د ر بهترین فضا بود گاهی به فکر خواندن ، گه در پی نوشتن گه رغبتم به بازی بر حسب اقتضا بود ایجاد وجد می کرد، در فن نصاب الصبیان زیرا که شعر بونصر جان بخش و جان فزا بود با عده ای ز طلاب، شب ها نکرده ام خواب چون هفت وجه و ده باب ورد زبان ما بود... پس از این دوره، مدتی به عنوان آموزگار و مدیر در بلده و مدتی هم در آمل به کار تعلیم و آموزش پرداخت، در بلده در کلاس درس آیت اله شیخ محمد بلده و در آمل در کلاس درس آیت اله غروی شرکت می کرد. در سال 1315 از مازندران کوچید و به تهران عزیمت کرد و به ادامه تحصیل پرداخت. در سال 1318 موفق به دریافت دانش نامه ی دادگستری شد ، پس از آن به شغل دفترداری و سردفتری دفتر اسناد رسمی مشغول شد. علی بن ولی شعررا از سنین کودکی شروع کرد، چنان که نوشته اند مرثیه ی معروف « دامن همت حسین بن علی زد بر کمر/ گفت من می نوشم من این جام بلای پر خطر » را که توسط اکثر مداحان در رثای سالار شهیدان خوانده می شود در سنین نوجوانی سرود. این مرثیه ی معرف که «دامن همّت» نام گرفته، خود به خود یک مقتل کوچک است.شاعر این اثر را از زبان دانای کل، در فضایی دراماتیک و نمایشی خلق می کند . نمایشی که در ابتدا خداوند و امام حسین(ع) در آن حضور دارند و به گفتگو در باره ی آن حماسه ی سرخ و شور انگیز و ماندگار مشغولند و شاعر در بند پایانی وارد صحنه ی شعر شده و به بیان آرزو مندی های خود می پردازد و... با تشریح بلایا و مصائب این بیعت برای حمایت دین، عزم امام حسین (ع )هم جدّی تر می شود ،به طوری که مایه ی حیرت همه اولیا و...می شود. اولین پیام این مرثیه، تسلیم محض امام در برابر مشیت الهی و پذیرش همه ی بلایا و سختی هایی است که از قبل در آیینه ی اسرار به سمع و نظر امام رسیده بود. بخش هایی از این مرثیه را می خوانیم در ازل جام بلایی آمد از نزد خدا این خطاب آمد که ای ارواح کل ماسوا زانبیا و اولیا و اصفیا و اتقیا کیست از عبد مطیعم نوشد این جام بلا؟ دامن همت حسین ابن علی زد بر کمر گفت من می نوشم ای جام بلای پر خطر پس از این اعلام آمادگی که در «من می نوشم»به نوعی موکد شد، ندای الهی دوباره در گوش امام طنین انداز شد ... هرکه نوشد جام محنت از ره صدق و صفا در رضای حق نماید جان شیرین را فدا خویش را آماده بنماید به هر رنج و بلا در جزای این عمل او را شوم من خون بها ماورا اندر تحیّر جمله از بالا و پست پس حسین بگرفت آن جام بلابر روی دست خواست تا نوشد ندا آمد ز خلاق الست صبر کن تا با تو گویم زآن چه در این جام هست شرایط حمایت از دین خدا در این لحظه ی دشوار و بن بست واره ی تاریخی، یکی پس از دیگری بر امام عرضه می شود.به منظور سنجه ی میزان آمادگی امام در پرداخت هزینه ی این بیعت و... باید اول یاحسین، اکبر دهی، اصغر دهی قاسم و عباس و هم عبدالله و جعفر دهی خویشتن باید دهی جان، سر دهی پیکر دهی زان سپس اندر اسیری خواهر و دختر دهی هست این جام بلا را زخم های بی حساب نیزه و شمشیر و تیرآنگاه سوز آفتاب چون شدی لب تشنه از بهرت میسرنیست آب بسته گردد بازوی طفلان زارت با طناب در ادامه ضمن تکرار بند ترجیع ، امام حسین پذیرش و آمادگی و رضایت خود را چنین اعلام می کند
پس به پاسخ گفت یارب در رضایت سر دهم گر قبول افتد گلو را در دم خنجر دهم سر چه باشد در ره جانان، بلی پیکر دهم شاکرم کاندر رهت «اکبر» دهم «اصغر» دهم جان چه باشد زان که اندر راه جانان می دهم چون شدم عاشق بلی جان و تن ارزان می دهم پیکر مجروح بر ریگ بیابان می دهم در میان آفتاب گرم و سوزان می دهم راضیم در راه حق ریشم به خون رنگین کنم «اصغر»شش ماهه را قربان راه دین کنم از غم انصار قلب خویش را غمگین کنم خویش را مقتول تیغ قوم بد آیین کنم راضیم«زینب» اسیر فرقه ی کافر شود مو پریشان خواهرم «کلثوم»بی یاور شود غل به گردن، سید سجاد غم پرور شود راضیم بر آنکه رأسم زیب طشت زر شود بهر امت، راضیم جان با لب عطشان دهم در زمین«کربلا» من پیکر عریان دهم راضیم تا جسم خود زیر سم اسبان دهم زیر چوب خیزران رأس و لب و دندان دهم بعد قتلم راضیم بینم به روی نی سرم بی برادر، بی پدر گردد «سکینه» دخترم راضیم در کوچه و بازار بینم خواهرم در بلایا جمله راضی بر رضای داورم... اشعار و سروده های او از استحکام و روانی خاصی برخوردار است و از لحاظ محتوا دارای رنگ و بوی مذهبی و عرفان اسلامی است. ارادت او به خاندان عصمت و طهارت غیر قابل انکار است و از میان آنان به حضرت علی(ع) و امام حسین (ع) ارادتی ویژه دارد. مدایح و مرثیه های علی بن ولی در غالب کتاب های مراثی و مدایح موجود است و در کوی و برزن مخصوصاً (آمل، نور رویان، کجور، بلده و ...) شهرتی به سزا دارد. نمونه هایی ازاشعار این شاعر بزرگ مازندارنی که درآثار مربوط به انجمن ادبی صائب در سال های 1339 و 1340 چاپ شده، موجود است. بی شک علی بن ولی پس از میرزا محمود فدایی تلاوکی معروف به فدایی مازندارنی که از شاعران قرن سیزده بوده و در سال 1282 در گذشته است و طولانی ترین ترکیب بند عاشورایی ادب فارسی را با بیش از چهار هزار بیت رقم زده است، یکی ازبزرگ ترین شاعران مرثیه سرای مازندرانی است. اشعار علی بن ولی را نزدیک به 5 هزار بیت وبیشتر رقم زده اند با تنوع موضوعی چون عشق، عرفان، مدایح و مراثی اخلاقیات ،اجتماعیات و... که متاسفانه هنوز تدوین و چاپ نشده است. آرزو می کنم ما ترک معنوی این شاعر هر کجا که هست هر چه زودتر به دست اهالی شعر و شعور برسد. چراغ عمر علی بن ولی در نهم اسفند 1351 در سن 65 سالگی خاموش شد.دو غزل زیر از سروده های اوست. ای درخشان از جمالت آفتاب آفتاب از روی ماهت در حجاب آفتاب و ماه زیبا نیستند از رخ زیبا تو گر گیری نقاب دل چو یوسف می بری از خاص وعام می ربایی صبرو تاب ازشیخ وشاب وصف حسنت در کتاب عشق من می نگنجد با هزاران فصل و باب ملک جان در قبضه ی تسخیر توست خواهی ار آباد آن را ، یا خراب هم به من نزدیک و هم دوری زمن هم به بیداریت بینم، هم به خواب از تو مجنونم، نه من دیوانه ام با تو سرمستم، نه با جام شراب بی تو آرام و سکون در خاطرم فی المثل مانند غربال است و آب
فرصتی ده تا با تو بنشینم ، دمی تا فرو بنشانم از دل التهاب من تورا جاوید خواهم زندگی تو چرا در کشتنم داری شتاب تا کجا پویی ره جورو ستم تا کی ات با من سر قهر و عتاب؟ دل نوازی ، جان گدازی ، دل بری ا ن هذ ا عندنا شبی عجاب! « نوری» این الهام از سعدی گرفت ماه رویا، روی خوب از من متاب ************************* روح ما را به سرا پرده ی تن، جا تنگ است نه سرا پرده ی تن، خانه ی دنیا تنگ است مرغ جان در قفس جسم نگیرد آرام آری این خیمه بر این طایر زیبا تنگ است تف خاکی نشود، جلوه گه علّیین بهر طاووس روان مسکن و ماوا تنگ است طایر روح، فضای دگری می طلبد که ز پهنای ثری تا به ثریا تنگ است آدمی نقطه پرگار وجود است و براو لاجرم دایره ی گنبد مینا تنگ است به تماشا گه راز آی اگر اهل دلی کاهل دل را دو جهان بهر تماشا تنگ است وقت بگذشت و تو درغفلت و خوابی زنهار فرصت ای مرد ره با دیه پیما تنگ است صحبت یوسف و خلوت گهی از دست دهد جامه ی صبر بر اندام زلیخا تنگ است منم آن نوری عاشق که به امید وصال آن چنانم که مرا پوست بر اعضا تنگ است. رسم وفا قصیده ی رسم وفا ازعلی بن ولی در حوزه ی ادبیات عاشورایی و درمورد حیات دو گانه ی «حربن یزید ریاحی » است .که شاعر توانسته است به شایستگی چهره ی دو گانه ی حر را در قبل از تحول و زمانی که در اردوی عمر سعد بود و هم چنین بعد از آن انقلاب عظیم درونی و پیوستن به جمع یاران امام به تصویر بکشد. یکی از هنرهای شاعر در این اثر ماندگار، نوع نگاه و سرایش است که تصاویر مثبت و منفی حر را در آن واحد در دو مصراع رو به روی هم قرار می دهد که این رویارویی چنان که از حر سراغ داریم، در نهایت به غلبه و پیروزی حق بر باطل در جبهه ی درون وی می انجامد و در پایان آن را در میدان مبارزه برای همیشه جاودانی و ماندگار می سازد.این اثر سیر تحول حر را به زبانی ساده وبیانی نرم و قابل درک و دریافت برای همه بیان می دارد و در نوع خود می تواند یکی از آثار ماندگار در این عرصه تلقی گردد. ای شیعه ! به ویرانه نگر کان طلا را از«حر»وفادار ببین رسم وفا را یک روز جفا کیش و جفا کار و جفا جوی روز دگر افکنده ز سر جور و جفا را مجرم شد و مذنب شد و فاجر شد و فاسق مسلم شد و مؤمن شد و شد بنده خدا را بالید گهی از«اَنَا حر»به شجاعت گاهی «و اَنَا العبد»بر آورد صدا را منصور شد و ناصر شد و اَشقی شد و اَسعَد آن هم چه سعیدی که فدا شد سعدا را ضارب شد و مضروب شد وحاکم و محکوم طی کرد ره محکمه ی حق و قضا را قاطع شد و قاتل شد و قتّال و جلوبند مقتول و سرافراز و خریدار بلا را متبوع شد و تابع شد و ظالم شد و مظلوم هم پیشه ی خود ساخت ره صدق و صفا را مقهور خدا گشته و مغضوب رسولش محبوب خدا گشته و دریافت رضا را یک روز عدو روز دگر داد به نصرت قلب و تن و جان و دل و دست و سر و پا را چون دیده حیات ابدی را به مماتش خود عین فنا گشته و دریافت بقا را چون خواست که بر ظلمت دل، نور رساند بنمود ز خورشید ولا کسب ضیا را شد صفحه ی عقلش کدر از رنگ معاصی برجست و بپاشید بر او آب ولا را محبوب و محب گشته و عاشق شد و معشوق چون کرد نظر آینه ی یار نما را بیمار شد و خسته و افسرده و غمگین آمد به دوا خانه و بگرفت دوا را بر داشت به بازار شهادت قدمی چند خوش دید که طالب شود آن بیع و شری را از عقل چنین خواست که دستور نماید عقلش نپسندید جز اقرار خطا را پس قاضی عقلش به قضا منع غزا کرد مختوم نموده ست بر او عین عزا را گردید زمین بوس به نزد شه ابرار کای شه ! نظری کن ز ره لطف، گدا را جرمم نه به قدریست که خواهم ز تو بخشش ظلمم به جنان ساخت غمین «خیر نسا» را بار گنهم کس نتواند که بسنجد خستم دل اهل حرم آل عبا را ای کاش که آمد عجلم وقت سواری تا این که نبستم ز جفا راه شما را کاش ای شه دین ! مادر من مرگ مرا دید تا پی نگذارم به جهان بزم عزا را بد کردم و بد گفتم و بد فعلم و بد کار چون سوختم از کینه ی دل «زین عبا »را العفو!انا العبد انا المجرم، الغوث بگشا به رخ بنده ی خود باب عطا را بخشید ز تقصیر، جگربند رسولش بگرفته به کف دامن شاه شهدا را کای شاه!دگر زندگیم نیست سزاوار بر خود نپسندم دگر این دار فنا را بنمای مرا قاصد خود جانب جنت تا در یَم خون افکنم این قدّ رسا را چون خواست اجازت پی جان باختن از شه بنمود غمین خاطر سلطان هُدی را حاصل شده القصه مرادش ز پی رزم بگرفت به کف تیغ و بر افراخت لوا را آراست قد سرو پی رزم اعادی زد نعره و غرید چو شیری به شکارا آنگاه رجز خوان به سوی معرکه آمد گفتا اُفُ!آن فرقه بی شرم و حیا را آیا نه «حسین» است در این بادیه مهمان؟ کردید چرا منع ز وی آب و غذا را؟ هفتاد و دو تن لشکر و یک شاه ز یک سو صد اَلف به یک جا ز چه گشتید صف آرا؟ کس غیر شما ها نپسندید به مهمان ره بستن و دل سوختن و ظلم و جفا را لعنت به شما باد! که دادید تسلط بر آل کسا دسته ای از آل زنا را خیاط ازل دوخت بر اندام من ای قوم! با چرخ فدا کاری اسلام، قبا را بشکست و فرو کوفت ابا تیغ شجاعت دست و سر بسیاری از آن قوم دغا را در معرکه غرق یم خون گشته و می خواست خوشنودی شاهنشه فرخنده لقا را هم مرکب او پی شد و هم زندگی اش طی روحش شده زینت ده جنات عُلی را فرمود«حسین»کای حر آزاد! خداوند مفتوح کند بر تو در بیت صفا را دارد «علی بن ولی»از«حرّ»دلاور امید شفاعت به صف روز جزا را منابع محفوظ |
||
|
+
نوشته شده در پنجشنبه دهم آذر 1390ساعت 21:55 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
هر کسی اسم مرا خواست، بگو، پاییزم
و درختانه ار آشوب تبر لبریزم
بیش از آنی که کسی فکر کند ،طولانیست قصه ی آفت افتاده ی در جالیزم
گُسل همهمه ی هیچ شما بر هم زد خواب آرام غزل های غرور انگیزم
تیغ سُهراب کُشان ،تیز تر از آنی بود که ز فرزند کُشی های زمان بگریزم
جای هر پنجره در شهر شما دیواریست دست من نیست اگر ابر تاسف ریزم
هم چنان ،پنجره ی تلخ ترین پنجره باز هم چنان وارث ویرانگری چنگیزم
دف نگیرید،که این ... مستی مولانا نیست
رقص مرگ است که زم می خی اف می تم و بر
چل و اند سال به دنبال خودم می گردم چل و چند سال در این حنجره حلق آویزم
چل و اند سال کبوتر شدنم ممکن نیست مثل فواره به دامان خودم می ری ز م |
||
|
+
نوشته شده در پنجشنبه پنجم آبان 1390ساعت 0:33 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
سعی و صفا میان کوه ودرخت در دهکده ای کوهستانی،در دامن دایه ی مهرآیین البرز این جهانی شدم .پاییزبود ونگارگر چیره دست طبیعت طرح و رنگ و نقش های دیگر گونه ای را بر بوم آبادی رقم می زد. پاییز بود و دهکده با برداشت گندم و کاه و خرمن،طلایی ترین مدال را بر سینه و گردن داشت.پاییز بود و هزار رنگی درختان و حضور و هجوم «کاجی1» هاو «کریپ2» ها در آسمان آبادی و آغاز و ذخیره سازی آرد وبرنج ونفت و زغال وما یحتاج زندگی برای شش ماه سال تا دق الباب بهار و عنایت خورشید و گشایش معابر و.... آبادی ما در بن بست قرار دارد،چهار سوی چشم اندازت را کوه و صخره فرا گرفته است. آبادی ما بر زانوی کوه به خواب می رود و با تکیه بر شانه هایش بر می خیزد.عجب تکیه گاه شاعرانه ای ! در آن جا بخواهی نخواهی رابطه ای بین تو و کوه برقرار می شود،تأثیر متن بر ادراک را فراموش نکن،چیزی که از روزگار قبل از جنینی حضور و هستی تو را دربر گرفته،چگونه قابل پشت پا زدن است؟با کدام داروی بیهوشی به فراموشی سپرده می شود؟ قبلاَآن روزهارا این گونه دیده و سروده ام:روزهای معصوم کودکی ، فضایی عاری از هر چه تکنولوژی و اضطراب و عطش برای رفتن ها ونرسیدن ها و...
یاد اون روزای بچگی به خیر دستامون برای هم پل می شدن توی دفترای نقاشی مون خارا گل ،پرنده ،بلبل می شدن
آسمون آبی بود و غصه نداش غنچه ها یکی یکی وا می شدن قطره ها دستاشون تو دست هم عاشق دیدن دریا می شدن
خونمون سمت گلای اطلسی پنجره این همه تنگ و تار نبود هیچ کسی تو خونه اش قفس نداشت قحطی پرنده و باهار نبود
تو خوابا فرشته ها ی مهربون کوچه رو هی آب و جارو می زدن انگاری ماه و ستاره می شدن شبا تا سپیده سوسو می زدن
هی می گفت تو قصه ها مادربزرگ حیفه که قصه ی آرش نباشه من اگه قصه بگم،نمی تونم یادی از سوگ سیاوش نباشه
پدرم فصل باهار ،مث درخت حرفای سبز و پراز جوونه داش پُرو خالی می شد از غصه، ولی رو لباش خنده ای آشیونه داش
پدرم با همه ی خستگی هاش گاهی بارون می شد و گاهی چراغ اونقده ایستاده تا خشکی نیاد تا نشه مزرعه بازار کلاغ
مادرم تموم عمر تو مزرعه نبض گندم وگُلا رو می گرف دستای گرم و نجیبش تو دعا دامنِ سبزِ خدا رو می گرف
ده ما غیر خدا کسی نداش کوچه با خنده چراغون می شده با دعای مادرا، درد و بلا نصیب گرگ بیابون می شده... فکر می کنم در آبادی ما، نخستین چیزی که نگاهت را به خود مشغول می سازد،همین کوه هایند،کوتاه وبلند،مغرور و متواضع و دوستی و دلدادگی من هم با کوه ها ،آغاز شده بود.کی؟نمی دانم.با عرفان کودکانه ی خود می دیدم کوه ها چندین گام به خدا نزدیک ترند . بعدها فهمیدم،همان کوه ها ،نگهبانان بی مزد و منت آنجایند،به حکم حکمت الهی« والجبال اوتادا 3» وبرای تک تکمان دایگی کردند،در شب های برفی و بارانی چترند و روز های ابری و اضطراب چراغ. هم گرگ ها را تاراندند و هم با انعکاس آوازها ،آبادی را برکت بیداری بخشیدند. بعدها فهمیدم برخی از پیامبران از دل کوه به رسالت بر انگیخته شدند و بشر در مرتفع ترین بناهای عبادی خود در فرم و معنا به کوه نظر دارد. مثل « زیگورات» ها یا همان معابد پلکانی (وقتی از پایین به بالا نگاه می کنی نمایی از کثرت به وحدت و در نظری معکوس جلوه ای معنادار از وحدت به کثرت را خامشانه ،فریاد می کشند)کوه ها مثل پرنده،مثل درخت مرا به تماشای آسمان بردند،راست می گفت سلمان هراتی شاعر«کوه ها ،نگاهمان را به بالا سوق می دهند». از پایین که نگاه می کنی ،انگار چهار گوش آسمان را این کوه ها به گرده گرفته اند.کوه ها تخت روان آسمانند،استوار وایستاده و بی دریغ دقیقه ای ،وگرنه ملال مدام این همه ماه و سال تومار تماممان را در هم می پیچید، نمی پیچید؟ کوه مادرانه دستت را می گیرد.بلندت می کند و غرورت می بخشد،اما نمی توانی مغرور شوی،نگاه بی اعتنای کوه،پلنگ غرورت را گنجشکی دست آموز می سازد و شیهه ی سمندت را به زمزمه ای در خویش بدل می نماید،مردان کوهستان بی آن که مغرور باشند، وارث فخر و غرورند. می توانی با تکیه بر همان کوه ها ،اندوهت را بتکانی . نگاه تلخ و شورت را به شیرینی منظره ای بسپاری،پرواز عقابی،رمیدن غزالی،ناله ی جغدی و... . کوزه هایت را از سخاوت چشمه سار های اطرافش پر سازی چشمت را ببندی و با رازی و آوازی ،پلی میان دو شادی ،دو لبخند ،دو صبح،دو نگاه بزنی و با عطر پونه ها و دم کرده ی پر سیاووشانش مسمومیت غلیظ شهر را از جسم وجان پاک کنی،با شلاق شوق ، رمه ی اسب های خستگی ات را هی کنی و به« معصومیت از دست رفته4» برگردی. قبل از آمدن برق و یخچال و... ،آتش حرارت تیر و مرداد جسم و جان را با ذخایر برف و یخ کوه هاو دره های عمیق آبادی که یادگار سرد وسپید زمستان بود ، فرومی نشاندیم.5 و من از گرفتن یخ از چکادها و دره ها ی عمیقی که تسلیم تازیانه ی تموز نمی شدند،قصه ها و خاطره ها دارم . تنها چیزی که در مقابل آن مرارت ملال آور خستگی را از تن تکیده ی مان فراری می داد ،دعای مخلصانه ی مادرانی بود که جانانه نثارمان می کردند وجراحات تازیانه ی سرمای زمستان را با زغال سنگ هایی که از دل همین کوه ها با دست اهالی استخراج می شد، مرهم می نهادیم و جسم وجان سرمازده راشیرازه می بستیم.و دیدم و شنیدم که هم آن سرمای بی رحمانه وهم همان معادن زغال،هم ولایتی های بی شماری را به کام کشید. در کوهستان که باشی ،کوه ایستادن را به تو می آموزد و رود رفتن را و دویدن را.گوش که می سپاری، تصنیف و ترانه ی گنجشک هاوکبک ها کدورتت را می زداید خشاخش برگ ها ،قصیده ی بلند و با معنایی است که در باد و باغ مترنم می گردد وبا پیچیدن صدای زنگ رمه ها به رابطه ی موسیقی و آرامش و موسیقی و زندگی پی می بری و... نگاه که می کنی آهوها راه های نرفته را نشانت می دهند ،پروانه ها نگاهت را به گل گره می زنند،نرمای نسیم و رقص موزون گندمزارها تو را به شعر می کشاند، پنجه بر ماه کشیدن پلنگ به اندازه ی فرود فواره وار عقاب ها، تماشایی است. مردان بی ریای دیاری که من در دامنش بالیدم،مخصوصا پیرانی که با عصای صبوری ،قلل دشوار زندگی را با اشک و لبخند در نوردیده و لطف و اعجاز بیدار باشی سحر گاهان را دریافته اند،پیش از شکفتن خورشید بیدارند و از برکت انفاس سحر گاهی سرشار،با هزاران آهوی چالاک در زانو وهزاران قناری غزل خوان وسِحر آواز در گلو.مثلا پدرم، پیش از اقامه ی نماز خورشید بر سجاده ی کوه ودشت، به نماز بیداری مفتخر است، و یکی از نیروگاه های اتمی توان وایمانش رادر هشتاد و اند سالگی همین بیدار باشی و شبگیری می داند و من گواهی می دهم که پیر مرد هنوز که هنوز است در مسابقه ی نامریی با خورشید ، شایسته ی طلایی ترین مدال هاست. آبادی ما علاوه بر کوهستانی بودن،در بن بست قرار داردو تازگی ها فهمیدم در روزگارافسارگسیختگی ها و بزن در رویی ها ،در بن بست قرار گرفتن هم می تواند لطف بزرگی باشد.تنگی کوچه های روستایی و بافت تودر توی آن،می تواند نشانی از میل به وحدت و پیوند باشد .اندیشه ای مبارک که نمودی پیرامونی یافت .این میل عدم فاصله و تنگاتنگی،همیشه مرا به سمت سهراب می کشاند که « ...بی گمان در ده بالا دست،چینه ها کوتاه است / مردمش می دانند که شقایق چه گلی است / بی گمان آن جا،آبی ،آبیست / غنچه ای می شکفد ،اهل ده باخبرند...6».روستای ما در بن بست آرمیده است ،اماهیچ کوچه اش بن بست نیست با دیوار های کوتاه کاهگلی ، بی گزمه و گزند و بی دزد و داروغه .روزگاری همان کاه و گل چسبیده به دیوار علاوه بر کارکردهای متعارفش ،مایه ی معرفت زمانی مردان آبادی بود.یعنی،صبح را با غلبه ی رنگ گاه بر گل و شام رابا چیرگی رنگ گل بر کاه، رصد می کردند نوجوان بودم که روستایمان با نعمت جاده آشناشد چنگ انداختن «بولدوزر»در زمین های کشاورزی وسرنگونی درختان مسیر ،اشک و اندوه کشاورزرا جاری ساخت و من «بوتیمار» انه7 دردنیای کوچک خود،نگران قحط درختان بودم واین که مبادا سایه ها دست از سرمان بکشند و این که تنورمان بی هیزم بماند و این که خستگی ها در بی تکیه گاهی تکیده مان سازند و...و درختان قلع و قمع شده را شماره می کردم که حساب از دستم در رفت. با آن شکاف قهر آمیز و مجبور وصداهایی که اولین بار تجربه می شد ،شانه های آرامش روستایمان لرزید و من برای اولین بار جباریت تکنولوژی را در سطح وسیع دیدم ،تومار بکارت طبیعت منتهی به آبادی در هم پیچید،غزالان رمیدند. «توکا»ها8 کوچ کردند و برای مدت مدیدی صدای تیهو و تذروی به گوش نمی رسید و از حضور و هلهله ی گنجشک ها در صبح و شام روستا خبری نبود. حالا دیگر اسب جایش را به ماشین داده بود . بوق ماشین بر صدای زنگ رمه ها چیره شد و معابر خاطره انگیز منتهی به روستا، یکی پس از دیگری به فراموشی سپرده شدند. اسب جایش را به ماشین داده بود. پدرم می گفت :«درست است که،ماشین مثل اسب است ترا به دوش می کشد،کوله بارت را جابه جا می کند، کمتر باید بدوی و زودتر می رسی،اما هیچ ماشینی ،اسب نمی شود چرا که حس وعاطفه ندارد،دلدادگی را نمی فهمد،مراقب تو نیست تو باید مراقبش باشی . قهرش قطعی است .زبان نمی فهمد،گاهی بی آن که بخواهی تو را به ته جاده می برد،.سرپیچ خودت باید بپیچی و... » ومن مانده بودم که این اندیشه از تنفرش به تکنوولوژی نشات می گیرد ویا ازعلاقه ی مفرطش به اسب . جمعیت زیاد آن روزها از افتخارات خانواده ها بود. نه این که قحط مایه های مباهات باشد بلکه چرخش اقتصاد خانواده ها،جمعیتی را طلب می کرد، فارغ از دغدغه های صادق و کاذب شیوه ی معیشت و نگرانی از تحصیل و شغل . و دستاویز دیگر ازدیاد فرزند را میزان رابطه و دوستی خود با خدا می دانستند و انقطاع نابهنگام آن را از نشانه های قهر و رویگردانی اش و چیزی شبیه به این اندیشه « هر کودکی با این پیام / به دنیا می آید /که خدا / هنوز از انسان نومید نیست9» .راستی آن همه بی خیالی و خوش خیالی و حواله ی کار به خدا کردن چه شد؟ بینش وروان شناسی والدین روستایی با همه ی نشیب و فرازو کاستی هایش، ستودنی بود. می گفتند خدا به اندازه ی سفره ی پهن شده روزی حواله می کند.آن ها به رشد فرزندانشان به صورت طبیعی و فائق آمدن بر خشم و خروش طبیعت و زیستگاه و غیره توجه داشتند،خاک بازی را مایه ی رشد جسمی و دماغی می پنداشتند و باور داشتند بچه که شیر پاکتی یا بستنی چوبی نیست که باید در یخچال نگهداری شود.برای پروانه شدن باید پهنه ی پیلگی را پشت سر نهاد و... شاید نخستین علاقمندی من به اجزا و عناصر طبیعت ،کوه ها بودند.چرا که به محض گشایش پلک ها،همیشه در جلوی چشم هایم خودنمایی کردند،از فتح قله های اطراف روستا چه خاطرات تلخ و شیرینی در دل و برای گفتن و نگفتن دارم.و هنوز که هنوز است سخت دلداده ی کوه ها و گریوه هایم.نمی دانم دل و درونم کدام روزی حواله شده اما ناشناخته را در آن حوالی جست و جو می کند؟نمی دانم چرا پلنگ زخمی خیالم، قصد کوچ و ترک ارتفاعات را ندارد؟ دل ربای دیگر من درختانند. چرا که آن ها هم از دل زمین می جوشندومیل صعود در آوندهایشان جاریست و درجازدگی را برنمی تابندو نگاه مرا به بالا سوق می دهند .واین شاید تأثیر متن بر ادراکم باشد چرا که درختان هم چون کوه ها ،شهروند چهار فصل روستایند ،با جلوه ها و جاذبه های خاص،بادست و دلی کریم،با میلی به سمت آسمان،ایستاده و استوار. هر درخت در بهار لبخندزاری است و در پاییز عروس واره ای.من تاریخ دقیق این عاشقی و دلدادگی را نمی دانم،اما زود بود و ناگهانی ، مثل نزول شعر و شک بر بوم جان و پهنه ی پندار. شاید اولین کسی که دست دلم را به گردن درخت انداخت ،پدرم بود.پیرمرد چه احترامی برایشان قائل بود و با چه لذت و لبخندی گل ها ،شکوفه ها ،جوانه ها ،شاخه ها را ازنظر می گذرانید،گل از گلش می شکفت و شادمانه دست افشانی می کرد.واین ابیات مولانا را شکسته و بسته می خواند: این درختانند هم چون خاکیان دست ها بر کرده انداز خاکدان با زبان سبز وبا دست دراز از ضمیر خاک می گویند راز...10 با آن که بارها و بارها با سرشاخه های همان درختان در خانه و مدرسه تنبیه شدم،وبارها از بالای همان درختان سقوط کرده و خاطره و خراش هایش را به جسم و جان دارم،به درخت وفادار ماندم.و کودک درون من دایه ی دیگری برنگزید. زمانی حس غریب و شیرینی مرا به سمتشان کشید و با نخی نامریی دل دوخته درخت شدم که هنوز گرهی از کلاف الهام بخش و رازناکشان را نگشوده بودم و هنوز از آموزه های دینی و ملی در مورد درخت چیزی نمی دانستم. نخستین دانشم در مورد درخت ،دانش بصری بود یعنی می دیدم که درختان با تکیه بر خویش ایستاده و به سمت نور در حرکتند، رشد می کنند و هر فصل جلوه و جلایی دیگر می گیرند،ریشه در آب و سنگ و خاک دارند،و با تحمل تلخی لبخند می زنند و به حرکت و حیات خویش در کنار یکدیگر ادامه می دهند. هرچه پربارتر سر به زیرتر، هرچه بلندتر و مسن تر، ریشه دار تر. دست دراز کردن های درخت همواره برایم دربر دارنده ی دومفهوم زیبای توامان بوده و هست. نخست آغوش گشایی، سخاوتمندی و تعارف میوه هاو سایه و...ودیگری احساس نیازمندی و التجا ی ملتمسانه و مصرانه به درگاه الهی. به حرکت و سمت وسوی برگ و شاخه توجه کن. رشد وتغییر ذائقه و سلیقه و لانه ساختن هر آن چه که از رهگذر پیمایش پله های سال و ماه متمادی می تواند در دل و درون آدمی بگنجد،جایگاه درخت را در دلم محدود نساختند .هنوز هم گاهی خواب درخت شدن می بینم. من به دنبال کشف راز آن جاذبه ی جادویی بودم. تا این که در لابه لای صفحات و سطور به ارجمندی درخت درباور نیاکانمان پی بردم که زیباترینش این بود که در هر درخت فرشته ای پنهان است و جان آن فرشته به جان درخت بستگی دارد. بر انداختن درخت را مساوی با گرفتن جان فرشته می دانسته اند و خواندم «سرو کاشمر» دست کاشت خود «زرتشت» است ودر پندار و گفتار و کردار،درخت و فضیلت را برابر می دانست. آیا این شعار شعرواره فقط برای مصون ماندن درخت از گزند تبرزنان بود.اگر هم چنین باشد چه ظرف قشنگی را برای چنین مظروفی زیبا برگزیدند،ای کاش آموزه های اخلاقی و اجتماعی و فرهنگی روز و روزگار ماهم به همین لطافت و دقت خلق و درج شوند،باری، بازدارندگی این اندیشه برای اهل درک از نگهبان و جریمه و حبس و غیره بیشتر نیست؟این اندیشه ضمن وجه سلبی که نفرت از جنایت های ریز و درشت جنگلی است وجه ایجابی هم دارد که همانا ایجاد میل مفرط به خلق درختستان ها و گامی بزرگ جهت حفظ محیط زیست و طراوت چشم انداز زندگی و غیره هم هست. جست وجوی من ادامه داشت تا به حدیثی زیبا ،به زیبایی باور اجدادمان رسیدم.حدیثی از حضرت ختمی مرتبت، (ص)برخاسته از بیابان بی درخت حجاز در ارجمندی این گونه ی گیاهی.«هر کس درختی را آب دهد،انگار مؤمن تشنه ای را آب داده است.»این برابری باورم را بارورتر کرد.بارها در بی تکیه گاهی ام ،به درخت تکیه داده فانوس شعرم را در سایه سارشان روشن کرده و بسیاری از خاطرات تلخ و شیرینم را در پای همان درختان به خاک سپردم. نگاه که می کنم ،یکی از بهترین آموزگارانم درختانند هنوز. یکی از بهترین سروده ی شاعران معاصر ایرانی در مورد درخت تا آن جاکه من دیده و شنیده ام ، «غزلی برای درخت» اثر« سیاووش کسرایی» است ،به محض دیدن هر درختی این شعر در من زمزمه می شود. تو قامت بلند تمنایی ای درخت !/ همواره خفته است در آغوشت آسمان/ بالایی ای درخت !/ دستت پراز ستاره و جانت پر از بهار/ زیبایی ای درخت ! وقتی که بادها/ در برگ های درهم تو لانه می کنند/ وقتی که بادها/ گیسوی سبزفام ترا شانه می کنند/ غوغایی ای درخت !/ وقتی که چنگ وحشی باران گشوده است/ در بزم سرد او/ خنیاگر غمین خوش آوایی ای درخت ! در زیر پای تو/ این جا شب است و شب زدگانی که چشمشان/ صبحی ندیده است/ تو روز را کجا؟/ خورشید را کجا؟/ دردشتِ دیده غرق تماشایی ای درخت؟ چون با هزار رشته تو با جان خاکیان/ پیوند می کنی/ پروا مکن ز رعد/ پروا مکن ز برق که بر جایی ای درخت !/ سر برکش ای رمیده که هم چون امید ما/ با مایی ای یگانه و تنهایی ای درخت ! حالا می خوانم و می دانم که درختان ایستاده می میرند و حیاتی آگاهانه دارند.درختان کویری ناشکننده ترند.برگ های ریز و سوزنی آن ها به علت عدم تبخیر آب ذخیره شده است. و به علت نبودن در سایه ودریافت نور کافی، اصراری برای بلندی ندارند.بر عکس درختان انبوه به علت رهایی از در سایه قرار گرفتن به جست و جوی نور به سرعت قد می کشند.هر درختی شناسنامه و سن وسالش را به همراه دارد وعدالتی عبرت آموزدر تقسیم نور و غذا در قسمت های مختلفش در جریان است.و هزاران راز و رمز شناخته شده و نامکشوف دیگر... ومی اندیشم که یک درخت چه درس هاو چه آموزه های تعالی بخشی برای آدمی دارد یا اولی الابصار!درخت ها دربیشتر موارد و مواقع عین انسان هایند، ای کاش آدم ها در مواردی مثل درخت باشند.. و من اکنون نشسته درسایه سار درخت بیدی بزرگ با خود زمزمه می کنم.. ...برگ برگ قصه هایت خواندنی رقص تو در باد و باران دیدنی در بهاران دل رُباتر می شوی می روی بالا، کبوتر می شوی می نشانی در کنارت یاس را جان دیگر می دهی احساس را دست هایت رو به سمت آسمان آسمان بربام سبزت میهمان گرچه با تاخیرو درد آید بهار خسته و دلگیر و سردآید بهار، باز می ریزد زتوطرحی عجیب سایه و سارو شکوه و عطر سیب شعر می جوشد زسر تا پای تو مثنوی ساز است مولانای تو دست تو سرشار از لطف بهار جان تو دلواپس و چشم انتظار گرچه می ریزد به پا و دست و سر از زمین و آسمان تیغ وتبر، هم چنان مست و تماشایی ترین عشوه می ریزی فریبایی ترین باز باید از تو آموخت ای درخت ایستادن در میان باد سخت...11 روستای ما پا بر جاست و اندکی هم به زیور تمدن آراسته با تفاوتی معنادار در ابعاد و مصالح و مایحتاج اما با همان کوه ها و همان درختان« با دستی پر از ستاره و جانی پر از بهار12»، با همان چشمه های جوشان معرفت. هیچ لطفی تعطیل نشده است.هنوز هم پشه ها و رمه هایش هوا شناسی می آموزانند،زاغ هایش خبر آمدن میهمان را منتشر می سازند،سگ ها و اسب هایش پیش گوی حوادث غیر مترقبه اند. «داروگ13»ش نوید بخش باران است ومیزان رشد «کروریج14»هایش منادی زمستان های سهل و سخت .و تنها رود روستا با همان تواضع ازلی – ابدی با زمزمه و سکوت،سینه خیز به سمت دریا در حرکت است و اسب هایش ترا به هر کجا که بخواهی می رسانند،چوپانانش به مرتع و رمه وچشمه وفادار ماندند. هم چنان اسپندهایش چشم زحمت را می زدایند و پونه ها و بنفشه هاو«گِل سرشوی15»اش درمان دردهای شناخته شده و ناشناخته اند. در باور اهالی درخت و علف بر داس و« دهره 16» برتری دارد وسعی و صفای من در کوه و درخت را هم پایانی نیست.و اگر روزی نشانی مرا خواستید .لطفا بفرمایید. کافی شاپی چهار فصل ،زیر درخت بیدی،در دامن میانی البرز ارجاعات 1و2- نام دو پرنده ی مهاجر که در پاییز هنگام کوچ خوش نشینان و زمان درو محصولات ،آسمان روستارا پر می کردند، کاجی باپروبالی کاملا سیاه و منقاری سرخ هم اندازه ی کلاغ، باصدای ضربی و هشدار دهنده و کریپ هم اندازه ی کبوتر و به رنگ بلدرچین متأسفانه دراین سال ها اثری وخبری از آن ها نیست. 3-نام سریالی است.به کارگردانی داوود میر باقری 4-وکوه ها رامیخ های محکمی برای حفظ شما وزمین از لرزش ایجاد کردیم.( سوره نبا، آیه 7) 5- منطقه ای برف گیر بادره هایی عمیق در بالادست آبادی «نج» ، از توابع ییلاقی استان مازندران در بخش بلده و زادگاه نگارنده . نیاکان این کوه و منطقه را«سرد و خنی»نام نهادند که دو برداشت متفاوت از آن می توان کرد. الف:«سرد و خونی» که بیانگر سرما و خطر خیزی است . برف و یخ زمستان در دره های عمیقش منبع آب آبادی است و گاه تا زمستانی دیگر می ماند. ب: « سردخنی » معادل « خانه ی سرد » که باز هم بیانگر سرمای مفرط منطقه است و یکی از اتراق گاه های تابستانی گالش ها چوپانان از گذشته های دور بوده و هست. 6- مصراعی از سهراب سپهری در شعر معروف آب را گل نکنیم از مجموعه ی حجم سبز 7- بوتیمار،نام پرنده ای که می گویند بر لب دریا یا کنار آب ها می نشیند و از ترس تمام شدن آب،آن را نمی خورد و همیشه تشنه کام است . نام دیگرش غمخوارک است. 8- توکا،نام پرنده ای از تیره ی گنجشکان ، بزرگ تراز گنجشک و به رنگ سیاه ،نماد نجابت و مهجوری 9-تاگور،1941-1861،شاعربزرگ وعارف مسلک هندی و برنده ی جایزه ی ادبی نوبل، از کتاب ماه نو و مرغان آواره 10-مولوی،مثنوی ،دفتر اول 11-ابیاتی از راقم این سطور 12-مصرعی از سیاوش کسرایی با تصرف (دستت پراز ستاره و جانت پر از بهار) 13-داروگ به گویش بومی« وگ دار» ،نوعی قورباغه ی درختی که پیشاپیش خبر رسیدن باران را با صدایی شادمانه به گوش اهلی می رساند. 14- کروریج ،نوعی گیاه به اندازه ی درختچه با گل و برگ هایی زرد که در وقت رسیدن و خشک شدن، قهوه ای می شود و گل ها و شکوفه هایش یکی از منابع تغذیه ی زنبورها در مناطق کوهستانی است. این گیاه به علت روغنی که در برگ ها وساقه اش ذخیره دارد ،بعد از خشک شدن قابلیت اشتعال داشته و در گذشته هایکی از اقلام هیزم تنورها بوده است .پیران روستای ما باور دارند که ازدیاد این گیاه در بهار ، نشانه ی برف زیاد و سختی زمستان پیش روست است و بر این عقیده تاکید دارند. 15--ِگل سرشور یا سرشوی (در زبان اهالی مصدر شوریدن همان شستن است) این گل درمراتعی نمناک در حدود بیست کیلومتری روستا در نقاطی خاص جود داشته وخاصیت درمانی متعدد ی دارد از جمله ضد عفونی کننده،ضد سردرد ، شوره، ریزش مو ، صرع، میگرن ، دندان درد ، تب بر ،آرامش بخش و... متاسفانه این سال ها استخراج و استفاده ازاین عنصر درمانگر مجانی و بی عارضه به فراموشی سپرده شده است. 16-دهره وسیله ای کوچک تر از داس علف تراشی برای درو گندم و برنج |
||
|
+
نوشته شده در چهارشنبه بیست و ششم مرداد 1390ساعت 18:37 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
در جست و جوی امیر از کوچه های پازوار تا صفحات ساکت تذکره و تاریخ امیر پازواری آشنای ناشناخته ایست که حضورش در مرز بود و نبود در نوسان است. جستارها در مورد او و زندگی اش چون «افسانه ی سیزیف آلبرکامو» و یا شعر«کتیبه ی مهدی اخوان ثالث»گرفتار کهنه درد تسلسل و تکرارند. این راز سر به مهر در انتظار پژوهنده ای از جنس« فروزانفرها« و «زرین کوب »هاست، تا پایان گمانه زنی ها را با فریادی رسا اعلام نماید. اما در این مقاله تلاش شده است به استناد مدارک معتبر ، نشانه ها و دال ها، محدوده ی حیاتی او مشخص گردد. برای شاعری چون امیر پازواری که منابع مرجع در مورد او سکوت کرده اند ، مهم ترین راه های شناخت عبارتند از: مؤلفه های زبانی- مؤلفه های مضمونی- مؤلفه های خلاقیّت فردی که متأسفانه به علت مغشوش بودن دیوان امیر، مؤلفه های بالا چندان قابل رهگیری نیست. دلایل مستدل ومستند این دخالت ها و تناقضات در متن پژوهش مذکور است. امیری که ما می شناسیم، همان امیر پازواری حقیقی نیست. بلکه او به اضافه ی همه ی کسانی که به علّت «هم ذات پنداری» و مشابه سازی با شعر، اندیشه و دغدغه هایش همراه شده اند.ودیوانش هم «جنگ وکشکولی»از شعر در قالب دوبیتی ها و رباعیات تبری با لهجه های متفاوت از غرب تا شرق مازندران است.چنین دخالت و تصرفی بنا به دلایلی در قالب های کهن و کوتاه شعر فارسی هم مسبوق به سابقه می باشد.پاشنه ی آشیل شخصیت امیر پازواری و ناسرگی دیوانش را باید در دو عامل عمده خلاصه کرد.نخست هم ذات پنداری اهالی مازندران با امیر و دیگر دخالت های آگاهانه یا نا آگاهانه ی پژوهندگان که هر اثر شبه امیری را به نام امیر وبه نفع لهجه و تمایلات شخصی خود مصادره و قربانی ساختند ،به طوری که اثبات ترانه های خود امیر،کاری بسی دشوارتر از سرودنشان شده است. در پاسخ به این پرسش که امیرپازواری کیست؟ در چه دوره ای زندگی می کرد، با کدام خطوط فکری و توانش شاعرانگی و ... هیچ یک ازمنابع پاسخ روشنی ندارند. نه تذکره ی«ریاض العارفین» رضا قلی هدایت( 1215-1288) ه.ق که خود مازندرانی است و نه دیوانی که به همّت «دکتر ستوده» با عنوان « دیوان امیر پازواری» به چاپ رسیده است و نه در پژوهش هایی که در مورد این شاعر یا عارف مازندرانی صورت گرفت. منابع قبل از این هم مثل ( کنزالاسرار مازندرانی) که توسط «برنهارد دارن»، خاورشناس آامانی تبار روس و به کمک میرزا شفیع مازندرانی در دو جلد و در سال های 1277 و 283 در روسیه منتشر شده است، جز اشاره ای داستانی و خیالی از( ص 124 تا ص129 ) جلد اول مطلب مفیدی در مورد زندگی امیر وجود ندارد و تازه این اطلاعات، افواهی بوده و به صورت میدانی از زبان مردم کوچه و بازار جمع آوری شده است. بی شک دانستن زمان حیات و ممات، زادگاه، معاشرت ها و مسافرت ها، فراز و فرود زندگی ، هم قطاران شاعرو... گشاینده ی بسیاری از گره ها و راز خواهد بود و هر کدام می تواند به عنوان یک کد یا کلید ،پزوهنده را به حقیقت حیات ادبیش نزدیک سازد. متأسفانه منابع تاریخی و تذکره ها پاسخی جز سکوت و لاادری ندارند. این گمنامی و سکوت دلایل متعددی دارد که برخی از آنها عبارتند از: - غلبه فرهنگ شفاهی در مازندران که موجب شد، آثار مکتوب چندانی از این زبان خلق نشود و آن تعداد انگشت شمار هم در اثر بی اعتنایی روزگار، متولیان و ابنای عصر به ورطه ی فراموشی سپرده شوند. - عدم اتّصال کسانی چون امیر پازواری به بدنه ی قدرت و حاکمیت که حافظ و مدافع آثار خلق شده بودند. - قلّت سطح دانش و بینش و تعصب جهت خلق میراث مکتوب و پاس داشت آثار از گزند حوادث. - نبودن رسم الخط و کاستی های مربوط به آن از یک طرف و تنوع گویش ها و لهجه ها در مازندران از طرف دیگر (این مشکل هم چنان وجود دارد و ناشناسی و رفتار جزیره ای شاعران مازندرانی اکنون ریشه در همین عامل دارد. به طوری که شعر شاعر «سوادکوهی» برای مخاطب «رامسری» قابل خوانش نیست و اگر مدد ترجمه و فونوتیک نباشد درک و دریافتی وجود ندارد و ... ). - عدم وسواس و تعصب لازم میراث بانان به حفظ ارثیه های ادبی و فرهنگی ولایتی و ... . -سلطه زبان فارسی به عنوان خط و زبان معیار و در سایه قرار گرفتن زبان مازنی و ترکی و ... - کمبود و نبود پژوهش های عالمانه که مستلزم احاطه و اجتهاد علمی، تمرکز، صرف وقت، هزینه،حمایت و.. است. -غلبه ی احتمالی وجه عرفانی امیر برروحیه ی شاعرانگی اش که نمونه های آن در ادب فارسی مسبوق به سابقه است.و... مجموعه عوامل بالا و هزار و یک دلیل دیگر سبب شد که عقبه ی مکتوب فرهنگ، خط و ادبیات مازندرانی بسیار مخدوش و مغشوش گردد و حلقه های مفقوده بسیاری در زیر خروارها خاک غفلت و قفل وارگی پنهان بماند و اکثر جٌستارهایی که در دهه های معاصر در زمینه تاریخ و فرهنگ و ادب مازندران توسط پژوهندگان تقدیم مخاطب شده اند بیشتر بنا و بنیانی فرضی و حدسی داشته باشند. افراط و تفریط و حب و بغض دو تیغه ی ویرانگری هستند که دل و دامن بسیاری از پژوهش های علمی و ادبی را می گیرند. به جای این که گوشه ی تاریکی را روشن کنند، شبیه «نیروی گریز از مرکز» عمل نموده و حاصلی جز خستگی و تکرار برای پژوهنده و مخاطب ندارند. این افراط وتفریط در متن دوره های تاریخی و در موضوعات مختلف در تاریخ و ادبیات ایران زمین به تقریب وجود داشته است. به طوری که نقطه آغاز و استارت بسیاری از پروژه های علمی و فرهنگی، آثار باستانی ، روزگار حیات و ممات شاعران، نویسندگان، عارفان، فلاسفه و ... در هاله هایی از ابهام و« اما» و «اگر»ها قرار دارد که دانم و دانی. همین حدس و گمان ها و سکوت تاریخ و تذکره در مورد امیر پازواری موجب شد، که عقاید و فرضیاتی کاملاً متضاد و متفاوت در مورد او ابراز گردد. مثلاً امیر پازواری حقیقت است یا افسانه، او شاعری عارف است یا عارفی شاعر، عامی است یا عالم، اشعار برجای مانده از اوست یا از «امیر»انی دیگر و ... . شکّی نیست بهترین ابزار شناخت متقدّمین و آن هم کسانی که رد روشنی از ایشان در منابع مرجع موجود نیست، تکیه بر آثار برجای مانده است .کما این که اطلاعات ما از بسیاری از وجوه زندگی متقدّمین براساس و به استناد آثارشان می باشد. نگارنده ی این سطور با توجه به رسوب« امیر» نامی در پهن دشت جان ، باور ، شعر و ادبیات پاپیولار مازندران از گذشته های دور و با توجه به دلایلی که ذکر شد، برآن است که شخصیت شاعر- عارف پیشه ای به نام امیر که خود را پازواری نامیده است ، وجود داشته است. مره کل امیر گننه پازواره / بلو دست هاییت مرزگیرمه تیمه جاره...(دیوان امیر پازواری ،ص202) اما در اثر گذر زمان و همان افراط و تفریط ها مصادره شده است به طوری که هر کس اندک قرابتی با افکار و اندیشه های صوفیانه، عاشقانه و ایدئولوژیکی اش داشت، خود را با او همراه ساخت و مکنونات عاطفی و احساسی خود را با «امیر گته جان» همراه ساخت. پاشنه ی آشیل شخصیت امیر پازواری و ناسرگی دیوانش را باید در دو عامل عمده خلاصه کرد . نخست هم ذات پنداری اهالی مازندران با او و دیگر دخالت های آگاهانه یا نا آگاهانه ی پژوهندگان که هر اثر شبه امیری را به نام امیر وبه نفع لهجه و تمایلات شخصی خود مصادره و قربانی ساختند به طوری که اثبات ترانه های خود امیر، کاری بسی دشوار تر از سرودنشان شده است. نطفه ی آغاز این پروسه ی «هم ذات» پندارانه شاید از روزگار امیر باشد و تا پایان عمر زبان و ادب مازنی ادامه خواهد داشت و سهم دو طیف اجتماعی در این پروسه چشم گیرتربه نظر می رسد.اول طیف میانی جامعه ی مازنی (به لحاظ تحصیلات ، دانش ، بینش و ...) و دیگر چوپانان ، گالش ها ، کشاورزان و کسانی که با جنگل ، سکوت کوهستان ، موسیقی و طنازی طبیعت سر و سازی دارند، زیرا اشعار منسوب به امیر غالباً نوستالوژی و دغدغه های این دو طیف را آینه وار منعکس می کند.و عموم سروده های منسوب به امیر ساخته و پرداخته ی همین دو طیف به نظر می رسد. بنابراین امیری که امروز می شناسیم همان (امیر پازواری، عارف یا شاعر) نیست بلکه تلفیقی از امیر پازواری به اضافه ی «آنیما» ، «تابع» یا « تابعه ی» برخی از مازنی هاست. این فریضه زمانی پذیرفتنی تر می شود که به مؤلفه های برجسته ی فرهنگی به معنای عام آن در مازندران توجّه شود (ارادت به ائمه، عشق و دلدادگی، روز مرگی ها ، عامیانه ها و ...) که مضامین برجسته در دیوان امیر را تشکیل می دهند. اگر عارف، شاعری به نام « امیر پازواری»اصلاً وجود نداشت چرا چنین نامی در نوعی از سروده های بومی با ویژگی های خاص وجود دارد و حتی یک مقام آوازی به نام «امیری» درعرصه ی موسیقی این خطه به وجود آمد، اصلاً چرا در انبوه اسامی، امیر نقطه ی آغاز بسیاری از ترانه ها آن هم در قالب و وزنی ویژه می شود. راستی برای پیدا کردن امیر پازواری دیدار دقیق کدام کوی و برزن ضروری تر است؟منطقه ی پازوار، تاریخ وتذکره، دیوان منسوب به او و یا سند سر به مهر ی دیگر . دایره ی جستار در مورد این آشنای ناشناخته را می توان با سه مؤلفه محدود ساخت تا شاید پرده ها کنار روند و به نکاتی در مورد خود شاعر دسترسی پیدا کرد. الف: مؤلفه های زبانی ب: مؤلفه های مضمونی ج:مؤلفه های خلاقیّت فردی الف:مؤلفه های زبانی متأسفانه اسناد معتبر و دست اول در مورد مؤلفه های زبانی و سبک شناسی زبان تبری در دوره های مختلف وجود ندارد.جزیره ای کار کردن پژوهشگران در حوزه زبان و فرهنگ استانی بر این تهی مایگی و بی اطلاعی دامن می زند. در شعر فارسی دوره های ادبی را با شاعران شاخص و مؤلفه های متعدد از جمله مؤلفه های رایج زبانی تقسیم کرده اند، تلاش استاد«محمد تقی بهار» و پژوهندگان محترم در این باره ستودنی است. با استخراج و دسته بندی ویژگی های آثار در هر عصر و دوره ای می توان در مورد هر اثر منظوم و منثوری به داوری نشست مثلاً (کوتاهی جملات، تکرار کلمات، کاربرد اضافی حروف، ابژه بودن تعابیر، کمبود واژگان بیگانه، سادگی لفظ و معنا...) از ویژگی های سبک خراسانی است. هر اثر نویافته ای با این رهیافت های محققانه و فاکتورهای استخراج شده ی دیگر می تواند در حوزه سبک خراسانی قرار بگیرد یا نه. ذیل مکتب های ادبی دیگر مورد بررسی واقع می شود. اما در زبان نامکتوب مازنی که خود دلایل عدیده دارد، چنین جستاری صورت نگرفته است وگرنه می شد با استمداد از مختصات ساختاری واژگان ملاحظات نحوی، بسامدها و ... در حوزه زبان و هم چنین کاربرد قالب ها، عناصر زیبایی شناسی شعر، ابژه یا سوبژکتیو بودن اثرو... در حوزه ی ادبیات، در نقطه ی نزدیک روزگار حیات شاعر فرود آمد و پایان تمامی گمانه زنی ها و چانه فرسایی ها را اعلام کرد. ب: مؤلفه های مضمونی یکی دیگر از شاخص های شناخت سبک و دوران حیات هر شاعر، بررسی مؤلفه های مضمونی و بسامد آن هاست. این الگو در زبان و ادبیات فارسی موجود و از پارامترهای شناخت شعر و دوران شاعرانگی است. مگر شاعران حماسه سرای خطّه ی خراسان مخصوصاً فردوسی بزرگ را با واژگان مطنطن حماسی و عناصر اغراق و تشبیه و شاعران عارف سبک عراقی را با تعابیر استعاری ، سمبلیک و نمادین، شاعران مدّاحی چون فرخی و عنصری را با تعابیر مدحی ، شاعران عصر صفوی را با مدایح و مراثی خاندان عصمت و طهارت و شاعران عصر مشروطه را با اندیشه های اجتماعی ، سیاسی ،مردمی و میهنی نمی شناسیم؟ با الگوگیری از این مدل شناختی، می توان تا حدودی به روزگار امیر نزدیک شد، مضمون اغلب اشعار امیر پازواری (مسائل دینی، مذهبی، ارادت به اهل بیت و تلمیح به آن هاست). آیا رسمی شدن مذهب شیعه در عصر صفوی و باز شدن فضای مدحی از یک طرف و بسامد مضمون های مذهبی و دینی در دیوان امیر، می تواند دلایلی بر زندگی او در عصر تکانه های مذهب شیعه در ایران و یا حوالی آن باشد؟حضوردر دیار علویان و مرعشیان تا چه اندازه درزیر ساخت های ارادت امیربه حضرت علی (ع)و ادبیات مذهبی و دینی موثر بود؟ عده ای دوران زندگی او را دوران حکومت امیر تیمور گورکانی (850 ه.ق) می دانند ( امیر پازواری ص160) و عده ای دیگر دوره ی فروپاشی سلسله ی مرعشیان در دوره ی اقتدار صفویه (هومند، نصرالله ص74) استاد سعید نفیسی در «تاریخ نظم ونثر در ایران و در زبان فارسی» بر این گمان است که امیر در پایان سده ی نهم و آغازین سده ده (ه.ق) می زیسته است و ... . ( در شناخت فرهنگ و ادب مازندران ص65 ). با توجه به قوّت نسخه شناسی استاد سعید نفیسی و مرجع قرار گرفتن یافته های او در ادب فارسی، رای ایشان با پژوهش تطبیقی زیردر دیوان امیر از نظر تبار شناسی واژگانی پذیرفتنی تر به نظر می رسد آقای هومند در کتاب« زبان تبری » با تقسیم بندی سروده های کنزالاسرار می نویسد.« محتوای این دو مجموعه دست کم بیانگر سه نوع شیوه بیان و قدمت زمانی است. دسته اول قطعاتی که طرز بیان آنها کهن تر از سبک بیان« میر عبدالعظیم آملی» است. دسته دوم سروده های از« میرعبدالعظیم و نصیر و زرگر» است. از مجموع آن چه باقی می ماند به استثنای بعضی از رباعیات می توان جزء سروده های امیر به شمار آورد. این دسته از سروده ها از لحاظ سبک و شیوه بیان و اصول زبانی تقریباَ مربوط است به مابین سال های 850 تا 1000 هجری قمری». در آثاری که تاکنون در مورد امیر نوشته شده است،آرای متناقضی وجود دارد که نه تنها با مطالعه آن ها زوایای تاریک زندگی شاعر شناخته نمی شود، بلکه عموماً در حکم دعوت نامه ی مخاطبان به تاریک خانه ی حدس و گمان است. مثلاً « امیر از همه ی توانایی های زبان مردم مازندران سود جسته است و این نمی توانست باشد مگر آن که وی از زبان مناطق گوناگون مازندران آگاهی داشته باشد و تنها در اثر سیر و گشت در آفاق این استان چنین امکانی پدید آمده است . به این دلیل زبان امیر پازواری، زبان ویژه ناحیه پازوار نیست بلکه تمامی جنبه های زبان مازندرانی از شرق تا غرب را در بر می گیرد...».( در شناخت فرهنگ و ادب مازندران، ص 53 ) چنین عبارتی ضمن تأیید چندگانگی لهجه ای و گویشی شعر دیوان امیر پازواری، جنبه ی علمی ندارد. چرا که هر کس در هر نقطه ای از جهان با لهجه ی خاص منطقه ی خود سخن می گوید و می نویسد و حتی زیست دیرسال در یک نقطه نمی تواند، شخص را از بندهای تشخص و تعصب زبانی و گویشی و لهجه ای اش رها سازد. می خواهم از جناب نویسنده ی این مقاله بپرسم آیا شما در ترجمه ی «روجا » ی نیما توانستید به لهجه ی او و مردم کوهستان بلده نزدیک شوید؟شما سروده های تبری نیما را براساس لهجه ی رایج خود آوانگاری و بعد ترجمه کرده اید و نتوانستید از دام لهجه ی خود بگریزید، چه طور این حکم را برای دیگران صادر می کنید.این بزرگ نمایی هاو قهرمان سازی های منهای بنیان های واقع گرایانه و مستند، هیچ ره آورد ی برای ادب مهجور تبری نخواهد داشت . ج: مؤلفه های خلاقیت شخصی هر شاعری به میزان رهیافت های هنری و مصادره مطلوب ارثیه های ادبی، دست به خلاقیتی می زند. عموماً راز ماندگاری آثار بزرگ در نوع و ابعاد خلاقیتشان است. حافظ اگرچه جزء سلسله جبال غزل ایران است، اما دماوند است و نامی جداگانه در این مجموعه برای خود رقم زده است در دیوان امیر پازواری به علت مخدوش بودن اصل آثار این خلاقیت فردی در هاله ی ابهام و تردیدومشابه سازی مستور است و نمی توان از این طریق راهی به حیاط حیاتش گشود. میل و گرایش اجباری یا اختیاری زبان مازنی به حوزه ی گفتار، می تواند دلیلی بر عدم کتابت اشعار توسط امیر پازواری یا هم دوره های او، پس زدن و واپس خزیدن این شاعر در دهلیزهای گمنامی و در نتیجه ساختن افسانه های متعدد درباره او و وجود تضاد و تعارض زبانی و مضمونی در دیوان منتسب به او گردد. دیوان امیر پازواری همیشه به سمت فربگی پیش می رود و بعید نیست در سده های آینده اگر رویکردی به شعر و شعر موزون مازنی و آن هم از نوع فهلویاتش وجود داشته باشد، از این هم قطورتر گردد البته بدون واژه های سره و ساختار جمله بندی زبان تبری و ... پرداختن به موضوعات عام(ایدئولوژی، عاشقانه ها، عامیانه هاو...) در دیوان امیر پازواری به عنوان دغدغه های فکری و فرهنگی طیف عامه مردم مازندران سبب شده است،مشابه نویسی های وسیعی با لهجه های متفاوت از غرب تا شرق مازندران با اوبه وجود آید و افراد، افکار و آمال و ایده های خود را چون امیر بسرایند و با آوردن «امیر گته جان» و یا «امیر گنه جان» بافته های خود را به نام امیر مصادره کنند.به استناد دیوان مغشوش موجود، این سروده ها فقط از امیر پازواری نیست بلکه از امیران مازندرانیست. البته این اتّفاق فقط در مورد امیر پازواری و درحوزه ی زبان تبری رخ نداده است .بلکه درحوزه ی زبان فارسی و در مورد شاعران بزرگ و شناسنامه داری چون« خیّام نیشابوری» و« باباطاهر همدانی»هم اتفاق افتاده است پس هم ذات پنداری افراد واشخاص در عصرها و نسل های مختلف پیشینه درسده های دور دارد. ریشه و انگیزه ی اصلی این مشابه سازی ها و هم ذات پنداری هارا باید در کوتاهی قالب شعر جستجو کرد. به عبارت دیگر این اتّفاق در قالب های بلند و طولانی مثل قصیده و مثنوی سابقه ی زیادی ندارد. اما در چرایی این کار باید گفت قالب های کوتاهی مثل رباعی و قطعه و دوبیتی فارسی و مازنی، محمل ثبت لحظه هاست و ساخت آن، نه (قوت و شاعرانگی اش)نیاز چندانی به ورزیدگی، تجربه و توانش ادبی ندارد. لذا به جهت آسان نمایی این قالب ، کشش موسیقایی آن به دلیل وزن ایقایی و امکان تجدید تنفس در آواز با محتوای اقناع کننده ی اش برای طیف وسیعی از مردم این سامان و...تا سال های دور ودیر مشابه سازی ها ادامه خواهد داشت. جهت اثبات تناقض در دیوان امیر پازواری و دخالت پژوهندگان در واژه گزینی که خود به خود به انحراف فنوتیک،ترجمه و... می انجامد، ذکر چند نمونه ضروریست. امیر گته که مرد بیمه پازواره بلو من میس، مرز گیرمه تیمجاره ندیمه، گو نخرده گو،گرگ وره هایر داره شی نکرده کیجا وچه کشه هایره داره « امیر پازواری، ص 112»
مره کل امیر گننه پازواره بلو دست هاییت، مرز گیرمه تیمجاره هرگز ندیمه نره گو،گوگ ور آیته داره شی نکرده زن وچه کش هایته داره « دیوان امیر پازواری، ص 202» امیر گنه این کهنه دنی ره کورمه این کهنه دنی هرکی هرکی ره کورمه کلاه نمد و قبای قطنی ره کورمه قیامته روزمن کردنی ره کورمه « دیوان امیر پازواری، ص 197» امیر گته من کهنه دنیره کورمه این کهنه دنی هرکی هرکی ره کورمه سر نمد کلاه، تن فتنی ره کورمه روز قیامت پس گردنی ره کورمه «در شناخت فرهنگ و ادب مازندران، ص 117» انّی دارواش هدامه شه گیلا ره دار چّله چو بورده مه قواره اسا که بورده شیر دکفه مه پلاره خبر بمو ورگ بورده گیلا ره « امیر پازواری، ص 82» انّی دارواش هدامه شه گلاره دار چلّه چو بورده مه قبا ره اسا ویسه که شیر بزنم پلاره خبر بیما ورگ بخرده ته گلاره « دیوان امیر پازواری، ص 195» س تا چیندکا داشتمه خخیر و خارک اتا ره شالک بورده اتاره کرچک اتا بموندسه ونگ هاکنه باهارک و هم کت کت پ زنده کتارک « امیر پازواری ، ص111» سه تا چینه کا داشتمه خجیر و خارک اتاره کرچک بورده اتاره شالک اتا بمونس ونگ بکنه بهارک انهم کته په، کته، زنه کتارک « در شناخت فرهنگ و ادب مازندران، ص 116» بررسی تطبیقی چهار بیت در مجموعه های مختلف، این همه تضاد و تفاوت رادرخود نهفته دارد(برجسته شده ها در ابیات بالا).و جالب این که ترانه ی چهارم به نام سروده ی امیر در پژوهش های مربوط به او وهم چنین در برنامه ی« امیری خوانی» ها وجود دارد، امّا در دیوانش موجود نیست. اوج فاجعه آن جاست که همه ی آثار منتشر شده با رویکردی تطبیقی به نقد گذاشته شود. این سطح از انحراف ومدارگریزی، نامی جز بی انصافی پژوهشی وحاصلی غیرازسلب اعتماد،گره انداختن ها ،دوباره کاری و آب بستن درعمارت امیر ومیراث زبانی و ادبی و فرهنگی این خطّه ندارد نتیجه این که نگارنده ی این سطور امیر پازواری را عارفی شاعر یا عاشقی با ذوق ادبی و موسیقایی ومعلوماتی دینی و مذهبی یافتم ،که اصراری برای ثبت نام و اثرش به علت( کمبود امکانات ویا...)، بر صحیفه ی هستی نداشت و آن دسته از ترانه هایی که از زبان این آشنای ناشناخته تراویده است، محصول لحظات ناب «مولانا»واریست که بی هیچ وسواس وزن و قافیه و معماری نحوی و واژگانی از دریای طوفانی جان بر رود روان لبانش سرریز کرد و جاری شد.و پیشنهاد این که پالایش و پیرایش دیوان امیر جز در سایه ی خرد جمعی گویش ورانی از جای جای مازندران وبا درنظر گرفتن مولفه های مختلف نقد ، زبان شناسی، جامعه شناسی روزگار حیات شاعر و... با حضور اهالی منطقه ی پازوار و یا گویش وران هم لهجه، ممکن نخواهد شد. و آن چه خارج از این عیار باقی می ماند، محصول آفرینش هم ذات پنداران امیر پازواریست نه خود او.از آن پس نخستین دیدار و درد دل اقعی ما با امیر آغاز خواهد شد.ایدون باد. (منابع محفوظ) |
||
|
+
نوشته شده در سه شنبه چهاردهم تیر 1390ساعت 15:23 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|||||||||||||
|
همایش طالب آملی از از حاشیه تامتن عباس حسن پور 1 - بعد از همایش بین المللی نیما یوشیج که در اردی بهشت 89 در دانشگاه بابلسر برگزار گردید ،دومین همایش بین المللی در مورد شاعران مازنی ، به طالب آملی اختصاص یافت .(برگزاری همایش و تعدد آنها در نکو داشت مفاخر مازندران در این سال ها رشد قابل ملاحظه ای داشته و از همین جا به همه ی عوامل بر گزار کننده، مخصوصا مدیر کل ارشاد مازندران که همیشه یک پای ثابت همایش ها در درم و قلم و قدم هستند، دست مریزاد می گوییم 2- این همایش چنان که از پوسترها ،تراکت ها و کتاب همایش پیداست به همت چند نهاد دولتی از جمله (معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،انجمن آثار و مفاخر فرهنگی،استانداری استان مازندران،اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران ،فرمانداری شهرستان آمل، و با محوریت ومرکزیت اداره ی فرهنگ و ارشاد اسلامی آمل در تاریخ27/2 1390 در سالن همایش ارشاد آمل بر گزار گردید. ۳--تمدید زمان ارسال مقاله به مدت ده روز از نکات قابل ذکر همایش بود که بی شک دلایل ریز و درشتی داشت که امید وارم این تجدید و تمدید زمان به نفع و کیفیت بخشی همایش تمام شده باشد نه چیز دیگر. ۴- استقبال اهالی اندیشه و شعرو فرهنگ از آمل و شهر های مختلف از نقاط قوت همایش بوده است از ساعت شروع تا دقایق پایانی ، سالن لبریز از علاقه مندان به طالب بود آنان آمده بودند به احترام و استقبال شاعر شهرشان با پرسش های بی شماری که در همه ی این سال ها در ذهن شکل گرفته بود این که طالب کیست؟چرا به هند رفت؟ با کدام فکر و اندیشه زیست ؟ با طالب اسطوره ای چه نسبتی دارد؟چرا شعر هایش نخوانده ماند؟جایگاه طالب دربین شاعران ایرانی و شاعران سبک هندی کجاست و... و اکنون نمی دانم به پاسخ کدام سوالشان رسیده اند ۵- چاپ مقالات بر گزیده و توزیع آن در روز همایش از نکات مثبت همایش بوده است ای کاش CD مقالات ارسال شده و یا منتخب به همراه کتاب در دسترس علاقه مندان قرار می گرفت. امید و انتظار می رود در همایش های دیگر این کار عملی گردد . و نرم افزار علمی همایش در دسترس دوستداران قرار گیرد. ۶-بنابه اظهارات آقای محمدی ،مسئول محترم و توانمند اداره ی فرهنگ و ارشاد آمل،چاپ کلیات اشعار طالب آملی بر اساس نسخه ی زنده یاد طاهری شهاب و هم چنین چاپ و توزیع گزیده ی اشعار طالب ،جز ءبرنامه ی همایش بوده است که متاسفانه تا روز همایش آماده نشد و اکنون در دست اقدام است و به زودی تقدیم علاقه مندان خواهد شد . ضمن ستایش این فکر بدیع و کار سترگ ارشاد آمل ،چاپ کلیات اشعار طالب بعد از 44سال رویداد مبارکی است که امید واریم هر چه سریع تر عملی شود. ۷- سنگ تمام گذاشتن اهالی روستای کرچک از زیباترین قسمت همایش بوده است . کرچک زادگاه طالب آملی است همت اهالی کرچک در بر پایی آن برنامه ی بی پیرایه ،بر نامه های متنوع موسیقی محلی و پذیرایی مفصلی که از آن همه میهمان به عمل آمد، بیانگر آن است که هنوز شعر و شاعر برای تلطیف روحییه ی این مردم در عصر جباریت تکنولوژی ارزش دارد و نیز بیانگر آن است که هنوز کرچک طالب رادوست دارد و لو این که در هندوستان مدفون باشد. جمله ی زیبای مجری هنوزدر گوشم طنین انداز است و آن این که «اهالی کرچک با تنی خسته از کار و نشای شالی به استقبالتان آمده اند و...»8 ۸- تحت شعاع قرار گرفتن بخش علمی همایش از نکات غیر قابل انکار آن بوده است .حضور و ظهور سخن رانان متعدد ،موجب خستگی شرکت کنندگان و عدم تنوع و در نتیجه فراموشی و تحت شعاع قرار گرفتن محور علمی همایش شده بود (از کل روزی که به نام همایش بین المللی طالب بر گزار شده بودفقط 90 دقیقه به ارائه ی مقالات اختصاص یافت)از همه ی کسانی که بنا بر هر دلیلی و بدون برنامه ی از پیش تعین شده خود را به همایش و مخاطب تحمیل می کنند ،انتظار می رود حد اقل زمان را برای افاضات خود لحاظ نمایند و لااقل پس از دریافت امتیاز سهم خواهی ،عدالت را رعایت نمایند و همایش آن هم در ابعاد بین المللی را به نمایشی خسته کننده بدل نسازند و یا لااقل به محور موضوعی همایش توجه نمایند. ۹-انتظار می رفت در همایشی که با هدایت و حمایت بالا ترین نهاد های فرهنگی کشور و استان برگزار شد ،جهت رفع خستگی ارائه دهندگان و مقالات بر گزیده و تشویق دیگر پژوهندگان تقدیر در خور شانی صورت گیرد که متاسفانه چنین نشد.ان شاالله که عمدی در کار نباشد که چنین است چرا که خود شاهد زحمات بی دریغ و پی گیر جناب آقای محمدی ،مسئول محترم ارشاد ،آقای جوکار ،معاونت محترم و جناب آقای راعی مسئول دبیر خانه ی همایش طالب ، از روز توزیع فراخوان تا دقایق پایانی همایش در روستای کرچک بوده ام . دست مریزاد و گل نثارشان باد. ۱۰-ضمن سپاس از همه ی کسانی که کمر به بزرگداشت مفاخر بسته اند و با نیّت اعتلای فرهنگ مازندران و شناساندن چهره های ماندگار استان کار می کنند مخصوصا اداره کل ارشاد مازندران ،پیشنهادی را که در همایش ملی امیر پازواری در دانشگاه بابلسر طرح کرده ام ،تکرار می نمایم امید می رود مورد توجه مسولین ذی ربط واقع گردد و آن این که به نظر می رسد مازندران در حال حاضر ضمن نشانه کردن و شتاساندن مفاخر، نیاز به شناسایی و شماره کردن آن ها دارد. چرا که چهره های شاخص و گمنام در استان مازندران فراوانند از جمله (محمود فدایی مازندرانی ،شاعر اهل بیت که بی تردید مقتل منظومش آفتابی در میان منظومه های عاشورایی است ،استاد بنان ،اسطوره ی موسیقی کلاسیک ایران ،دکتر خانلری ، دکتر ذبیح الله صفا،دکتر غلامحسین صدیقی ،پدر جامعه شناسی نوین ایران ،دکتر عبیدی ،پدر داروشناسی ایران و صدها تن دیگر . لذا پیشنهاد می شود همایشی ملّی با زمان کافی و اطلاع رسانی وسیع با عنوان مثلا(معماران مازندرانی فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی)در شاخه های مختلف (علمی ،دینی و مذهبی ، ادبی و هنری و...)برگزار شود که نتایج سودمند آن در تمامی ابعاد نا گفته عیان است و حاجت به بیان هم نیست و... مختصری در مورد طالب آملی از متن مقاله ی چاپ شده ی راقم این سطوردر کتاب همایش طالب آملي (987-1036) از پيشگامان و شاعران شاخص سبك هندي يا اصفهاني است، كه دوران زندگي چهل و نه سالهي خود را «سیماب» وار و در موقعیت اضطراب گذراند. يكي از ويژگي هاي مهم دوران این شاعر خسته جان مازنی، كه در طول حيات ادبي اين سرزمين بيسابقه بود و بيسابقه ماند، مهاجرت شاعران به هندوستان، «سرزمين فرصتهاست» كه طالب آملي يكي از همين شاعران مهاجر است.از جملهي اين دلايل شناخته شده عبارتند از:وجود اشتراكات نژادي، فرهنگي و ادبي بين دو كشور، قدمت زبان فارسي در دربار هند ، بيتوجهي پادشاهان صفوي به شاعران و گرايش آنها به اشعار مذهبي، شاعرنوازي پادشاهان هند ، رواج زبان فارسي در دربار هند، حمايت پادشاهان هند از زبان فارسي ، ايراني بودن رجال سياسي و علمي آن كشور، جاذبههاي كشور هند ، بازار تجارت و فراخي نعمت در هند ، وجود نزديكان و خويشاوندان ايرانيان در هند و ... «گروه نويسندگان، صص 473-478) به مجموعه عوامل بالا دو عامل ديگر را هم بايد افزود. نخست اين كه سلاطين و حاكمان هندي خود اهل ذوق و شعر و ادب بودند و ديگراین كه به ذوق و سليقه و مذهب شاعران احترام ميگذاشتند و با جذب شاعران به دربار، از رسانهي شعر براي بيان اقتدار و وسعت نظر خويش بهره ميبرند. تعدادي از عوامل ذكر شده در مورد طالب آملي مصداقي تام دارد. از جمله چشيدن تازيانهي بياعتنايي شاه عباس « طالب در اصفهان دو چکامه در مدح شاه عباس كبير صفوي سرود او در اين چكامه اشاره به هنرهاي خود و قدرت طبع و تيره بختيها و تنگ دستيهايش نموده، ولي هيچ كدام از اين چكامهها، مورد توجه شهريار صفوي واقع نشد و وسيلهي تقرّب او را به دربار فراهم نساخت. (طاهري ،شهاب، ص 20) و ديگر جستجوي ياران و خويشاوندان «طالب آملي از مرو به بهانهي بازگشت به وطن به جانب هند كه خالهزادهي او« حكيم ركنا كاشاني» از چندي قبل بدان جا رخت كشيده بود، عزيمت كرد و ... (زرين كوب، سيري در شعر فارسي، ص 114) بياعتنايي شاهان صفوي به ذوق و سليقهي شاعران و كاناليزه كردن مضامين شعر و تجويز نوعي خاص از انديشه كه خود حاكميت مروّج آن بود، عصيان دروني شاعران را برانگيخت. با شكلگيري رفتار پاردكسيكالي به نام محدوديت مضموني و بياعتنایي به شاعران غيرايدئولوژيك و متعهد از منظر حاكمان صفوي در ايران،و وسعت نظر و استقبال از شاعران، با احترام به سليقه و مذهبشان توسط حاكمان گوركاني هند ،شاعران ايرانزمين هند را «دارالامان» خود يافتند و غربت و مهاجرت را بر ماندگاري ترجيح دادند.اظهارنظر شاعران برخاسته از متن اين دو جريان فكري حكومت (ايران و هند) و قياس آنها خواندني است. چرا نخوانم دارالامان حادثهاش / كه هند كشتي نوح و زمانه توفان است . كليم كاشاني مكش زياد وطن آه، كاين همان وطن است / كه ازلباس به يوسف نداد پيرهني را. صائب چنان می روم زین دیار خراب /که ماهی زخشکی رود سوی آب . صوفی آملی مازندرانی عهد صفوي، شاعر گريزترين دوران تاريخي و ادبي ايران است. اگرچه آمار دقيقي از شاعران ايراني كوچيده به هند وجود ندارد. اما در مقدمهي كليات طالب آملي به كوشش زندهياد طاهري شهاب ص 24 به نقل از «ارد واردبرون» تعداد شاعران مهاجر را 170 نفر ذكر كرده است. «شبلي نعماني هندي در جلد سوم شعرالعجم ص 57 تعداد شاعراني را كه فقط در زمان اكبرشاه از ايران به هندوستان رفتهاند «پنجاه و يك نفر» ذكر كرده است. (گروه نويسنده ،شاعران بزرگ ايران ص 476). كه طالب آملي از جملهي آن هاست. طالب آملي در طول حيات خود شبيه «ساري» است كه آرام و قرار ندارد او مرهم بيقراريهاي خود را درهجرت و مسافرت يافت اما به استناد آثار این آب، آتش التهاب و بی قراری های او را خاموش نساخت . پژوهندگان از جمله زنده ياد دكتر زرينكوب و طاهري شهاب نقاط عزيمت اين شاعر هميشه در سفر را (از آمل به كاشان، اصفهان، مشهد، عراق، مرو، سند، قندهار، لاهور، ملتان و بالاخره آگره نوشتهاند.)ودر همين شهر بود كه مورد توجه جهانگير و همسرش واقع گشت. بنابرنوشته زنده ياد طاهري شهاب، طالب سفر پرماجراي خود را در سن 23 سالگي از شهر آمل و در سال 1010 هـ.ق آغاز كرد و 26 سال را خانه به دوشانه در هجرت و غربت و سفر خطر زيست تا اين كه درسال 1036 و در سن 49 سالگي درگذشت. طالب با نشان دادن لياقت خود نه تنها به مقام ملكالشعرايي رسيد بلكه « به اشارت سلطان در دستگاه اعتمادالدوله متصدّي مُهرداري شد، اما از آن كار استعفا كرد و مِهرداري را بر مُهرداري ترجيح دارد»( زرين كوب، عبدالحسين ص 114) طالب خود در این باره سرود. ( دیوان ص،155) ...نچسبد بر اهل سخن شغل دنیا چو بر پیر میخانه پرهیز گاری ز شاعر ثنا سنجی آید نه خدمت که بلبل نواخوان بود نه شکاری چو مِهر تو دارم چه حاجت به مُهرم مرا مِهر داری به از مُهر داری... علت مرگ زودهنگام طالب اضطراب ناشي از جلاي يار وديار، سركوب عواطف خانوادگي و زيست ديرسال در ديار غربت هم ميباشد. اين نكته از منظر روانشناسي مهاجرت و مرگ قابل تأمل است، که متأسفانه تاكنون طرح و بيان نشده است. طالب برآمده از خانوادهاي روستایی با سازه های عاطفي بالا است كه به ديدار و اخبار زندگي دوستان و خاندان علاقمندند. همين رفتار و خانواده دوستي طالب درانگيزهي سفرهاي او متجلي است. رفتن به كاشان جهت ديدار خويشاوندان مادرياش و رفتن به هند به بهانهي ديدار با پسرخالهي خود « ركنا كاشاني » كه مشمول تسویه حساب حاکمان صفوی واقع شدو پیش از این به هندوستان كوچيده بود. و هم چنين عزيمت خواهر طالب پس از 14 سال دوري به هند جهت ديدار برادر و...)درضمن از دیگر شاعران مازنی که در این روزگار به هند کوچیده بود ،صوفی آملی است.و اینک نیم نگاهی آماری به میراث شاعرانه ی ملک الشعرا طالب آملی.
جدول قالب های شعری و تعداد ادبیات و درصد آن ها در دیوان طالب آملی
تحمیدیه ی طالب آملی الهي شعلـــهي شوقم فزون ساز مـــرا آتش كن و در عــالم انداز الهي ذرهاي آگاهــــــيم بخش رهــم بنما و بر گمــرا هيم بخش ز دانش گوهـــر پاكـم بر افروز چـــراغ چشم ادراكـــم بر افروز عطا كـن جذبهي شوق بلـندي كــه نه دامي به ره ماند، نه بندي خرد را چاشني بخش از كـلامم زبان را چربو شيرين كن بهكامم دلــم را چشمهي نور يقين ساز در اين تاريــكيام، باريك بين ساز غلـــط گفتم زبـان شعلــه بارم كــه شمعم ، تاب خاموشي ندارم مرا اين بس كـــه گـاه نكتهداني سخن پيرانه گـــويم در جــواني مــرا از چنگ هشياري رها ساز به مدهـوشان خويشتم آشـنا ساز پس آن گه بند حيرت نه به پايم كـه چون از خود روم باخود نيايم لــباس باطنم را شست و شـو ده گــل بيرنگيام را رنــگ و بـوده كـــه از مي چــاشني گيرد زبانم كـــه آيـد بوي تسبيــح از دهـانم مرا جز نيّت حمدت به دل نيست جز اين انديشهام درآبوگل نيست. گلاب و مشك را در جستو جويم كـــه لب را با زبان خــامه شـويم طراوات بخش سنبلهــاي پرخـم گلاب افـــشان روي گــل ز شبنم بهـــار حسن از او با سرو و سوسن مــزار عشق از او با شــور و شـيون غنايي گــر كند ساز جفــا ساز معـــاذا... به مرغــان خــوش آواز از او هر شــاخ گل را كج كلاهي وز و هر شـــوخ را آهـــو نگاهي عدم را طفل هستي در شكـم بود جهــــان، تاريـك بازار عــدم بود گلـــي بود آفــرينش نـــادميده ضمـــيري بود هـستي نارسيده عدم را پرده يك سو شد ز رخسار وجـــود جمـله اشيا شد پديدار گل عقـل اول از شاخ عـدم رست گياه و روح با او هـــم قــدم رست پس از ايجاد و عقل كل به تربيت دگـــر اجــزاي امكان يافت تركيب پديد آمــــد خـــزاني و بهــاري به هـــم پيوسته شـد ،نوري و ناري بهــار افروخت رخ ، چـون ناردانه خـــزان پر كـــرد رنگ عــاشقانه عناصـــر عقد با افـــلاك بستند جــدايي را ورق در هــم شكـستند بيا طالب خموشي پيشه سازيم خــرد را رهبر انديشه ســازيم. |
||||||||||||||
|
+
نوشته شده در شنبه سی و یکم اردیبهشت 1390ساعت 23:31 توسط shivan_noori
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
اميركبير خورشید منظومه ی آبادانی ایران قابل توجه بعضی ها:این مقاله با عنوان امیر کبیر مصلح خردمند در ۱۵/۱۰/۱۳۸۷ در روز نامه ی اطلاعات چاپ شد. امیر کبیر ستاره ی تابناکی بود که بعد ازسال ها انتظار، در شب سياه و طولاني عهد قجري در آسمان ايران زمين پدیدار گشت. و در دوران كوتاه صدارتش (3 سال و يك ماه و 27 روز) تمام توانش را جهت توسعه و آباداني وطن به كار بست و در بيستم ديماه 1230(ه.ش) هم چون حسنک وزير، مظلومانه و تنها، با تيغ تيز توطئه به شهادت رسيد و حسرت عدم حضورش را براي هميشه در سويداي تاريخ ايران زمين منقّش ساخت. اميركبير زماني به صدارت رسيد و برای نخستین بار فعل"خواستن و توانستن"را عمیقانه ودر ابعاد وسیع عملیاتی ساخت كه جامعهي ايران به لحاظ بيقانوني، هرج ومرج وفساداداری در جميع جهات به جنگلی ماننده بود و اشرافزادگان و درباريان قاجار غرق در اقيانوس جهالت و بيكفايتي و مست و مخمور از پيالههاي پياپي بودند و استعمار وايادي آنها مشغول چپاول اين ملت و مرز و بوم وبدنه ی جامعه در منتهای مذلت ومسکنت جسم می فرسودند و جان به شوره می نشاندند درست نقطه ی مقابل، اورپائيان تمام همّت خود را در جهت توليد و ترقّي و رقابت به كار بسته و از صنايع داخلي و توليدكنندگان حمايت ميكردند و در توسعه ی همه جانبه ی خویش بر شانه ی غولانی چون نیچه، اديسون، ولتر، هگل، كانت و … تکیه زده و مجال را براي روشنفكران و نخبگان آماده كرده بودند،در ايران روزگار اميركبير چنان که در مکتوباتش مندرج است،حتي يك نفر ايراني امين كه به زبان فرانسوي، انگليسي يا روسي تسلّط داشته باشد و بتواند حداقل در مواضع دیپلماتيك، صادرات و واردات و غيره حرف ملّت خويش را برساند و از دسيسههاي استعمار پرده بردارد، وجود نداشت. در چنين فضايي كه همهي چرخهاي توليد و توسعه پنجر بود و بازار سرسپردگان و رمالان و فالنويسان داغداغ، اميركبير وارد عرصه شد؛ با ياران امين و همفكري به عدد كمتر از ياران غار. آن چه از اقارير مورخان و عناصر فعال داخلي و خارجي در عصر ناصري و بعدازآن برميآيد اميركبير در هوش، نستوهی، اقتدار، كارداني، وطنپرستي، تديّن ،تدبير ،اعتقاد به تعالي ايران و ايراني،خلع يد استعمار و طرح تئوريهاي مترقيانهي توسعهي پايدار يگانهي روگاز خويش بود. مثلاً كلنل شيل، وزير مختار انگليس زمان ناصرالدين شاه در طهارت نفس امیر مينويسد: «پولپرستي كه خوي ايرانيان است در وجود امير بياثر است و به عشوه و رشوهي كسي فريفته نميشود. »(عباس رمضانی،ص137) و يا رابرت واتسون، منشي سفارت انگليس و نويسندهي كتاب «تاريخ ايران از آغاز قرن نوزدهم تا 1858» مينويسد: «اگر ميرزا تقيخان ميماند و انديشههاي خود را به انجام ميرساند، بدون ترديد در زمرهي كساني شمرده ميشد كه به عقيدهي برخي از سوي خدا به رسالت تاريخي برگزيده گشتهاند.»(علی رضاقلی،ص 113) ویلیامز، نماینده ی انگلیس درباره ی صلابت ونفوذناپذیری امیرمی نویسد:سعی من وکوشش نماینده ی روسیه وتلاش مسترک همه ی ماباطل است. کسی نمی تواندمیرزاتقی خان راازتصمیمش بازدارد.(پناهی سمنانی، ص301) دامنه و عمق اقدامات اميركبير چنان بود كه بايد آن را انقلاب ناميد نه اصلاح . او با ارادهاي خم نشونده كه مخصوص نوابغ و منجيان تاريخ و ملّت است حركت بنيادينی را از شش جهت براي تغيير و توسعهي ساختارهاي فرهنگي، سياسي، اجتماعي، اقتصادي، نظامي، بهداشتي، ديپلماسي و ... آغاز كرد. قطار اصلاحات امیر کبیر با چند صد واگن و به منظور توسعه ی همه جانبه به راه افتاد و در اين مسير پر از چاه و چالهاي كه به دست استعمار و سفلگان و معاندان داخلي حفر ميشد، هم بر جهل مردم و غرور كاذب حاكمانشان گريست، هم فرياد برآورد، هم دخالت، هدايت و نظارت كرد و در پايان جانش را در پاي پرچم بلند و برافراشتهي انديشههاي مترقيانهاش اهدا كرد. ميرزاتقيخان كه الحق اميركبير زيبندهي نام اوست از اعماق وجود، پاشنههاي آشیل اين مملكت را شناخت و مردانه براي انقراض نهادهاي قبيلهاي،شبان رمگي و حكيم فانوسي كه قرنها در خون و جان جامعه ريشه دوانده بود، كمر همّت بست. او خواست علم و عمل و عقلانيّت را در جميع جهاتش حاكم سازد، اما دريغ كه بر شاخ نشستگان، بن را بريده و دوباره كشور را به قهقهراي فرهنگي و دالانهاي هزارتوي توسعه نيافتگي و امتيازدهي كشاندندو سفلگانی چون آقا خان نوری ها را به صدارت نشاندند. شعار اميركبير «حضور افراد قابل و عاقل» بر سركارها بود. و صد البته كه روزگار اميركبير، روزگار قحط الرجالي امين و آگاه و دشمنشناس هم بود. حذف مناصب بدون كار، حذف و مبارزهي عملي با القاب و عناوين، حفظ و احياي آثار باستاني، توسعهي صنعت، تنظيم امور مالياتي، تأمين حقوق اقليتهاي مذهبي، مبارزهي جدّي با رشوه و ارتشا، استخراج معادن، ساخت كارخانههاي شكرريزي، قندسازي، نخريسي، حريربافي، چلواربافي، كاغذسازي، چینی سازی،بلورسازي، تأسيس بيمارستان، هدايت و حمايت مشاغل توليدی، جمعآوري گدايان ، تأسيس دارالفنون به عنوان نخستين مدرسهي جديد در ايران، راهاندازي روزنامهي وقايع اتّفاقيه ، قطع حقوق مفت خوران ، ایجاد پست خانه ، ايجاد عدالتخانه ، ساخت كارخانهي مهماتسازي، تقويت و ساماندهي ارتش، ايجاد نيروي دريايي، تأمين خدمات شهري و مدني، چاپ كتاب و از همه مهمتر ايجاد روحيهي كار و احياي غرور ملي و استقلالخواهي و محوريت قانون از جمله ی اقدامات او بود . عامل استعمار كه با چشم باز اقدامات اميركبير را زير نظر داشت در سودمندي اين عملكردها در صورت نهادينه شدن آن مينويسد: «ميرزاتقيخان بر آن شد كه نيك بختي مادّي مردم را فراهم كند و تمايلات نكوهيده ي آنان را مهار سازد. اين وزير هدفي از آن هم عاليتر داشت هر آينه تدابيرش استمرار مييافت در اخلاق و كردار ايرانيان تغييري اساسي و ريشهدار پدید ميآمد.»(محمود حکیمی،ص240) اميركبير به فراست دريافت كه يكي از مهمترين مجاري و معابر توسعهي جامعه، اعتلاي فرهنگي و محوريت قانون است و الّا توسعهي تكنولوژيكي صرف، باعث توسعهي پايدار نميشود، به همين دليل به عنوان پيشنياز توسعهي همه جانبه، به توسعهي فرهنگي و آگاهسازي همهي افراد جامعه ميانديشيد. چاپ كتاب، راهاندازي روزنامهي وقايع اتفاقيّه و تأسيس دارالفنون ريشه در همين اقدامات بنيادين فرهنگي اميركبير دارد. وسواس امير در انتخاب افراد قابل و عاقل به حدّي بود كه در مورد گردانندگان مدرسهي دارالفنون به شاه مينويسد: «در امر مدرسه دقّت زياد لازم است، آدم خيلي معقول و متشخص ميخواهد كه سررشته از هر چيز فرهنگي و ايراني داشته باشد.»(علی رضاقلی،ص116 ) اميركبير براي ارتقاي آگاهي رجال از تحولات اجتماعي ايران و جهان مقرر كرده بود كه« هر كس 200 تومان در سال حقوق ديواني دارد به دوتومان مشترك روزنامه شود و همهي رجال و كدخدايان را ثبت نام كرده بود. تا از اين طريق بر سطح آگاهيهاي خود بيفزايند.»(علی رضاقلی،صص128و129) در كار اميركبير استثنايي وجود نداشت، شاه و گدا در پروژهي اصلاحات و اقدامات عدلگرايانهاش يكسان بودند، «او با عمل بيپرواي خود در كم كردن حقوق و مواجب افراد، همه را دشمن خود ساخته است.»(محمود حکیمی،به نقل از وزیر مختار انگلیس،ص169) براي نمونه حقوق بالاترين مقام حكومتي يعني ناصرالدينشاه را به دو هزار تومان تقليل داد و اين در حالي است كه حقوق پدرش(محمد شاه) 60 هزار تومان بود.(علی رضا قلی،ص 132) هم چنين اميركبير به مفتخوريهاي حاج ميرزاآقاسي كه سالي 600 هزارتومان از خزانهي ممكلت را به قوم خويش اختصاص داده بود، پايان داد. اميركبير در قبال آن همه خدمات توانفرسا، براي خود سهمي تعيين نكرده بود و به تعبير رابرت واتسون «نصيب خود را همان وظيفه مقدّس ميدانست و …»(محمود حکیمی،ص 239) اين در حالي است كه پس از قتل او، آقاخاننوري كه با تزوير و ناجوانمردي بر صندلي صدارت تكيه زده بود. حقوق سالانهي چهل و دو هزارتوماني دريافت ميكرد. ضريب امنيت شغلي، اجتماعي و مدني در اثر سياستهاي امير بالا رفته ، و در روزگار صدارتش نهادينه گشته بود.و آرامشي در جامعه پديدار ساخت. در سلامت و ضريب بالاي امنيت روزگار صدراتش، مورخين جملهي معروفي دارند و آن ،اين كه «در زمان اميركبير هيچ آفريدهاي را قدرت بياندامي نبود»(علی رضاقلی،ص137) جواب اميركبير به حاكم لرستان كه ميگفت: «من ميخواهم مملكتي كه من صدراعظمش هستم آن قدر امن و امان باشد كه گرگي وجود نداشته باشد»(محمود حکیمی،ص97) مبيّن وجود همين نظم و امنيت و يا حداقل آرزوي اوبود. در حالي كه در روزگار حاج ميرزاآقاسي، مردم از دست گاوميش حاج ميرزا به ستوه آمده بودند و كسي را ياراي اعتراض نبود.(علی رضاقلی،ص137) رفتارمنفعلانه ی همین میرزاآقاسی درسیاست خارجی نفرت انگیزتراست.به عنوان نمونه"درسال 1263سگی ازکنسول انگلیس گم شدونفوذوقدرت انگلیس به قدری زیادبودکه حاکم تبریزمحمّدخان بیگلربیگی چندنفرازمسلمانان تبریزرابه اتّهام دست داشتن درربودن سگ کنسول بازداشت کردوبه زندان انداخت و..."(هاشمی رفسنجانی ص37) دارالفنون كه نخستين مدرسهي جديد در ايران بود. نقطهي عطفي در تاريخ تحولات و رشد و توسعهي ايران است به طوري كه بعدها، تحصيلكردگان همين مدرسه سر رشته امور در علوم مختلف را به دست گرفتند. در فرهنگ معين در مورد اين مدرسه آمده است. «دارالفنون مدرسهاي كه در تهران به اهتمام ميرزاتقيخان اميركبير در خيابان ناصرخسرو داير گرديد ساختمان مدرسه چند سال طول كشيد و عاقبت در سال 1268 ه.ق موجبات افتتاح آن فراهم شد ولي در آن زمان ميرزاتقيخان در فين كاشان به حال تبعيد ميزيست. در اين مدرسه كه دانشگاهي كوچك بود ، زبان و ادبيّات فرانسه، طب، علومطبيعي، مهندسي، رياضي، موسيقي و فنون نظامي تدريس ميشد و …» بيترديد اميركبير در ميان سلسله جبال صدارت بيشگان ايران تا انقلاب اسلامي همانند دماوند است، استوار، نستوه، با ويژگيهاي منحصر به فرد و غيرقابل رقابت، هم در حوزهي تئوريك و نظر و هم در پراتيك و عمل و هم وسعت اقدامات . اگر دستهاي پليد رقباي نادان ، غرور و حماقت مهدعليا ، پستي و مستي و جوانی ناصرالدينشاه ، تحريك و سنگاندازي استعمار انگليس و روس و كوتاه فكري و جهل عمومي نبود، و رگ دستاني كه خشت برخشت مينهاد و قصر ترقّي ايران را بالا مي برد و قلعههايي ميساخت كه هجمهي اقتصادي، سياسي،فرهنگي و نظامي هيچ دشمني كارگر نشود، قطع نميشد، امروز شاهد ايرانی آبادانتر با نهادهاي مدنی مترقيتري بوديم و ... نخبهكشي اگرچه رسم ديرين حاكمان و شاهان نالايق بود اما در مورد اميركبير ناجوانمردانه بود و نابهنگام.چرا كه نه پيمانهي عمرش لبريز شد و نه روزگار صدارتش به پايان رسيد و نه لذّت تام و تمام اقدامات خويش را، آن گونه كه در سر ميپروراند، چشيده بود. ميگويند اميركبير پس از مشاهدهي فرمان قتل خويش گفت: «همين قدر بدان كه اين پادشاه نادان مملكت ايران را از دست خواهد داد»(یاد ایام،ص373) شيوهي كشتن امير و قطع رگ دست او دو پيام مهمّ وعبرت آموز دارد. نخست اين كه دستهايي كه براي به زانو درآوردن استعمار به كار ميافتد و بنيان آباداني كشوري را ميگذارد ودر گذرگاه شبي ديجور، چراغي بر ميافروزد و بت بد خواهان را ميشكند وبر خرافات خط بطلان می کشد ونقشه ی توسعه را ترسیم می کند و پنجره های دانایی و بیداری ملتی را می گشاید، مطلوب استعمار نيست. و دیگراین که نشانی است از مردم و حاكميت نمكنشاس . بعدازقتل امیرکبیرکه خود مایه ی حسرت واندوهی ابدی است،دوباره جامعه ی ایرانی درجمیع جهات،درشیب تندسقوط وعقب گرد قرارمی گیرد.عملکرد وجدان خواب زده وسکوت شکننده ی توده مردم ونخبگان بعد ازقتل امیر تأمّل برانگیزاست.این بی تفاوتی به اندازه ای است که انگاردردوره ی صدارت امیرکبیرهیچ حرکت روبه جلویی اتّفاق نیفتادوکسی طعم خوش اصلاحات امیرکبیر رانچشیده است وشعله های آتش انتقام امیرآن گونه که می بایست،شعله ورنشد.ناصرالدین شاه وصدارت پیشگان روزگارش طبق برنامه ی ازپیش تعیین شده ی استعمارودست پخت نابخردانه ی خود به حیات ننگینشان ادامه دادند وتازه این که برخی ازمورخان سرسپرده وکارچاق کن درباری مثل محمّدتقی سپهر،مولف ناسخ التواریخ ورضاقلی هدایت نویسنده ی روضه الصفا مرگ امیر کبیررابه علت بیماری شکم وپاودراثراندوه ازدست دادن مقام ثبت کرده اند.(علی ثقفی ص77) ودیگراین که آن سراشیبی سقوط لحظه به لحظه تندتر شد امنیت اجتماعی ومدنی به مخاطره افتاد.دوباره هرج ومرج ،شرارت،چپاول ووطن فروشی ورشوه خواری وباندبازی وفساد که درروزگارامیرطومارشان پیچیده شده بود،چون آتش زیرخاکسترنمایان شد ، خودشاه وآقاخان نوری،این مرد بی اراده،دست نشانده وحیله گر، به رشوه وارتشا روی آوردند. همین که شاه ازنقوزامیرنظام رهایی یافت،گروهی ازاطرافیان بی هنرخود راکه امیر بیرونشان کرده بود،به دربار بازگرداندوشروع کردبه دست خط صادرکردن وانعام دادن وبرقرارکردن مستمرّی یعنی درست مثل زمانی که تازه شاه شده بود(پناهی سمنانی به نقل از وزیر مختار انگلیس ،ص314) میرزا آقاخان هم مقام وزارت نظام را به برادرش میرزافضل الله سپردکه به ستمگری ودزدی شهرت داردوآدم ناکس وفرومایه ای بود(همان،ص 314. بعدازقتل امیردولت های روسیه وانگلیس ونمایندگان آن هاعلی رغم این که درظاهرابرازهمدردی نموده اما انگاربه آرزوی خود که همانا برداشتن سدّنفوذناپذیری به نام امیرکبیربودنائل شدند.دوباره مملکت محل گربه رقصانی وچپاول آن ها شد. جدایی کامل افغانستان (قندهاروهرات) باموافقت آقاخان وامضای ناصرالدین شاه به تصرف درآوردن خوارزم وبخاراوسمرقندتوسط روس ها،بستن معاهدات ننگین چون رویتر(واگذاری راه آهن ایران به مدّت 70 سال واعطای امتیازانحصاری توتون وتنباکو به مدت 50سال وبستن قرارداداعطای تلگراف وپست وتلفن بادولت استعمارگرانگلیس ازجمله فجایعی است که بلافاصله پس از قتل امیر کبیراتّفاق افتادکه دقیقا ریشه دربی کفایتی سیاسی ،اخلاقی ودیپلماتیک حاکمان وگردانندگان جامعه ی ایران آن روزداشت. منابع: 1-امیرکبیریاقهرمان مبارزه با استعمار،هاشمی رفسنجانی،انتشارات فراهانی چاپ اول 1346 2- فريدون آدميت، اميركبير و ايران، انتشارات خوارزمي، چاپ هشتم، 1378 3- فرهنگ معين، دكترمحمدمعين، جلد 5، انتشارات اميركبير، چاپ يازدهم، 1376 4- ياد ايام، شماره 1، شوراي سياستگذاري ائمه جمعه، چاپ اول، 1375 5- جامعهشناسي نخبهكشي، علي رضاقلي، نشر ني، چاپ سوم، 1377 6- داستانهايي از زندگاني اميركبير، محمود حكيمي، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ بيست و پنجم، 1367 7- اميركبير، عباس رمضاني، انتشارات ترفند، چاپ پنجم، 1387 8-امیرکبیر ،تجلّی افتخارات ملّی،پناهی سمنانی،انتشارات کتاب نمونه ،چاپ اول ،1374 9-قربانی توطئه ها،علی ثقفی،انتشارات حاد،چاپ اول ،1373 ۱۰-میرزاتقی خان امیرکبیر ،مریم نژاداکبری،نشرپارسه ،چاپ دوم،1388 |
||
|
+
نوشته شده در جمعه هفدهم دی 1389ساعت 6:46 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
شعر و شعر درمانی به مناسبت بیست و هفتم شهریور روز ملی شعر در میان ملل گوناگون ،هنرهای مختلف و متفاوتی مورد پسند و اقبال واقع گشته و به برگ و بار نشست و یا بنا بر دلایلی به بوته فراموشی سپرده شده اند اما در میان همین ملت ها یک نوع هنری خاص به جهت شرایط محیط ، امکانات، حمایت ها ،جهان بینی ها و ایدئولوژی و...از بر جستگی خاصی برخوردار گشته و هنر غالب آن ملت و سرزمین تلقی می گردد. از میان هنرهای هفت گانه ،بنا بر ملاحظات فرهنگی، اجتماعی ،سیاسی ایدئولوژیکی و انواع روان شناسی ها ،شعر به عنوان هنر برتر ایرانی عمر و عمقی شایان توجه دارد و هرگز با تورق تاریخ و تغیر ذائقه ی عصر و نسل ،مقبولیت خویش را از دست نداده است. بیان چنین عبارتی به معنی نفی هنر شعر و سخنوری ملت های دیگر نیست زیرا شعر« سحر حلالی» است که همه ی ذوق های سلیم و احساسات پاک را به خویش می کشاند و مرز و میزان نمی شناسد هدف ما نشان دادن برجستگی یک نوع هنری در جغرافیایی خاص است مثل نمایشنامه نویسی در یونان ،معماری در رم ، رسامی و پیکر تراشی در دوران رنسانس ، شعر درایران و.... این هنر برتر ورسانه ی فراگیر و چند رسالتی (در روزگار کمبود رسانه ها )فقط ابزار تفریح و سرگرمی و ابراز گاه احساسات شاعرانه نبوده است بلکه محمل اندیشه های عالمانه ، پاسدارفرهنگ ایران و ایرانی و حافظ زبان و وحددت ملی و بومی هم بود و به علت در دسترس بودن و نفوذ در لایه های اجتماعی ،کارکردهای گوناگونی چون آموزش علوم ،عرفان، دین و حکمت، فلسفه، اخلاق ،حماسه و اسطوره، روان شناسی و....را در خود منعکس کرده است. در بررسی ادوار تاریخی ،شعر و ادب فارسی مسیر پر فراز و نشیبی را پیمودو قبض و بسط بسیار قابل تامّلی را تجربه کرده است، شعر، گاه زمزمه و نجوا بود و گاه فریاد،گاه آیینه ای است مکدر و غبار اندود و گاه شفاف و انعکاس دهنده ی همه ی ابعاد زندگی ابنای عصر، گاه زمینی است و گاه آسمانی ،گاهی از سوی حاکمان وقت سیلی می خورد و گاه مورد تفقد و نوازش واقع می شود اما هیچ گاه از حرکت و پویه نمی ایستد و در میان غلیظ ترین گرد و غبارهای نا موافق اجتماعی و فرهنگی و سیاسی و... سر راست می کند و... و دقیقا به همین دلایل است که باید آن را هنر برتر ایرانیان بر شمرد. کدام ایرانی را می شناسید که از آموزه های شاعران ادب فارسی توشه ای نداشته باشد ؟چه کسی می تواند ادعا کند که هنر ،فرهنگ ، و زوایای پیدا و پنهان زندگی نیاکان ما در سروده های حماسی فردوسی ،عارفانه ها و قلندرانه های مولوی و حافظ و عاشقانه های سعدی و ترانه های پر از پیچ و تاب فلسفی خیام و انتقادات سیف فرغانی و عبید و سروده های وطنی شاعران شهیدی چون فرخی یزدی و اجتماعیات شاعران معاصر تبلور نیافته است ؟ به همین دلیل مطالعه ی عقبه ی فرهنگی واجتماعی وتاریخی این سرزمین،بدون درنظرگرفتن ملاحظات شاعران راستین(آنانی که دراثرگذرزمان ازصفحه ی تاریخ وجغرافیای ادبی محو نشده اندوتوانسته اندآثاری بدون تاریخ مصرف خلق نموده اند)وتورق دواوین آن ها که محصول همان لحظات ناب وآیینه تمام نمای فعل وانفعالات عرصه های فردی واجتماعی عصرشاعراست،قدری ناقص وناصواب به نظرمی رسد.ودرهمین راستاست که زنده یادجلال آل احمد،ادبیات رادیده بان تاریخ یک ملّت می داند ومی نویسد((ادبیات هرملّت تاریخ راستین آن ملّت است.)) درروزگارما،اگرچه به علت تکثّررسانه هاواختصاصی شدن حوزه ی علوم وهنرها،شعررسالت چند سویه ی خود راازدست داد وبه باوربرخی در حد یک صنعت صرف نزول کرده است اما فرهنگ و جامعه ی ایرانی هنوز این باور را نپذیرفته است .هنوز شعر می تواند آب زلالی باشد در گرمای تابستانی کویر و چتر و چراغی در شب های بارانی و بی ستارگی. در شعر و ادب راستین و متعهد ایرانی ،نفی و اثبات و ستایش و نکوهش دوروی یک سکه است . نفی خود کامگی ،فساد، طغیان علیه گردن کشان ،نکوهش ناراستی و دنیا زدگی و.....و ستایش اخلاقیات،جوانمردی و عدل و انصاف ، کراملات انسانی ،خرد گرایی،صلح و راستی و روشنایی و.... نکته ی مهم و قابل تامّلی که در شعر و ادب فارسی موجود است و متاسفانه به عنوان یک پروژه ی قابل عملیاتی شدن ،مغفول مانده،بعد درمانگری است ،همان چیزی که در روانکاوی « شعر درمانی» نامیده می شود. شاعران با بکار گیری قوا ی خرد و خیال به تسکین درد ازلی –ابدی عشق و نوستالوژی بشر پرداخته و تسکین دهنده ی آلامی گشته اند که احیانا تشخیص و داروی آن در هیچ درمانگاهی یافت نمی شود. شعر درمانی به عنوان یک رشته ی موثر درمانی در روانکاوی ،شاید عمری طولانی نداشته باشد اما سابقه ی حضور چنین تفکری به هزاره های دور بر می گردد ،به عنوان مثال یکی از قدیمی ترین اشعار قاره اروپا شعری است که به « آپالو » ،الهه ی شعر و طب تقدیم شده است . آنجاکه شعردرست سروده،خوانده ودرک ودریافت شود،وباخون مخاطب درآمیزدحتی اگربیت یامصراعی باشد،دم مسیحایی است وکارکرداعجازگونه ای دارد. بارهادیده وشنیده شدکه گاه بیتی انسان راگرم می کند،می خنداند،شوک می دهد،غبارغلیظ کدورت رامی زداید،شخص رابرعلیه خودش می شوراند،دستش رامی گیرد،اورابه اول جاده می آورد وراه رانشانش می دهد.مگرازیک چیز،شخص یاشی درمانگرغیرازموارد مذکورچه انتظاری می رود؟ آن چه مد نطر ماست شعر درمانی پیش گیرانه است که توسط خود شخص انجام می پذیردو البتّه مقدماتی هم دارد و آن این که شخص اهل دانش و درک باشد و دیگر این که از این راه کار درمانی لذّت ببرد و قدرت تشخیص مهندسی کلام شاعرانه را داشته باشد. مهم ترین دلایل درمانگرانه ی شعر عبارتند از: ارتباطی است کلامی و مودبانه و همراه با احساسات پاک انسانی شعر کلامی موزون است و موسیقی موجود خود به خود نوعی قدرت نفوذ و ماندگاری را رقم می زند. از سرچشمه های عاطفه و تخیل و خرد بر می خیزد. جوینده خود را مصداق مستقیم امر و نهی و چاره جویی های شاعر نمی بیند ،چرا که این راه کارها نه با نظر خاصی ارایه شده اند و نه مخصوص اویند. درمانگر در صحنه نیست بنابراین مجال باز تری برای تفکر و پذیرش و انطباق آن با مشکل مورد نظر خود دارد. پیشنهاد ها یا محصول تجربه ی شاعر و یا تامل در تجربیات دیگران است. بنابراین پس از ایجاد ارتباط و ته نشین شدن آن در جان مخاطب، امکان این که تجربه را دوباره تجربه نکند ،وجود دارد.و... نکته ی جالب در نمونه هایی که ارایه خواهیم کرد این است که ابتدا خود شخص نه کسی دیگر باید برای نجات خود برخیزد ،هم درد و هم درمان از اوست .در نمونه ها جهت سالم سازی و سالم زیستی فرد او را به دنیای بزرگ درونش ارجاع می دهند و نقطه ی آغاز سلامت جسمی و روحی او را مراقبت و سالم نگهداری دل و درونش می دانند.آن چه در این نوع شعر وجود دارد،مصداق آیه ی مبارکه ی 11سوره ی رعد است که خداوند کریم می فرماید:اِنّ الله لا یُغیِِّرُ ما بِقَومٍ حَتّی یُغَیِِّرُوا مابَا أنفُسِهِم . یعنی (به درستی که خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی دهد مگر به وسیله ی خودشان)
واینک نمونه ها زمن راز خویش ارنداری نگاه نگه داشتن رازت از من مخواه بوشکور شو تا قیامت آید،زاری کن کی رفته رابه زاری بازآری رودکی دلت گر به راه خطا مایل است تو را دشمن اندر جهان خود دل است فردوسی هر که به نیکی عمل آغاز کرد نیکی او روی بدو باز کرد نظامی بی نیازانه ز ارباب درم می گذرم چون سیه چشم که از سرمه فروشان گذرد طالب آملی باز باید از تو آموخت ای درخت ایستادن را میان باد سخت شیون نوری ما درین انبار گندم می کنیم گندم جمع آمده گم می کنیم گر نه موشی دزد در انبار ماست گندم اعمال چل ساله کجاست مولانا جلال الدین آن چه خواهی که ندرویش، مکار وان چه خواهی که نشنویش، مگوی ناصر خسرو اغلب کسان که پرده ی حرمت دریده اند در کودکی محبّت مادر ندیده اند پروین اگر چه دوست عزیز است راز خود مگشای که دوست نیز بگوید به دوستان دگر ابن یمین اگرخواهی ازهردو سر آبروی همه راستی کن همه راست گوی فردوسی خلل پذیربودهربنا که می بینی مگربنای محبّت که خالی ازخلل است حافظ هر بد که به خود نمی پسندی با کس مکن ای برادر من سعدی مگو نا خوش که پاسخ ناخوش آید به کوه آواز خوش ده تا خوش آید ناصر خسرو در جهان بال و پر خویش گشودن آموز که پریدن نتوان با پر و بال دگران اقبال لاهوری
جایی منشین که چون نهی تهمت زده خیزی از چنان جای امیر خسرو دهلوی تو هرگز رسیدی به فریاد کس که می خواهی امرزو فریاد رس سعدی به هر سویی چرا باید دویدن به صد سوهیچ جا نتوان رسیدن عطار نیشابوری اظهار عجز در بر ظالم روا مدار اشک کباب موجب طغیان آتش است صایب تبریزی وضع زمانه قابل دیدن دوباره نیست رو پس نکرد هر که از این خاک دان گذشت کلیم همدانی بیاموزمت کیمیای سعادت ز هم صحبت بد،جدایی ،جدایی حافظ
معتقدم برای تاثیر بیشر و بهره گیری از انرژی درمانی آثار ادبی باید معنا گرایی در اولویت باز خوانی متون نظم ونثر قرار گیرد و یا در مراکز آموزشی و دانشگاه ،به موازات بررسی های سبکی، واژه شناسی ،آرایه های ادبی، نکات دستوری و....بعد معنایی مورد توجه بیشتری واقع گردد زیرا که بعد درمانی یک اثر باکاوش و دریافت معنایی آن امکان پذیر خواهد بود. |
||
|
+
نوشته شده در چهارشنبه بیست و چهارم شهریور 1389ساعت 16:13 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
جلوه های ادعیه و التجا در ادبیات جاده ای «دعا» یعنی خواندن، نیایش و طلب حاجت و« التجا» یعنی پناه بردن به ساحت باری تعالی که از اصناف و شعب عبادت می باشد. هدف نهایی دعا به درگاه الهی یعنی فقط خدا را بر حال و کار خویش ناظر دانستن ،عرض و خواست حاجت و کسب نیروی جدید و تسکین آلام و... در قرآن کریم و احادیث بر دعا کردن بنده به درگاه معبود توصیه های زیادی شده است. چرا که معبری برای کسب کمال و راهی جهت وصول به کعبه ی مقصود است. خداوند در سوره ی غافرآیه ی 60 می فرماید«ادعونی استجب لکم»(بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را)و یا در سوره ی فرقان آیه ی 77 آمده است «قل ما یعبوا بکم ربی لولا دعاوکم» ای پیامبر!به امت بگو اگر دعای شما نبود پروردگار به شما چه اعتنایی داشت! و یا در حدیث قدسی آمده است:«من نزد گمان بنده ام هستم و در حق او بر طبق گمانی که به من دارد رفتار می کنم. پس مبادا درباره ی من جز گمان نیک داشته باشید.» نه تنها قرآن کریم در مورد ضرورت دعا و ثمرات آن آیاتی محکم و روشن دارد،لزوم دعا و عدم ترک آن و تأثیرش بر جسم و روح در کلام بلند معصومین هم متبلور است که فقط جهت نمونه به چند مورد آن اشاره می شود. دعا قضا و قدر را بر می گرداند. پیامبر اکرم(ص) دعا اسلحه ی مؤمن است. پیامبر اکرم(ص) دعا سپر مؤمن در مقابل بلاهاست. امام علی (ع) دعا برترین عبادت است،دعا کنید و دعوت خدا را اجابت کنید تا رستگار شوید و از عذابش نجات یابید.امام باقر (ع) احادیث بالا بر اهمیت دعا درتأکید دارند به طوری که دعا را برگرداننده ی قضا و قدر، اسلحه ی مؤمن ،سپر مؤمن و برترین عبادت دانسته اند. پس ارزش دعا و توسل جستن به درگاه خداوند چیزی نیست که قابل کتمان ونسیان باشد.گفتنی است در کلام پیامبر (ص) تعبیر (دعا به اسلحه ی مؤمن) و در کلام حضرت علی (ع) تعبیر (دعا به سپر مؤمن) ارزش دعا به عینی ترین و ملموس ترین شکل ممکن بیان شده است. در اهمیت دعا همین بس که شیوه ای تحت عنوان «دعا درمانی»از گذشته های بسیار دور و برای تسکین بیماری های جسمی و روحی متداول بوده است و اکنون هم روان شناسان بر این شیوه درمانی تأکید دارند. این عرض حاجت و توسل به درگاه خداوند گاه مستقیم و گاه غیر مستقیم توسط(واسطان فیض،پیامبر و ائمه)در کلام بشری نمودار گشته است. به عبارت دیگر گاه ابنای بشر در قالب جملاتی ندایی و یا خواهشمندانه با واژگانی موجز یا مطوّل، لطیف و مؤدبانه دست توسل و یاری به سوی خدا دراز می کنند و بدون هیچ واسطه ای نیاز خویش را می خواهند و گاه این عرض حاجت با واسطه قرار دادن آبرومندان و برگزیدگان درگاهش صورت می گیرد..این توسل در زمان ها،مکان ها و به زبان ها و گونه های متفاوتی متبلور شده است. به قول شاعر: هر کس به زبانی صفت حمد تو گوید بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه یکی از تجلی گاه های ادعیه،توسل و التجا به درگاه خدا و ائمه معصومین ،ادبیات جاده ایست.ادبیات جاده ای ،نوعی از ادبیات است که تا کنون کمتر به آن پرداخته شده است بنابراین تعریف جدی و جامعی از آن و سبک و قالبش در کتاب های منبع یافت نمی شود. آنچه مسلم است در تقسیم بندی کلی،این نوع ادبی را باید در ذیل عنوان ادبیات «پاپیولار»یا عامه و ادبیات شفاهی بررسی کرد.از آن جایی که ادبیات جاده ای سری در طنز و مزاح ومطایبه و معمّا(رندانه ها)دارد و از طرف دیگر گاهی منعکس کننده ی عالی ترین اندیشه های دینی مذهبی ،عاشقانه ،عرفانی،حماسی و غیره است،تعریفی به تنوع و پهنای خویش می طلبد اما از منظری می توان ان را به مجموعه گفتار،رفتار،کردار،تکیه کلام و ... آنانی دانست که با ماشین و جاده و سفر سروکار دارند. هدف ما در این نوشته،ا بیات،مصراع ها و جملاتی است که در قسمت های مشخصی از خودروها مثل(تریلی،اتوبوس،نیسان،مینی بوس،خاور و...) نگاشته شده اند. این مطالب معمولاً در بیرون و داخل خودرو،روی باک خودروهای بزرگ،سپرها،بالای اتاق کامیون ها،گل پخش کن ها و غیره به خط و زبان(لاتین،عربی،ترکی،کردی،لری و بیش تر فارسی و... نوشته می شوند.) هدف ما تأیید یا نادرستی این نوشته ها بر روی خودروها نیست،چرا که تأ یید آن نادیده گرفتن یکی از عوامل تصادف در جاده هاست و همانند بی احتیاطی ها ،نقص خودرو،عدم رعایت هشدارهای مأموران راهداری و پلیس راه،عدم رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی،استاندارد نبودن جاده ها،مشکلات روحی و جسمی و غفلت ها و خواب آلودگی رانندگان و... می تواند موجد حوادث ناگوار رانندگی گردد و نادیده انگاری و نادرست خواندن آن چشم پوشی از این نوع عینی ادبی است که در همه جای کشور و در جای جای خودروها خود نمایی می کند.و باز هدف این نوشته بررسی همه ی موضوعات مربوط به ادبیات جاده ای نیست. چرا که ادبیات جاده ای زاییده ی ذوق و سلیقه و اندیشه های افرادی مختلف با شاخصه ها و تمایلات مختلف در زمان های متفاوت است،همین فاکتورها و مؤلفه ها دامنه ی موضوعی ادبیات جاده ای را گسترش داده و بر شاخ و برگ آن می افزایند. آقای علی آنی زاده در مجله ی شعر شماره 48 ادبیات جاده ای را به موضوعات زیر تقسیم کرده اند. «اعتقادات مذهبی (توکل و توسل به ائمه ی معصومین،دعا،دفع چشم زخم)عشق(عشق الهی،عشق زمینی) احساس غم وغربت،زندگی ومرگ،پهلوانی و قلندری و مسائل روز(عناوین فیلم ها،تکیه کلام ها،دیالوگ ها،فیلم ها و سریال ها)و نفس سفر تقسیم کرد.علاوه بر موضوعات ذکر شده(توصیف خودرو،حدیث دوست،زندانه ها(طنز و معماو چیستان) مادرانه ها،مهرانه ها،هشدارها و...) هم بخش وسیعی از ادبیات جاده ای را تشکیل می دهند.برای هر یک از موارد بالا می توان چندین شاهد و مثال ذکر کرد.نکته ی مهمی که از این نوشته های بر خودرو به لحاظ روان شناختی به ذهن متبادر می شود،ارتباط نوشته با باور، اعتقاد،ذوق و سلیقه،اندیشه،سن،زادگاه و علایق راکب آن مرکب است.گفتیم ما به دنبال نفی و اثبات نفس ادبیات جاده ای نیستیم اما به نقش پارادکسیکال آن باور داریم،یعنی اگرچه بعضی از نوشته ها ممکن است اثری منفی بر دیگر رانندگان جاده و خیابان داشته باشد و مثل بسیاری از عوامل دیگر اسباب تصادف و تصادم شود اما پاره ای از همین نوشته نقش فرشته ی نجات را بازی می کنند و رانندگان عصبی و انتقام جو را به آرامش و خون سردی فرا می خوانند .به بیانی ساده تر جملات و نوشتارهای مثبت ادبیات جاده ای انگیزشی بوده و می تواند به موازات خود به تغییر واصلاح رفتار منتهی شود. مثلا" آهسته برانید،به مقصد برسانید. به خاطر اشک مادر احتیاط کن. عجله نکن ،مگر شیطانی؟ این نیز بگذرد یک لحظه هوس رانی،یک عمر پشیمانی گذشت،خصلت مردان است رهرو آن نیست گهی تند و گهی خسته رود رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود پا منه بیرون زخط احتیاط تا چو طومارت نپیچاند بساط هر کس به فکر خویش است،تو هم به فکر خود باش آهسته برانید، سلامت برسانید خود را به مریض خانه و زندان نکشانید داداش،مرگ من یواش امان از دست گلگیرساز و نقاش مواظب باش رفتارت منطقی باشد مبادا سبقت پایان این زندگی باشد در طواف شمع می گفت این سخن پروانه ای سر پیچ سبقت نگیر جانا مگر دیوانه ای شتاب در رانندگی،گامی به سوی مرگ ناخواسته و ... خوب است مسئولین مربوط به جاده ها(نیروی انتظامی و پلیس راهنمایی و رانندگی) تدابیری در این زمینه اتخاذ نمایند و نوع نوشته ها را هم به کنترل خویش درآورند. مثلاً می شود به جای بعضی از جملات مهمل و ناکارآمد،پیام ها و توصیه های راهنمایی و رانندگی را جایگزین نمود و نقش پارازیتی این نوشته ها را به حداقل رساند. انسان درهرزمانی و مکانی نیازمند توکل و توسل است چه درخواب وچه دربیداری مخصوصاً اگر در معبر و مسیری خطر خیز قرار دارد و تنها باشد و چه کسی تنها تر از رانندگان خودروها در مسیر های پرپیچ و خم و طولانی در طول ساعات شبانه روز در دیار غربت و دور از چشم. این جاست که دست غیب و امداد الهی را به یاری می طلبند وآن را به عنوان یک نیاز همیشگی در گوشه ای از خودروی خویش ثبت می کنند و نقش می بندند.این التجا و توسل به چندین شکل در ادبیات جاده ای مشهود است. الف)توسل و توکل بر خدا به عنوان فعال مایشا و عالم السّروالخفیات،کسی که راز تمامی مکنونات را می داند و تمامی اراده ها در ید اوست این پناهندگی و التجا به درگاه خدا در ادبیات جاده ای عموماً در موضوعات زیر است: 1 -شمارش صفات و نعمات خدا 2-گردن نهادن بر تقدیر وتسلیم شدن 3-ادعیه و عرض حاجت 4-بیان ضعف مخلوقات وذکر کمال کبریایی 5-تحمیدیه ها و... نمونه ها تویی امید تنهایان خدایا یا رب تو چنان کن که پریشان نشوم یا رب از ابر هدایت برسان بارانی خدایا دستم بگیر تا دستی بگیرم یا رب به دلم مهر علی افزون کن یا رب العالمین خداوندا!محتاج تو ام نه محتاج بشر الهی!آن ده که آن به خدایا!مپسند که لوطیان خوار شوند. خدای کعبه !رستگارم کن. الهی!راضی ام به رضای تو خدیا!تا پاکم نکردی ،خاکم نکن. الهی!سر ما و تقدیر تو خدایا!سرای محبت کجاست یا رب تویی فریادرس یا مقلب القلوب و الابصار یا رب نظر لطفی به ما کن خدایا چشمان منتظر را گریان مکن کشتی عشق است خدایا،ناخدایش باش الهی تکیه بر لطف تو کردم خدایا عاشقان را غم مده الهی،رسم پاکانم بیاموز یا رب نظر تو برنگرد د بر گشتن روزگار سهل است خداوندا به حق هشت و چارت زما بگذر،شتر دیدی ندیدی خدایا من بدم اما تو خوبی یقین دارم که ستارالعیوبی خدایا عاشقم،عاشق ترم کن سراپا آتشم ،خاکسترم کن الهی در تب فقرم بسوزان ولی محتاج نامردان مگردان یا رب تو چنان کن که پریشان نشوم محتاج به بیگانه و خویشان نشوم و... ب:التجا و توسل به حضرت فاطمه ی زهرا(س) بانوی دو عالم «وجیهة عندالله» و واسطه ی فیض است و متوسل شدن به دامن پاک و مطهرش گل های امید و رضا را در جان ها شکوفا می سازد. در ادبیات جاده ای عرض حاجت و توسل به حضرت فاطمه جایگاهی ویژه دارد. و حضرتش را با معنوی ترین اسامی و صفات به یاری طلبیده اند. نمونه ها یا وجیهة عندالله یا فاطمه گوهر پنهان بقیع یا شفیعه محشر!فاطمة الزهرا السلام علیک یا فاطمه الزهرا(س)و... ج:توسل به مولای متقیان علی علیّه السلام کیست که از عنایات حضرت علی بی نیاز باشد؟ در ادبیات جاده ای در میان تمامی ائمه ارادتی ویژه به ساقی کوثر حضرت علی علیه السّلام شده است. او که الگوی همیشه ی مهربانان و پهلوانان است. واقعاً امواج ارادتی که به حضرت علی (ع) ابراز شده است،دریایی است. گاه اخلاص و عمل و رشادت هایش را با قلمی سبز ستوده و گاهی به او توسل و تقّرب می جویند و گاه با بیانی ظریف و ادیبانه به مدح و منقبتش نشسته، وگاه شرح شهادتش را با رنگی سرخ به رشته تحریر در می آوردند و گاه او را به عنوان بنده ی برگزیده ی خدا و واسطه ی فیض گواه می گیرند و از عنایت او مدد می جویند. نمونه ها -از علی آموز اخلاص عمل -یا امیر عرب -یا شاه ملک لافتی -علی ندای عدالت -یا مشکل گشا علی -بی مهر علی هرگز ایمان نشود کامل -یک جهان مهر و وفا بود علی -تا نگویی یا علی رونق نگیرد هیچ کار -غیر تو مولایی ندارم یا علی -یا علی گفتیم و عشق آغاز شد -یا حلاّل مشکلات یا علی -علی ای همای رحمت،تو چه آیتی خدا را -هر کس به کسی نازد،ما هم به علی نازییم -مرا پیر طریقت جز علی نیست -بعد از خدای تنها تو لایق ستایشی یا علی -من مشتعل عشق علیم چه کنم؟ -یا شهید محراب یا علی -امیر المومنین ای شاه مردان دل ناشاد ما را شاد گردان -فرزند بزرگ روزگار است علی با مردم رنج دیده یار است علی ن:توسل و منقبت سالار شهیدان امام حسین(ع) یکی دیگر از ائمه ی بزرگوار که زینت بخش ادبیات جاده ایست نام مبارک و روشنگر و گره گشای سالار شهیدان کربلا امام حسین (ع) است. غربت و آزادگی امام حسین (ع) در دل عاشقان ابدی خواهد ماند و نهال آزادگی را آبیاری خواهد ساخت. مدح و منقبت و رثای امام حسین(ع) و امداد از انفاس آسمانی او یکی دیگر از وجوه التجا در ادبیات جاده ایست نمونه ها من می میرم به عشق مولایم حسین حسین سرور آزادگان السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین یا غریب نینوا دریابم حسین (ع) حسین جان تو تمثال آ زادگان جهانی و...
و:توسل و منقبت ساقی کربلا حضرت عباس(ع) حضرت عباس سمبل و نماد نهایت صدق و صفای برادرانه است ایشان را باب الحوائج نام نهادند چرا که دیار تاریک و نفس گیر غربت و تنهایی را با درخشش نامش و دستان خورشیدی و گره گشای خود روشن می سازد،ادبیات جاده ای هم از این بهره ی عظیم بی نصیب نمانده است و نام مبارک ابوالفضل العباس (ع) در جای جای آن می درخشد. نمونه ها ریزه خوار خوان توام یا ابوالفضل یا پسر ام البنین یا پرچم دار حسین یا ابوالفضل العباس بیمه اش کردم به نامت یا ابوالفضل و... ه:توسل و ذکر مناقب امام رضا(ع) عشق به امام رضا در دل تمامی اهل این سرزمین شعله ور است. از روزی که خاک خراسان اقامت گاه و مدفن امام هشتم شده است، لطف و عنایت این امام در جای جای این خاک غیرتمند باریدن گرفت و گل های عشق و ارادت در صحرای وجود همگان رویید،هر کس با بنان و بیان خویش به او توسل و تقرب جسته و کلید قفل های بسته خویش را از او خواسته است. ادبیات جاده ای هم از این سعادت و توسل بی نصیب نمانده است و با ذکر نامش، عنایات حضرتش را در سفر و حضر به یاری طلبیده است. نمونه ها یا ضامن آهو ماه تابانم رضا بیمه اش کردم به نامت یا رضا(ع) یا سلطان خراسان یا ضامن آهو،امان از این هیاهو یا امام رضا،نظری بنما سفر در پناه امام هشتم زوارتم یا امام رضا(ع) ی:توسل و تقرب به آخرین سفیر الهی و منجی عالم حضرت امام زمان(عج) آنانی که فلسفه ی امامت و مفهوم انتظار را دریافته اند با چشم های باز منتظر آمدن اویند، امامی که غیبتش برای عاشقان آتش است و ظهورش باران و بهار،مهربانی اش بی شمار و شمشیرش یادآور ذوالفقار و آمدنش پایان انتظار حجتی که لطفش کویر را آب است و سایه را آفتاب و طنین گامهایش طلیعه ی حیاتی ناب، ادبیات جاده ای این افتخار را دارد که نام مبارک و منوّر امام زمان و توسل و تقرب به او را در جای جای صفحات سترگش به یادگار،ماندگار سازد. نمونه ها *یا قائم آل محمد *ای حجت خدا *یا صاحب الزمان *بیا مهدی،شب هجران سحر کن *یا حجت بن الحسن عسگری ثانیه ها را دریاب *چو خواهی شوی از خطر در امان پناهنده شو به امام زمان *ای پادشه خوبان داد از غم تنهایی دل بی تو به جان آمد وقت است که باز آیی ناگفته نماند این همه ی توسل و التجا در ادبیات جاده ای نیست چرا که ارادتمندان در هر شهر و دیاری به امام زادگان دیار خویش به عنوان واسطه ی فیض ارادت مندانه تقربّ می جویند وخود و ماشینشان رادر پناه یاد و نامشان بیمه می کنند. منابع 1-حکمت عبادت /آیت الله جوادی آملی / مرکز نشر اسرا/چاپ چهارم/پاییز80 2-ادبیات جاده ای/احمد باوند سواد کوهی/انتشارات وارش/چاپ اول 1384 3-یادداشت هایی از راقم سطور با عنوان(یافته های در راه) 4-صلوات،کلید حل مشکلات/علی خمسه ای قزوینی/نشر جمال قم/چاپ 86 5-ادبیات جاده ای/جواد جلیلی/نشر وفایی/چاپ دوم/1384 6-مجله شعر/ش 48 /سال چهاردهم/تابستان 85 /علی آنی زاده/صص101-99 |
||
|
+
نوشته شده در سه شنبه شانزدهم شهریور 1389ساعت 1:45 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
از آن صبح بی خورشید
دیگر نمی بیند کویر کوفه، مردی را که باران بود زیبا ترین اسطوره ی صبر و سکوت و عشق و ایمان بود مردی که در آرامش نامش کبوتر لانه می بست مردی که ضرب ذو الفقارش ،گوییا قهر خدایان بود مردی که دریایی ترین بود و خدای مهربانی در آستین کوفه اما تیغ زهر آلوده پنهان بود این شهر بی شیرازه آری کینه زار کفر آلود شهر کر و کوری که از ادراک مولا ناتوان بود شهری که آیات رسای سبز قرآن را نفهمید شهری که زلف عقل و ایمانش پریشان پریشان بود شهری که تا –فردای بغض کودکانش هم نفهمید بین علی ،ویرانه ها وشب ،چه رازی در میان بود از سیل اندوهی که می پیچید در آن صبح بی خورشید در چشم های آسمان ،دق مرگی دنیا نمایان بود تنها نه نخلستان ز تن می کند شولای شکیبایی آه از نهاد چاه می جوشید و دریا رو به پایان بود پیچید دنیا را میان هاله ی حیرانی و شرم عطر عباراتی که بی تابانه در حال بیان بود کوچک تر از آنیم من و این واژه های تا ابدلال از طرح تصویر علی آیا خدا یا این که انسان بود؟ |
||
|
+
نوشته شده در سه شنبه دوم شهریور 1389ساعت 6:0 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
امام مهربانی ها به نام تو ای آسمانی ترین یا علی نماد خدای جهان در زمین یا علی صمیمانه تر از تو آیا سروده کسی غزل های ایمان و عشق و یقین یا علی؟ سحر گاه « فزت برب »چه دیدی ،مگر که پیچید در جانت عطری چنین یا علی جهان با تمام نگاهش هنوز هم ندید به جز تو امیری خرابه نشین یا علی سکوت تو گویا تر از ذوالفقار تو بود وهمبوی صد خطبه ی آتشین یا علی بگو تا ببارد بر این تشنه زار زمین هر آنچه تو گفتی به چاه امین یا علی همان کودک کوچه های شب کوفه ام و محتاج لطف تو ای نازنین یا علی و ای کاشکی مثل آن کودکان کویر شوم لحظه ای با شما همنشین یا علی چه بغض غریبی گلوی دلم را گرفت توانی ندارد غزل بعد از این یا علی |
||
|
+
نوشته شده در سه شنبه دوم شهریور 1389ساعت 5:56 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
هشت ماه مهربان
به یاد هشت شهید سر فرازروستای نج کیستند اینان رها از آب و نان کاشفان کوچه های کهکشان تشنه ی آب کدامین چشمه اند می روند این گونه بال و پر زنان؟ بال در بال کبوتر های شوق یک جهان دل در به در دنبالشان هم چنان در صحن حیرت مانده است چشم خیس و خیره ی هفت آسمان می توان عمری نشست و حرف زد با پلاک و خاک ریز بی زبان وامدار صبح لبخند شما سیب و سرو و جلوه ی رنگین کمان بعدتان دنیا دوباره جان گرفت نیست قحط قهرمان داستان اولین شلیکتان رگبار عشق کم ترین فریادتان آتشفشان ثبت شد در باور حتی درخت آخرین دستی که می دادی تکان هرگز این جا لحظه ای تاریک نیست با وجود هشت ماه مهربان هشت خورشیدی که می گیرند روز آسمان روستا را در میان |
||
|
+
نوشته شده در جمعه بیست و نهم مرداد 1389ساعت 1:55 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
دریغ و درد از این خواب ها و خواب زدگی ها کمبود ها و نارسایی ها در بقعه مبارکه امام زاده محمدبن بکربن علی بن ابیطالب روستای کلا یکی از اماکن متبرکه منطقه ی بلده ،بقعه ی مبارکه ی امام زاده محمدبن بکربن علی علیه السلام روستای« کلا» می باشد.بلده از مناطق ییلاقی شهرستان نور می باشد که پس از این همه سال از شعار محرومیت زدایی ،همچنان در فقر و فاقه دست و پا می زند و این چیزی نیست که بتوان آن را انکار کرد. بلده مرکز بخش بوده و قدمتی 1500ساله دارد و شامل 45آبادی است که متأسفانه به علت کمبودها وعدم استقرار امکانات رفاهی و آموزشی، سال به سال از تعداد جمعیت آن کاسته شده است و منحنی مهاجرت شیب معناداری را نشان می دهد که متأسفانه آسیب شناسی و درمان نشده است. یکی از امتیازات ویژه ی منطقه ی بلده غیراز آب و هوای لطیف کوهستانی در فصل تابستان ووجودرجال و چهره های شاخص هنری ،علمی ، ادبی ،سیاسی و...،وجود اماکن وابنیه ی تاریخی و مذهبی است.اکثر روستاهای منطقه ی بلده مدفن امام زادگانی است که مردم با عشق و ایمان قلبی به آنان وفادار مانده و رفع حوائج خویش را از آنان به عنوان واسطه ی فیض طلب می کنند. از جمله امام زادگان معروف و صاحب کرامات منطقه ی بلده وبه تبع آن شهرستان نور و استان مازندران،بقعه ی امام زاده محمدبن بکر بن علی علیه السلام است که در درازنای تاریخ تشیع ودرتمامی فصول سال جان های مشتاق عدیده ای را به سوی خویش کشانده و پناهگاه امنی برای پناه جویان و حاجت -مندان است. نام شریف این امام زاده«محمد»است که بنا به روایتی مشهور پدرش «بکر »از یاران امام حسین «ع»و از شهدای کربلاست، نکته مهم این که امام زاده محمد بن بکر، بنا به گواهی منابع و اسناد متعدد و معتبر از نوادگان مولای متقیان علی «ع»است ،مثلادر دفتر بقاع متبرکه سازمان اوقاف و امور خیریه کل کشور صفحه 329آمده است «امام محمدبن بکربن علی، نوه علی علیه السلام است». بنا براین این امام زاده از میان حدود 1200 امام زاده ی شناسنامه دار استان مازندران ،یکی از کم واسطه ترین امام زادگان به معصوم اول حضرت علی «ع» است و همین امتیاز و مظلومیت باعث شد تا راقم این سطور که همیشه از عنایت مولا علی «ع»برخوردار است این مطلب را جهت روشنگری مردم و مسولین نوشته تا نمادهای مظلومیت تاریخ تشیع علوی در حکومت جمهوری اسلامی این همه غریب و مهجور نمانند و گرد محرومیت و مظلومیت از سیمای تابناکشان زدوده گردد. زائرانی که از «جاده هراز» ویا« پل زنگوله» به قصد زیارت این امام زاده مشرف می شوند در روستای« ولاشد» به هم می رسنداز ولاشد تا روستای کلا حدود 6کیلو متر جاده ی خاکی صعب العبور با پیچ های خطر ناک است که متاسفانه هنوز زیر سازی وآسفالت نشده است در چهار فصل سال رسیدن به کلا و زیارت امام زاده دشوار است در زمستان به علت برف و بهمن و راه بندان و تابستان به علت جوش آوردن اتومبیل و پنچرشدن و غیره. در طول مسیر اتومبیل هایی را می بینی که در راه مانده اندو سرنشینانی را می بینی که با حیرت و حسرت به تو نگاه می کنند مگر این جا جزیی از مازندران همیشه آباد؟! نیست مگر این جاده به آن مکان متبرک منتهی نمی شود ،سهم ساکنین محروم این روستا از امکانات حد اقلی چه شد؟ ،چه کسی پاسخ گوی این همه سر گردانی ها و بی مهری هاست؟ بنا به اظهارات اهالی و شاهدان، سالانه حدود دویست و پنجاه هزار زائر و مسافر به این مکان مشرف می شوند که جاده و حجره و امکانات محدود آنجا نه در شأن امام زاده است ونه پاسخ گوی مراجعه کنندگان.. از دیگر محرومیت ها و کمبود های این روستا و این مکان متبرک علاوه بر نداشتن جاده ی آسفالته عبارتند از 1-کمبود شدید حجره ها به طوری که در اکثر روزهای تابستان زائران و علاقه مندان در حسینیه و مسجد اسکان داده می شوند 2-کمبود شدید آب شرب درحیاط حرم 3-کمبود امکانات رفاهی 4- حیاط خاکی امام زاده که خود بر غیر بهداشتی بودن صحن و فضا دامن می زند 5-وجود گرمابه ی نامناسب و کوچک که جوابگوی زائرین و مجاورین نیست و گویا بخشی از هزینه های همین گرمابه از محل موقوفات و نذورات و... امام زاده تامین می گردد 6-کمبود وسایل گرمایشی با توجه به کوهستانی بودن منطقه 7- نارسایی 80درصدی سرویس های بهداشتی 8- اوضاع نابسامان و اسف بار بهداشتی(نبود بهورز، خانه ی بهداشت و امکانات اولیه ی بهداشتی و... در روستای کلا اگر کسی از اهالی بیما رشود و یا به علت جابه جایی فشار و بروز نشانه های بیماری در زائران که عموم آنها را پیران و میان سالان تشکیل می دهند به علت عدم استقرار کمترین امکانات و عوامل بهداشتی ،باید آن مسیر 6 کیلو متری نفس گیر و ناهموار را پیمود و به روستای« ولاشد» و یا خود بخش بلده که فاصله طولانی با روستای کلا دارد،مراجعه کرد تازه اگر آنجا هم کسی و وسایلی جهت مداوا باشد وبیماری ،بیمارت را باقی گذاشته باشد. (پیشنهاد می شودحداقل درفصل بهاروتابستان و ایام ازدیاد زائران مثل محرم وشهادت ها، جهت رفاه حال زائرین محترم کمپ امداد بیماران باامکانات اولیه درجوارامامزاده مستقرگردد. 9-عدم وجودوسایل وامکانات جهت شستشوی فرش هاوپتوهایی که به صورت عمومی استفاده می شود.آنچه دراین زمینه درآنجامشاهده می شودبهداشت ستیزی است وجالب این که به علت کمبودجا،دفترخادم ،محل استقراروسایل(ظروف، مفروشات وپتوها)یک جاست که چیزی جزدردودریغ حاصل نمی شود. وتاکنون هیچ تصمیمی دراین مورداتخاذنشده است. نکته ی دیگراین که قدمگاه این امامزاده ی بزرگواردر «بوته ده» روستایی بین آمل وچمستان است که مراجعه کنندگان متعددی دارد و کرامات زیادی مشاهده وذکر شده است.به جرأت می نویسم اوضاع بهداشتی واستقرارامکانات درقدمگاه امام محمدبن بکربن علی(ع)از آرامگاه اوواقع درروستای کلابیشتراست.که این با عقلانیت اسلامی به شدت درتضاد وتعارض می باشد.این کمبودهاونارسایی هابانصب گنبدوضریحی که باتبلیغاتی سنگین درسال گذشته صورت گرفت هم میانه ای ندارد. تاآنجایی که راقم این سطورمی داندامامزاده محمدبن بکرازدیربازارادتمندان جان نثاری داشته وبه همین دلیل موقوفات زیادی تقدیم آستان حضرتش کردنداین موقوفات درخود روستای کلا، بلده، بوته ده و بنفشه ده و...، وجود دارد.فکرمی کنم بامدیریت صحیح منابع وعایدات مربوطه اعم از نذورات ،موقوفات و منابع اهدایی وبدون ردیف اعتباری دولتی می توان شأن ومقام امامزاده رادرحدخودش حفظ نمود. اداره ی اوقاف و امور خیریه بخش بلده،شهرستان واستان وهمچنین سازمان میراث فرهنگی وگردشگری مازندران وهمه ی نهادهای موازی و تمامی خیرین وخیرخواهان عزیزامید اول این اقدامات خداپسندانه هستند وبدانیم گناه کم کاری های سهوی وعمدی دربهسازی ورفع کمبودها در کسوت شیعه وزیر لوای حکومت اسلامی بخشودنی نیست. امید است با امداد از کرامات گره گشای این امام زاده ی بزرگوارو استعانت از جد کریمش مولا علی «ع» و همت متولیان امر و بذل عنایت خیرین بزرگوار، نابسامانی ها با اقدامات تلویحی مناسب به سامان رسیده واز این پس شاهد چنین درد ها و دریغ هایی نباشیم .
|
||
|
+
نوشته شده در پنجشنبه بیست و چهارم تیر 1389ساعت 6:6 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
راز نگفته ای و سرود نخوانده ای (1) بر مزاردکتر علی شریعتی «سلام و ارادت ما را هم به دکتر برسان». این جمله ای بود که بیشتردوستان ،در سفر به« سوریه» بر ما تکلیف کرده بودند .علاقه ی شخصی و هم چنین پذیرش تکلیف دوستان ، شعله های آتش این دیدار را شعله ورتر کرده بود. عصر دومین روز اقامتمان در سوریه با همسر و دوستی دیگر برای دیدار شریعتی آماده می شویم .از هتل تا پشت « زینبیه » که مزار شریعتی آن جاست ، پیاده به راه می افتیم، دلم قرار نداشت .اشتیاق و حسرت کلافه ام کرده بودند ،تلاش می کنم، حالم را از همراهان پنهان کنم امّا ممکن نیست چرا که گر بگویم که مرا حال پریشانی نیست رنگ رخساره خبر می دهد از سرّ ضمیر عبارات و آموزه ها ی سرشارازحس وحرکتش که بامهندسی خردمندانه ای بر کتیبه ی روزگار ثبت و حک شده اند،در جلوی چشمم رژه می رفتند،حس غریبی در دل و بار سنگینی بر دوش دارم، نمی دانم طنین شوق دیدار است یا شرمندگی در برابر معلّم بزرگی که در کلاس درسش ننشستیم ، به کلام نافذش که حاصل «کشف» ،« ایمان»، «عشق » و« یقین» بود ،گوش جان نسپردیم،معلّمی که در کلاس درسش آسیب شناسانه، پاشنه های آشیل را نشانمان داد،با نگاهی فرا زمانی ،نیاز امروزمان را فریاد کشید و هر چیزی را که آن گونه بود به توصیف و تحلیل نشست، نه آن گونه که خود می خواست. ونوشت «خدایا عقیده ام را از دست عقده هایم مصون بدار». ونگاشت « ملّت من!من برای تو کاری نکرده ام ،امّا می دانی که با دشمن نساختم». وخواسته اش این بود:« دلم می خواهد فقط فریاد بکشم و همه را از فاجعه خبر کنم». صدای گوش خراش فروشندگان و دوره گردها که در تمامی اماکن منتهی بهزیارت گاه های سوریه مستقر هستند ،آزارم می دهد ،برای غلبه بر این همه آلودگی صوتی ،شعر «زندگی »اش را خامشانه زمزمه می کنم . در باغ« بی برگی» زادم ودر ثروت فقر ،غنی گشتم. و از چشمه ی ایمان سیراب شدم ودر هوای دوست داشتن ،دم زدم. و در آرزوی آزادی سر برداشتم. و در بالای غرور،قامت کشیدم. و از دانش،طعامم دادند. و از شعر،شرابم نوشاندند. و از مهر،نوازشم کردند. و«حقیقت»،دینم شد و راه رفتنم. و «خیر»،حیاتم شد و کار ماندنم. و« زیبایی»،عشقم شد و بهانه ی زیستنم! به دروازه ی قبرستان رسیدیم ،دوست داشتم بی تابانه ،آن گونه که او بر سر دخمه ها درکنار« اهرام ثلاثه» رفت، بروم،در ابتدا به رسم معمول فاتحه ای نثار اهل قبرستان کردم. تا لب باز کنم ،مرد سوری با اشاره ای ما را به سمت آرامگاه هدایت کرد.با بغض فاصله را پیمودم،نزدیک که می شوی، دست ادب بی درنگی به سینه می چسبد و کمر ارادت ناخواسته خم می شود نا خود آگاه شعر «سهراب» به یادم می آید. به سراغ من اگر می آیید / نرم و آهسته بیایید / مبادا که ترک بردارد / چینی نازک تنهایی من. قدم ها آهسته تر و بغض ها گلوگیر تر می شوند.سکوت مبهم اطراف با نجواها و زمزمه ها در هم می شکند ، گه گاه حسرت و هق هقی به گوش می رسد. پشت میله های اتاقکی که مرد و مزار را در بر گرفته ،ایستادیم امکان در بغل گرفتن دکتر وجود نداشت و این دیوار و این میله ها در این لحظه چقدر ملال انگیز و نفرت آورند. می خواستم جلو بروم ،جلوتر ،شاید بتوانم نگفته هایش را بشنوم ،نگفته هایم را نجوا کنم وبگویم، انگاربین روزما و روزگار شما فرقی نیست. تو نوشته بودی « گرسنگی فکر از گرسنگی نان فاجعه انگیز تر است». « واستعمار غربی به اسکیموها هم یخچال می فروشد و...». ومن می بینم تنهایی هم چنان مرض مهلک قرن ماست. استعمار پوست انداخته و هم چنان به تاراج فکرو فرهنگ و سرمایه ی ملل مشغول است. ودر جهان مدرن به تعداد گنجشک ، سنگ وجود دارد. و اسباب آسایش روزگار مابه موازات خود آرامش را قتل عام کرده است. و هم چنان هیچ سیاووشی به مظلومی تبار ما نمی رسد. وهنوزهم ،کسی« کویر» سرسبزی چون تو نیا فرید. وهم چنان رسالت شگفت انسانی مقهور« نان» و« مد » و« مصرف»می شود و... سرم را بلند می کنم ایرانیان ازهر شهرو دیاری این جایند و« خدا بیامرزی» و فاتحه ای نثار می کنند و بر می گردند. بعضی ها هم که خطّی از درد ، عشق ، تنهایی و اضطراب بر پیشانی دارند ،چیز می نویسند ، عکس می گیرند و نجوا می کنند . زمزمه ای حواسم را به خود مشغول می کند نه،من هرگز نمی نالم / قرن ها نالیدن بس است / می خواهم فریاد کنم / اگر نتوانستم / سکوت کنم / خاموش مردن بهتر از نالیدن است.(2) آن اتاقک که مرد و مزار را در خود محبوس کرده است از دو دیوارش منتهی به دیوار بلند قبرستان است. از پشت شیشه ی پنجره و میله های آهنی ،می توانی درون را ببینی. قرآن مجید، تعدادی عکس قاب گرفته در طرح های مختلف ، کتاب اسلام شناسی چهار پوستر نوشته، دسته گلی مصنوعی و دو تابلو که عموما مربوط به شریعتی است، در چشم اندازت خود نمایی می کند. لبخند و آرامش و غرور و تنهایی چیزهایی است که در تمامی عکس ها خود نمایی می کند. به یاد جملاتی می افتم از خودش در کتاب « دفتر های خاکستری»( 3)که به پایمردی « دکترمحمد رضا حاج بابایی » چاپ و منتشر شده است. « چقدر روح محتاج فرصت هایی است که در آن هیچ کسی نباشد ». « من شکست نمی خورم. ایمان و دوست داشتن رویین تنم کرده اند». واین دل نوشته ها «چهارده قرن است سرم را بر دیوار خانه ی خاموش و گلین محقّّری نهاده ام که از همه ی تاریخ بزرگ تر است و هرگز به زور هیچ قصری ، زر هیچ گنجی و تزویر هیچ معبدی ،سرم را لحظه ای بر نگرفته ام و به سراغ خانه ی دیگری نرفته ام . که در این خانه فاطمه هست ،نخستین قربانی غضب و فریاد اعتراض مظلوم. و علی هست،نخستین حقّ محکوم اشرافیّت و نفاق. که حسین هست ،آقای شهیدان بشریت. که زینب هست،پیام ابدی انقلاب و زبان گویای شهادت ». نمی دانم کارگاه اندیشه ی این معلم راستین در چه زمانی بنا نهاده شد ،امّا در استحکام تار و پود و در نما و نازک کاری ها و طرح و رنگ هنر مندانه اش تردیدی نیست.و اصلا آیا هنر معلّمی جز اعجاز ارتباط ، حرکت بخشیدن ، دعوت به اندیشیدن ، خوب دیدن، دوباره دیدن ، فهمیدن و ...چیز دیگری است؟ شریعتی که همه جا خود را یک معلم قلمداد می کند از« مزینان» تا« سوربن» و از روستاهای دور افتاده ی مشهد تا حسینیه ی ارشاد را با پای شدن، ایمان، آگاهی پیمود.او درکلاس ساده ی درسش شمع آگاهی افروخت وپنجره های بیداری و بینایی گشود،بر تخته ی« سیاه » ، « سفید» نوشت ، خطر جهل و خرافه و استعمار را فریاد کشید،سر ارادت بر سجّاده ی سرخ علوی نهاد و رسالت« زینب »ی را برای باز ماندگان نهضت شور انگیز «حسین»ی تکلیف کرد. باغ انتظار را با مژده ی رسیدن بهار طراوت وتوان بخشید،قلم را« توتم » خود ساخت و باخطی خوش و ایمان به خدا و تکیه بر ره توشه هایی که از مکتب مولایش حضرت علی (ع)و امام حسین (ع) آموخت،خطاب به فرد و جامعه و تاریخ نوشت: « کوری را هرگز به خاطر آرامش تحمّل مکن». « دعا هرگز جانشین وظیفه نمی شود». « ظلم،تکّه آهنی است که در زیرچکش ستمگر و سندان ستم پذیر شکل می گیرد و...» . به یاد دارم در جایی نوشته بودم ،شریعتی تنها روشنفکر دینی ایرانی است که توانست به آرامی نسیم در اعماق جان توده های مختلف نفوذ کند ، دوید و دواند و هم چنان چون روزگارحیاتش می دود و می دواند و گذشت زمان و بی مهری های روزگار نه تنها نتوانست، گرد مرگ و فراموشی برچهره اش بپاشد، بلکه نمایان ترش کرد . گفتم باید کاری کرد،فرمانی از درون دریافت کردم . خوب نگاه کن .نوشته های اطراف ودیواره های اتاقک مرا به خویش خواندند.عباراتی از آثار مختلف شریعتی و یا دیگران با خودکار یا ماژیک ، در رنگ های مختلف و خطوطی متفاوت امّا خواندنی و تامّل بر انگیز. گفتم در حدّ امکان ،همه ی آن ها را یادداشت نمایم ، و در جایی چون این جا منعکس سازم، برای کسانی که وامدار روشنی چراغ معرفت اویند و درعمارت رفتار و آگاهی خود ازسازه ی اندیشه ها و ره یافت های او هم بهره ای دارند و با تازیانه ی کلامش از خواب و خلسه ی« کهف » ی برخاستند و در اقامه ی قنوت عشق و معرفت، مشی و مرامش را مراد خویش ساختند. و اینک تابلو نوشته های درون اتاقک: خدایا !چگونه زیستن را تو به من بیاموز ،چگونه مردن را خود خواهم آموخت. زندگی چیست ؟نان ،آزادی ،فرهنگ ، ایمان و دوست داشتن. آگاهی گوهری است برتر از وجود. اگر تنها ترین تنها یان شوم ،باز خدا هست. من هر دو را می خواهم ،هم عشق را وهم آزادی را. قبلم را فدای عشقم می کنم و عشقم را فدای آزادی. واین چهار بیت شعر: چون ندای ارجعی از رب شنید روح پاکش سوی خالق پر کشید روح پاکش در جوار زینب«س» است جامعه از دوریش اندر تب است سوز عشق اودرون سینه است سینه ای کو فاقد هر کینه است از فراقش دیده ام گریان بود شوق دیدارش مرا در جان بود. وبر روی دیواره های اتاقک هم نوشته شده بود: به راستی فرق است بین بشر و انسان ،بشر «بودن »است و انسان «شدن». اگر تنها ترین تنها شوم ،باز خدا هست ،خداوند جبران تمام نداشتن هاست. زینب نگو بر تو چه گذشت ،بگو ما چه کنیم. ما چون تو در کلبه ی فقیرانه ی خود خدایی داریم. دکتر آزادیت زیبا بود. سلام بر تو ای معلم عشق و آزادیی! خداوندا ! !من در کلبه ی فقیرانه ی خود چیزی دارم که تو در عرش کبریاییت نداری ،من چون تویی دارم و تو چون خودت نداری. دوست داریم کویری بشیم دکتر! عشق می تواند جانشین همه ی نداشتن ها شود. پیروزی قبل از آگاهی فاجعه است. برایت دعا می کنم که ای کاش خدا از تو بگیرد هر آن چه را که خدا را از تو می گیرد. دکتر ...دریا توفانی است ،آرام می گیرد امّا خاموش نمی شود. ای تابنده ترین ستاره ی غربت !همیشه به یادت خواهم بود. خدایا بگذار مردنم را خودم انتخاب کنم ،امّا آن گونه که تو دوست داری. ابوذر تنها زیست ،تنها مرد و تنها بر انگیخته می شود و شریعتی نیز چنین کرد. پروردگارا !به متعصبین ما فهم وبه فهمیدگان ما تعصّب عطا فرما. ما چون تو در کلبه ی فقیرانه ی خود، فقط خدا را داریم. خدایا مرا از کسانی قرار بده که از راه دنیا در می آورند و خرج دین می کنند ،نه کسانی که از راه دین در می آورند و خرج دنیا می کنند. آن جا که عشق فرمان می دهد ،محال سر تسلیم فرود می آورد. آنان که رفتند کاری حسینی کردند و آنان که ماندند باید کاری زینبی کنند وگرنه یزیدی اند. این ها تقریبا تمام نوشته هایی است که در چشم اندازم خود نمایی می کند به غیرازخطوط ناخوانا وکم رنگ و پامال شده پس از یادداشت برداری قدری سبک شدم .پیام و پتانسیل نوشته ها قوّتم دادند،نوشته هایی که سرشار از زیبا ترین واژگان قاموس هستی (خدا ، عشق ، ایمان، زندگی ،پرستش، آزادی دوست داشتن و...) و نازنینان عالم خلقت محمد(ص)علی وحسین (ع) فاطمه وزینب (س) است. فهمیدم خاموشی، فراموشی نیست و گم نامی را بر بد نامی ترجیح دادن عین شهرت است.ومی نویسم نه جبر و جهل و تیغ و دار زمانه توانست منصور حلاج و عین القضات و حسنک وزیرو امیر کبیر را بد نام و ناپدید سازد ونه تیر طعنه و توطئه توانست مولانا و خواجه نصیر و بوعلی سینا را از پای در آورد و نه بی اعتنایی سلاطین غزنوی چیزی از اعتبار فردوسی و شاه کارش کاست ونه تحریف و تکفیر توانست ، خیمه ی خیام را فرو بریزد ونه هجرت و غربت توانست در اراده ی شکوهمند شریعتی خدشه و خللی وارد کند . وکسی از میان ما جمله ی بدیعی بر زبان می آورد :«این معدن روزی کشف و استخراج خواهد شد». هنگامه ی اذان نزدیک می شود و ما آماده ی رفتن به حرم حضرت زینب(س)می شویم صدای پای غروب ، خداحافظی وطنین سوتک (4 )درسرسرای دل درهم می آویزند و این آخرین پلان حضور بر مزار دکتر علی شریعتی است. سوتک نمی دانم پس از مرگم چه خواهد شد؟ نمی خواهم بدانم کوزه گر از خاک اندامم چه خواهد ساخت؟ ولی بسیار مشتاقم که از خاک گلویم سوتکی سازد گلویم سوتکی باشد به دست کودکی گستاخ و بازیگوش و او یک ریز و پی در پی دم گرم خوشش را بر گلویم سخت بفشارد و خواب خفتگان خفته را آشفته تر سازد بدین سان بشکند در من سکوت مرگبارم را دمشق- مهر ماه 1388 توضیحات: 1-مصراعی از دکتر علی شریعتی 2سروده ای از دکتر شریعتی 3- عنوان مجموعه ی نفیس و ارزشمند از آرا و اندیشه های دکتر علی شریعتی بر گرفته از کتاب هایش به همت دکتر محمد رضا حاج بابایی/ نشر نگاه امروز/چاپ اول /1386 در ضمن مجموعه اشعار و نثر های شاعرانه ی دکتر شریعتی با عنوان « دفترهای سبز» توسط همین مولف چاپ و منتشر شده است که همراه و راهنمایم بود 4-عنوان یکی از سروده های معروف زنده یاد شریعتی تمامی جملاتی که داخل برجسته نما آمده اند از دکتر علی شریعتی است. |
||
|
+
نوشته شده در سه شنبه هجدهم خرداد 1389ساعت 16:9 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
شاه نامه آیینه ی تمام نمای تاریخ و فرهنگ کهن ایرانی حکیم ابوالقاسم فردوسی ،خداوندگارحماسه وخرد،بزرگ ترین میراث بان فرهنگ وتاریخ وتمدن ایرانی است وبه قولی شاه نامه اش عبارت است از«همه ی تاریخ وفرهنگ ایران پیش ازاسلام». فردوسی زاده ی اقلیمی عالم پروروفرهنگ شهری به نام توس است.اودرروستای((پاز))همین شهرنشرونماپیداکردوتوانست بزرگ ترین سندافتخارایرانیان وپیشینه ی پرفرازوفرودنیاکان خودرابه مددخردوخیال ورنجی سی ساله خلق نماید. بسی رنج بردم دراین سال سی عجم زنده کردم بدین پارسی این که چراروح سلحشوری وخلق حماسه درخطّه ی خراسان وجودداشت وبزرگ ترین شاعران حماسه پرداز ایرانی(دقیقی،اسدی وفردوسی)ازاین ناحیه برخاسته اند،نیازمند تأملّی ژرف درمسائل فرهنگی وتاریخی است.فردوسی پرچم برجای مانده ی دقیقی را مردانه برافراشت وباجمع آوری منابع،جستارهای شبانه روزی،وبهره گیری ازحدودهزاربیت ازدقیقی وبا بیم ازدست رفتنشان به خلق وسرایش این اثرماندگارهمّت گماشت. ...بپرسیدم ازهرکسی بی شمار بترسیدم ازگردش روزگار مـگرخـود درنـگم نباشـد بســی بباید سپردن به دیگرکسـی... ناگفته نمانداگرچه هزاربیت باقیمانده ازدقیقی،یکی ازمنابع ومحرّک های فردوسی است امّااومیراث برجای مانده ازدقیقی راچندان دقیق نمی دانست. ...نگه کردم این نظم سست آمدم بسی بیت ناتندرست آمدم... اثرماندگاروسترگ فردوسی راتنها به جهت شکوه وعظمت آن می توان شاه نامه نامید،بدون احتساب این اعتبار.باتوّجه به حسّ مردم مداری فردوسی شاهنامه مردم نامه است.مردمی ازطبقه ی عادی جامعه که بابیداد می ستیزندکه نمونه ی بارزآن« کاوه ی آهنگر»است. این اثر سترگ به لحاظ مهندسی و کاربرد سازه های ادبی بی نظیر است هم در انتخاب قالب ،هم نوع وزن وهم گزینش و چیدمان واژگان و کاربرد آرایه های بایسته ی یک اثر حماسی و شگرف شاعرانه. شاهنامه،فرزند سی ساله ی فردوسی است وجالب این که این رنج سی ساله نه تنها در روزگار حیات شاعر باری از دوشش بر نداشت ،بلکه موجب رنجش و دل شکستگی هایی شد که تحمّل آن فقط در توان انسان امید واری چون فردوسی است.به عبارت دیگر این تنها رستم و اسفندیار نیستند که برای رسیدن به قله ی پیروزی خان های هفت گانه ای را پشت سر نهاده اند بلکه خود شاعر و اثرش ماندگارش ،هفت که نه ،هفتاد خان خطر و خستگی را به نیروی پهلوانی پیموده اند. اگرنبود تعصب و غيرت فردوسي، نسبت به زبان و فرهنگ ايراني، معلوم نبود با توجّه به قهر و غضب مهاجمين و عناد و افسارگسيختگي حاكمان وقت، از فرهنگ و زبان، ايراني چه بر جاي ميماند؟ به عبارت روشنتر، فردوسي در حوزهي اهتراز فرهنگ و زبان ايراني، كار چند ين هزار لشكر را به نمايش گذاشت و در برابر نابودي و استحالهي فرهنگ ايراني و ثبت آن بر كتيبه ی روزگار تا پاي جان ايستاد.حماسه ی ماندگار«آرش کمانگیر »در برابر تورانیان، دلیری «آریوبرزن»دربرابرمهاجمین افسارگسیخته ی مقدونیه ومقاومت«هرمزوجلال الدّین خوارزمشاه »در برابر بیداد مغول،این بار با صبغه ای فرهنگی در پهلوان توس متجلّی گشت .آخر كسي كه پهلواني چون رستم و سهراب و اسفنديار و ... را با جادوي انديشه و كلام پرورش ميدهد، نميتواند خود پهلوان پهلوانان نباشد. او با وسواسي مثال زدني، كاربرد واژههاي سره پارسي را در دستور كار قرار ميدهد. به گواهي نتايج كار پژوهندگان حدود هشتصد واژهي غيرفارسي را ميتوان در شاه نامه پيدا كرد كه اين رقم در مقابل تعداد واژگان به كار رفته در این اثر، هيچ است. نكتهي مهم ديگر خردمحوري فردوسي است و كمتر شاعري را ميتوان مثال زد كه همانند فردوسي به ستايش عقل و خرد پرداخته باشد. بسامد بالاي واژگاني چون خرد، انديشه و دانش و واژگاني بدينمعاني، بيانگر عقلانيت شاعر و تأكيد او بر گوهر دانايي است. ...خرد رهنمای و خرد دلگشای خرد دست گیرد به هر دوسرای کسی که خرد را ندارد زپیش دلش گردد از کرده ی خویش ریش از اویی به هردو سرا ی ارجمند گسسته خرد پای دارد به بند خرد چشم جان است چون بنگری تو بی چشم جان آن جهان نسپری نخست آفرینش خرد را شناس نگهبان جان است و آن را سه پاس سه پاس تو گوش است و چشم وزبان کزینت رسدنیک وبد بی گمان خرد را و جان را که یارد ستود وگر من ستایم که یارد شنود همیشه خرد را تو دستور دار بدو جانت از ناسزا دور دار... نكتهي مهم ديگر كه متأسفانه هم چنان در پرده مانده و كمتر سخني از آن به ميان آمده است، بعد نمايشي و دراماتيك شاهنامه است. روزمرگي سينماگران ما باعث شده است اين وجه كار فردوسي دست نخورده بماند اما ترديد داشته باشيد، روزي از روي همين داستان هاي شاه نامه، شاه كارهاي سينمايي خلق خواهد شد. هيجان، تحريك حسي- عاطفي، گرهها و فراز و فرودهای داستاني ، آموزههاي عبرتانگيز شاهنامه و...چيزي نيست كه بتوان به سادگي رهايش كرد. عشق به زبان سره ی پارسي، ستايش نژاد و هنر ايراني و دلسپردگي به مذهب شيعه، «توتم» فردوسي است و همين چيزهاست كه در مواجهه با حاكمان وقت و مخصوصاً محمود غزنوي «پاشنههاي آشيل» شاعر ميشود. اما فردوسي غيورتر از آن است كه از انديشه، خردورزي و راه رفتهي خود برگردد. لحظه لحظه ی زندگي فردوسي منادي اين ندای ناصر خسرواست كه: من آنم كه در پاي خوكان نریزم مر اين قيمتي دُر لفظ دري را فردوسي در شاه نامه، تنها راوي و تماشاگر و شناور نيست، بلكه در متن متن، قرار ميگيرد. به عبارت ديگر فردوسي از وقوع صحنهها، مضطرب و نگران است. بيم شكست پهلوانان ايراني او را به شدت نگران ميسازد و از پيروزي و خردورزي و سرافرازي آنان دل شاد است و همهي اينها را به مدد كلمه و ترسيم تصاوير و صحنههاي شاعرانه به مخاطب منتقل ميكند. واژه گزيني فردوسي از سر تفنّن و كامل كردن وزن بيت و مصراع نيست. با توجّه به تعداد ابيات شاهنامه و رنج سي ساله، فردوسي، روزي حدود 5 بيت را ميسرود و به گواهي اسناد، بقيه وقت خويش را صرف مطالعه و پردازش و معماري داستان ها ميكرد او مهارتي خاص در «زوم »كردن دارد، چيزي را كه در اصطلاح ادبي «اغراق» ناميده ميشود. جايي كه ارادهي فردوسي بر بزرگ نمايي است، چنان مهارتي به خرج ميدهد كه حدود تصاوير از كادر عرف و عقل فراتر ميرود. مثلاً در بالندگي سريع سهراب ميسرايد.
چو يك ما هه شد، هم چو يك سال بود برش چون بر رستم زال بود چو ده ساله شد، زان زمين كس نبود كه يارست با وي نبرد آزمود... در شاه نامه علاوه بر موضوعات اشاره شده و داستانهاي بزم و رزم و شكست و پيروزي، ستايش فضيلت و آزادگي و ... از نكات انساني و اخلاقي زيادي سخن رفته است. آزادی از تعلقات دنيوي، اعتقاد به كيفر و رستاخيز، مدح حضرت رسول (ص) و آل علي(ع)، اميدواري به بخشندگي وبخشایندگی خدا، مدارايي، بيآزاري، گزيدهگويي، پرهيزگاری، پندپذيري، خداپرستي، خدمت به خلق ،دادگري، دليري و نيرومندي، فروتني، كوشندگي، مصاحبت با فرزانگان، ميانهروي در امور، وطندوستي و ... يكي از هزاران موضوع شاهنامه فردوسي است. بيترديد فردوسي در ميان سلسله جبال حماسهسرايان جهان «اورست» است، سرافراز پرشكوه و غيرقابل رقابت و پهلوانانش پاك ، نستوه، ورجاند و خردپيشه و اين افتخار بزرگ براي فرهنگ و ادب ايراني است هفت خاني كه فردوسي براي رستم و اسفنديار به پيش ميكشد. مراحل و مدارج آزموني سخت و دشوار است براي رسيدن به كمال و در واقع نمود عيني همان هفت شهر عشق عرفاني عطار تا وصال يار است. جنگ و ستيز در شاهنامه بر خلاف بسياري از آثار اساطيري و حماسي جهان بر سر مسائل زمینی و اسافل نيست، بلكه نبرد پاكي و ناپاكي، نور و ظلمت، اسارت و آزادي و بالاخره نبرد نمودهاي اهريمني و اهورايي است. فردوسی هر كسي را كه بيشتر دوست دارد ،او را به آزمونهاي سخت و مردافكن مبتلا ميسازد و محك پهلواني چيزي است كه فقط و فقط در ميدان مبارزه با ديو درون و بيرون رقم ميخورد. تأمل در شاهنامه كم نوين وظيفهي يك ايراني علاقهمند به عقبهي تاريخي و فرهنگي خود است. منابع: 1- شاهنامه فردوسي/ پرويز اتابكي/ انتشارات علمي و فرهنگي 1387 2- چشمة روشن/ دكتر غلامحسين يوسفي/ انتشارات علمي و فرهنگي/ چاپ سوم 3- بريچك خيال/ جواد نعيمي/ تبليغات اسلامي 1370. |
||
|
+
نوشته شده در پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 20:20 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
رنج نامه ی سارا
عصر سه شنبه بود و جنگ بغض و سارا هی می نوشت و پاره می کرد مشق شب را
در چشم هایش اضطرابی شعله ور بود یاد آور رنج هبوط تلخ حوا
خورشید را در دفتر خود خط خطی کرد پایش نوشت ای آسمان قدری مدارا
برگ درخت دفترش را زرد می کرد آتش زده ب ر ریشه های سبز افرا
طرحی زد از فواره و میدان ،بقیه دیوار و اشک وقاب عکس کودکی ها
فواره وار از ارتفاعات تخیل افتاده پیش کوسه ها در عمق دریا
در حسرت لبخند مادر بود و روزی خود را ببیند لحظه ای آغوش بابا
چیزی شبیه...نه نمی دانم چه چیزی او را شبیه مار می کرد و معما
اصلا به روی خود نمی آورد دختر سرگرم کارش بود ساعت ها و حالا
برگی نوشت چسباند دیوار اتاقش هر چار گوش صفحه با تاریخ و امضا
امروز من مثل شب یک هفته ی پیش حرف جدیدی هم ندارد صبح فردا
هر کس در این خانه سرو سازی جدا داشت این جا ،من و مادر ،پدر، تنهای تنها
حس می کنم تنهایی ام پایان ندارد حتی اگر دنیا بیاید خواهرم با...»
|
||
|
+
نوشته شده در یکشنبه بیست و ششم اردیبهشت 1389ساعت 12:18 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
شما پس از این شعر می توانید نفس راحتی بکشید و قدم بزنید بی خیال اصلا بخندید و فکر نکنید اگر کارمند بودید و سلسله هایی که فقط کلاه و سبیل و دم اسبشان ماند و فردایی که فرهاد به خواب شیرین رفت من در حال کشیدن رنجم بودم کلاغی کلوخ خورده کجی کوچه را روشن کرد همراه دیوار و دایره و پر پسرم را می گویم ابری کشید شبیه چشم های من و یا چیزی شبیه همین کج و کبود وباد از چهار جانب صفحه می وزید
زنبورها زن های بور ،گربه مربه ها خروس خانه اش می خواند و نمی خواند همیشه همین طور است صفحات را شماره می زند وپاک کن ها را پرت می کند مولا نا وار گمان می کنم فرار از دروغ به این جا رسانید ش چناری می کشد چندین ساله و بیدی که باد را کج می کند و نمی کند و دختری که هم رمه ای گوسفند را می چراند و هم پشت صفحه بازی می کند و باز... پسرم از دیوار کسی بالا نمی رود حتی از دیوار خودش کاری به نداشتنش نداشته باش پسرم عین دنیا و ستاره و رویاست
حالا در حیاط او هستیم و او در حیات ایرادی به اضلاع ناموزونش اگر دارید بریزید به حساب سو تغذیه ،اتودهای استاندارد ،طرح های تفصیلی سگ هایش می دانند کی به کی پارس کنند به شما که گفته بودم که می توانید نفس راحتی بکشید لطفا |
||
|
+
نوشته شده در جمعه هفدهم اردیبهشت 1389ساعت 2:15 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
مهربان و ساده و سبز و صبور با گل و سجاده و دل ، آشنا چشم هایت چشمه ایمان و عشق دست هایت جان پناه غنچه ها
آمدی با آیه آیه روشنی دوستی با جمله ای آغاز شد ناگهان در سایه سار لطف تو بال هایم تشنه ی پرواز شد
از نگاهت ،آفتابی بی غروب ناگهان در سینه تابیدن گرفت آسمانم این همه آبی نبود با اشارات تو باریدن گرفت
روی لب های توسیب خنده بود سیب هایی شسته وهم رنگ نور اشک شوق چشم تو،در چشم من تاب ماهی در ته تنگ بلور
سبز سبز سبز سبز سبز سبز سرو یادت در غزل زاران من سرخ سرخ سرخ سرخ سرخ سرخ لاله ی یادت میان جان من
ای تو نقّاش کبوتر آفرین باز هم طرحی بزن بر لوح جان طرحی از سیب و انار و سادگی طرحی از بال و عبور و آسمان
باز هم شعری بخوان شور آفرین مثنوی ساز غزل پرداز م وامدار آیه ی مهر توام ای رهایی بخش هستی ساز من
آرزوهای تو در یاد من است خواستی عین گل و گندم شوم دست هایم بی دریغی پل شوند تکیه گاه شانه ی مردم شوم
گفته بودی اولین روز کلاس یادتان باشد همیشه بچه ها مشق روز وماه و سال و قرنتان « پله پله تا ملاقات خدا »
اوّلین دانسته ام نام خداست یاد تو مضراب ساز دیگرم نام تو در صفحه ی دل باقی است گم شود گر ردّ پا و دفترم |
||
|
+
نوشته شده در یکشنبه دوازدهم اردیبهشت 1389ساعت 14:44 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
نفس ناز نسیم با سلام وتبریک عید باستانی نوروز و آززوی سالی خوش برای تمامی خوانندگان این وبلاگ کوچه در کوچه گل آویخت بهار باز شد پنجره ها رو به امید شاخه از شوق به رقص آمد و باز غنچه از عمق وجودش خندید بیشه هاجامه ی جان دوخته اند با نگاهی که فرو ریخت بهار لب خورشید دگر بار شکفت شعله زد آتش گل های بهار فصل آیینه و آ واز آمد مثل پروانه از این جا برخیز پا به پای نفس ناز نسیم دست در دامن گل ها آویز
|
||
|
+
نوشته شده در پنجشنبه بیست و هفتم اسفند 1388ساعت 23:3 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
نوروز و فلسفه آیین ها نوروز اگر چه کلمه است اما فقط کلمه نیست بلکه باید آن را چون عشق، زندگی و حتی مرگ به گاه ضرورتش زیست تا معنا شود. این واژه از چند جهت بر ذهن و ضمیر انسان در گذرگاه تاریخ و اسطوره خوش نشسته است و از یک طرف بنا به قولی « نو»،« نور» و « روز» 1 را در خود نهفته دارد، یعنی ذهن را بر کهنگی و تیرگی می شوراند.از طرفی دیگرآغاز و فرجام حوادث تاریخی و اساطیری بسیاری را به نوروز نسبت داده اند مثلاً در روایتی از امام صادق (ع) آمده است « نوروز همان روز است که خداوند از بندگانش پیمان گرفت تا او را بپرستند و روزی است که آفتاب در آن طلوع کرد؛ بادها، وزیدن گرفت و زمین شکوفا شد. همان روزی است که کشتی نوح بر کرانه ای کوه آرام گرفت . پیامبر خدا(ص) علی(ع) را بر دوش خود گرفت تا بت های قریش را به زیر افکند، عید غدیر خم در همین ایام است»2 با نگاهی به منابع متعدد، آفرینش انسان و جهان، تولد حضرت علی(ع) روز بیرون کشیدن یوسف از چاه، روز تولد حضرت عیسی، هنگام هبوط آدم ، تولد زرتشت، به شاهی رسیدن جمشید و غلبه ی او براهریمن ، کشف آتش ، کشف نیشکر و ... در نوروز اتفاق افتاده است. انتساب این گونه حوادث در نوروز، باعث تجلی باورها، خرافات و آیین هایی شد که به اقتضای بن مایه های فرهنگی و میزان باور داشت آن در جوامع مختلف، متفاوت است اما آن چه که در ادامه خواهید خواند فلسفه ی ، اقوال و مستنداتی است پیرامون پاره ای از آیین های نوروزی که اندیشمندان خردگرایی چون » ابوریحان بیرونی » به آن پرداخته و درباره ی آن چیزها نوشته اند. در اکثر روایات و منابع ، « جمشید» چهارمین پادشاه پیشدادی را بنیان گذار نوروز و بسیاری از آیین های مربوط به آن می دانند مثلاً « فردوسی» در شاهکار سترگ خود پیدایی نوروز را به جمشید نسبت داده و این گونه سرود : ... سرسال نو، هرمز فرودین برآسوده از رنج تن ، دل زکین به نوروز نوشاه گیتی فروز بر آن تخت بنشست فیروز روز بزرگان به شادی بیاراستند می و رود و رامشگران خواستند چنین جشن فرخ از آن روزگار بمانده از آن خسروان یادگار... در آیین های عیدانه عناصر اربعه ( آب ، باد، خاک ، آتش) مظاهر، پاکیزگی، طراوت و روشنی، تحرک و سکون ستیزی ، رویش و دایگی ، قدرت و نیرو و روشنایی و گرمازایی و ... به شکل نمادینی حضور دارند باید اذعان کرد آیین های نوروزی عموماً نمادین و سمبلیک هستند و در پشت هر یک فلسفه ای نهفته است. به یاد داشته باشیم، « آتش و باد » در مقابل « باد و خاک» ، دو عنصر فراسویی از منظر انسان دیروز و اساطیر ملت های مختلف از جمله هند ، یونان ، روم ، ایران و ... است. در اساطیر ایرانی آتش رنگ توتم و تقدس به خود گرفت. چنان که آن را هدیه و فرزند اهورا مزدا دانسته اند. دزدیدن آتش توسط « پرومته» و آوردن آن به سرزمین ، نشانه ای از آسمانی بودن این عنصر در اساطیر یونان باستان است. در آیین زرتشت هم ، آتش بزرگ ترین پاک کننده ودرعین حال پاک ترین و نورانی ترین عنصر است و آن را رمز و نماد اهورا مزدا می دانند. زرتشت با انتخاب آتش به عنوان نشانه ی کیش خود، از پیروان خود می خواهد : 1- چون آتش پاک و درخشان باشند. 2- همان گونه که شعله های آتش بالا می رود به سوی تعالی و ترقی عروج کنند. 3- از آنجایی که زبانه های آتش به سوی پایین میل نمی کند، آنها هم آرزوهای بزرگ را مدنظر قرار دهند و به سمت و سوی اسافل نگرایند. 4- آتش به هر چیز برخورد کند او را درخشان می کند بنابراین پیروان او باید به فروغ دانش و بینش خود ، به روشن گری بپردازند و ...3 و اما جشن نوروز، با سابقه ی کهن و دراز دامن خود، نه تنها در گذر زمان و آمد و شد حکومت ها با گرایش هیا اجتماعی و فرهنگی متعدد، ساییده نشده است بلکه خود باعث خلق باورها و آیین های پسندیده ای شد که بن مایه ی پیدایی آنها ریشه درکهن ترین صفحات تاریخ و اسطوره دارد. در ادامه به تحلیل و واگویی بخشی از این آیین ها می پردازیم. 1- کشت دانه یا سبزه کردن : کشت کردن دانه در روزهای فرجامین سال و چند قدمی بهار ، عملی نمادین است. دراوستا کاشتن سبزه با کاشتن حقیقت و فضیلت برابر است واز طرفی دیگر کشت سبزه نماد بازگشت برکت و خرمی به واسطه ی پیروزی جمشید بر اهریمن است. در روزگار جمشید، اهریمن، خشکسالی و قحطی را درزمین رواج داد و برکت و طراوت از همه جا گریخت. جمشید با سرکوب اهریمن باعث بازگرداندن برکت در زمین شد ابوریحان در آثار الباقیه می نویسد:« در این روز که نورزوش خوانند هر چوب درختی که خشک شده بود باز رویید و سبز شد. و هر شخص از راه تبرک به این روز در تشتی جو کاشت پس این رسم در ایرانیان پایدار ماند»4 به گزارش ابوریحان، ایرانیان هفت صنف از غلات در هفت استوانه می کاشتند و از حال و کار آن ها خوبی یا بدی زراعت سالیانه را حدس می زدند. آیا کاشتن نهال ، خرید و فروش سبزه، هفته ی درخت کاری در تقویم رسمی ما و برخی از کشورهای جهان ریشه در جایی از این خاطره ی شیرین بشری ندارد؟ 2-خانه تکانی و غبار رویی و کوزه شکستن :در آیین خانه تکانی پیام اندوه کشی ، فقر زدایی ، نظم و نظافت برای خوش آیند فروها که درآستانه ی سال نو چندی این جهانی می شوند، نهفته است. غبار روبی و گردگیری خانه و اسباب و وسایل و سفید کردن ظروف مسین از آیین های کهن ایرانی است « خانه تکانی و زدودن آلودگی و پلشتی ها از فضای خانه و کاشانه در آخر سال ، مظهر و نمادی از رماندن ارواح خبیث و ناپاک و فرسوده از محیط زیست و زدودن سیاهی و فقر و اندوه و آماده کردن فضای خانه در آستانه ی نوروز برای استقبال از فرود فروهرها وروان مردگان است.5 عده ای از پژوهندگان خانه تکانی و آرایش و پیرایش پیرامون زندگی را از دستورات خود زرتشت می دانند.6 و گمان می رود رابطه ای بین فروهرها ، ارواح پاک و نیک با نامگذاری اولین ماه فصل بهار یعنی فروردین وجود دارد به باور من این رابطه نمی تواند نادیده گرفته شود چرا که به گواهی اکثر منابع حتی اوستا، فرود فروهرها در روزهای پایانی سال کهنه و چند روز نخست سال نو صورت می گیرد. 3- چهارشنبه سوری: « سور» در زبان فارسی و در برخی از گویش ها به معنای « جشن ، مهمانی سرخ » به کار رفته است درباره ی خاستگاه این آیین منابع گوناگون، متعدد می نوشته اند. بنا به نظری « طبق حساب ستاره شناسی زرتشت در سال 1725 ق . م تحویل سال ظهر روز سه شنبه بود که نیمه ی صبح آن جز سال پیش و نیمه بعد از ظهرش جز سال نو بوده است که با حساب آغاز روز از نیمه شب چهارشنبه فردای آن روز نوروز و اول سال بوده است و شب چهارشنبه را به این مناسبت جشن گرفته اند و آتش روشن کرده اند»7 اما درکتاب « نوروز» اثر بلوکباشی از قول بهرام فره وشی – یکی از پژوهندگان در فرهنگ ایران باستان آمده است « ایرانیان برآن بوده اند که ارواح نیاکان در آغاز این روزها به زمین می آیند و برکت و نیک روزی برای خاندان می آورند و در همین روزها بود که برای راهنمایی آنان به هنگام شب در بالای بام یا صحن خانه ها آتش می افروختند و مایه آتش را هم از آتشدان ویژه ی خانه فراهم می آوردند تا آن ها راه خاندان خود را بازیابند و به سوی خانواده بشتابند».دکتر مهرداد بهار در جستاری چند در فرهنگ ایران ص 220 ، چهار بودنش را معرف چهار فصل سال می داند. 4- آش چهارشنبه سوری:یکی از کارهای معمول در آستانه ی سال جدید، پختن آش است که در روز آخرین چهارشنبه ی سال انجام می گیرد این آیین هنوز کمابیش در بین مردم، مخصوصاً مردان کوهستان و کسانی که هنوز به آیین های اجدادی پشت نکرده اند، رواج دارد. ریختن انواع حبوبات، سبزی و ترشی در این عمل نماد این است که در سال آینده مثل آش دیگ لبریز و برخوردار از همه ی مواهب باشند، در پاره ای از مناطق درداخل این آش هفت نوع ترشی می ریزند و معتقدند که هر یک از انوا ع این ترشی ها و سبزی دفع کننده بلا و آفت ویژه است. 5- نوروزی خوانی: نوروزی خوانی هم یکی از اعمال سمبلیک در آستانه ی قدم بهار می باشد که متاسفانه امروزه کمرنگ شده است.نوروزی خوان ها با در دست داشتن برگ سبزی که سمبل برکت و زاپایی زمین ، پس از پیروزی جمشید بر اهریمن است. چند روز مانده به عید به اطراف می روند و با خوانش اشعاری در توصیف بهار، مولا علی (ع) ستایش صاحب خانه، دعا برای او و خانواده، دعوت به کار، پایان کرختی و سرما، پاکدامنی و جوانمردی و ... را زمزمه می کنند. هم چنین حاجی فیروز با لباس قرمز و صورتی سیاه با حرکت و ساز و آواز از خود موجب نشاط و شادمانی مردم می گردد. ا سطوره شناسان چهره ی سیاه حاجی فیروز را نماد زمستان، لباس قرمز او را نماد خون سیاوش ، می دانند. 6- آب پاشی یا آیین مادرمه :در این آیین ، آب نماد پاکی و پاک کنندگی و روشنی، توسط فرد خوش قدم، بلافاصله بعد از تحویل سال بردرگاه منزل و یا روی افراد ریخته می شود. ابوریحان در آثار الباقیه در این مورد می نویسد : « این روز به « هروذا» که فرشته ی آب است تعلق دارد و به همین خاطر مردم در این روز، سپیده دم از خواب برمی خیزند و در آب حوض و قنات خود را می شویند. و گاهی نیز آب جاری را برخود از راه تبرک و دفع آفات می ریزند.» باید گفت آب پاشی یا مادرمه شاید در این ریشه داشته باشد که چون تن ها، وسایل و خانه ها در زمستان به دود و خاکستر آلوده می شود، مردم ابتدا به خانه تکانی و غبار روبی و بعد پاشیدن آب برروی خود و یا در گوشه ی خانه ها، آن را در یک عمل نمایدن، پاکیزه می کنند و بر پالایش آن گواهی می دهند. عده ای حمام کردن و شست و شوی تن را که به شکل خرده باور هنوز هم رایج است از همان خاطره ی نخستین یعنی دستور جمشید به دیوان برای ساخت حمام و گرمابه می دانند.8 7- هفت سین یا هفت چین:عدد هفت در بسیار ی از فرهنگ ها مقدس و رازناک است عده ای عدد هفت در هفت سین را نماد هفت « امشاسپند» می دانند امادرمورد سین عده ای معتقدند که عبارتند از هفت سینی یا هفت چینی که از چین وارد ایران می شد و در چینش سفره ی نوروزی از همین ظرف های نقش دار نفیس استفاده می شد ، بعدها « یای» نسبت آن افتاد و به صورت هفت سین باقی مانده است. دکتر هاجری در نوروز نامک خود در این مورد می نویسد :« از روزگار باستان هفت چین که به اندر یافت هفت میوه چیده شده است به یاد امشاسپندان هفت گانه، سرخوانچه می گذارند . پس از گذشت دوران فراوان چون «چ» در زبان تازی نبود، « چ» به «ش» بدل شد و هفت چین به هفت سین گردانده شد ». درکتاب نوروز اثر بلوک باشی در این باره آمده است « برخی سین را کوتاه شده ی واژه ی « سینی» می دانند که در آن محصولاتی که در سرزمین ایران به دست می آمد، می چیدند. چون امشاسپندان ، هفت فرشته ی مقدس دین مزدینسا، در ده روز فروردگان از 26 اسفند تا 5 فروردین از جهان مینوی فرود می آمدند مردم هفت خوان از مائده های زمینی را برای آنها مهیا می کردند، اما امروزه سفره هفت سین نوروزی را با هفت چیز که با سین شروع می شود، می چینند. 1- سیب نماد موهبت خداوند 2- سنجد، نماد عشق و دلدادگی 3- سمنو، نمادی برای طلب برکت و فزونی آن در سال نوین 4- سکه، نماد ثروت و طلب افزایش آن 5- سیر، نماد عافیت و سلامت ۶- سمبل ، نماد پیک بهار و زیبایی 7- سپند، برای رفع چشم زخم و یا سماق ویا سرکه علاوه بر این هر قومی کتاب مقدس خود را بر سفره می گذارد، گذاشتن تخم مرغ بر سر سفره نماد طلب نطفه و نژاد است ( زایش و باروری) و ...»9 8- عیدانه :از جمله آیین های نمادین نوروز است که بزرگ ترها به کوچک ترها عیدی می دهند «بیرونی» هدیه دادن را همانند نوروز رسمی کهن و بنیان گذار آن را جمشید می داند و می نویسد : « جمشید در نوروز « نیشکر» را در کشور ایران یافت و دستور داد تا آب این نی را بیرون آورند و از آن شکر ساختند و آن را به عنوان تبرک به همه دادند از آن رو مردم از راه تبرک به یکدیگر در نورز شکرهدیه می فرستادند».10 لازم به یادآوری است که هدیه جمشید به شیرین کام کردن مردم منجر شد دادن هدایا و عیدی در طول زمان ادامه داشته و در هر عصر و دوره ای بنا به فکر ،فرهنگ ، افراد عیدانه دهنده و عیدانه گیرنده ، نوع و جنس خاص پذیرفته است معمولاً مادربزرگ ها تخم مرغ رنگ شده به نوه ها می دهند، بزرگ ترهای کاسب پول و ... 9- تاب بستن و تاب خوردن : یکی دیگر از آیین های نمادین است معمولاً افراد در نوروز و مخصوصاً در سیزده به در، تاب می بندند و تاب می خورند ابوریحان بیورنی در صفحه 327 آثار الباقیه این کار را عملی سمبلیک و یادآور نخستین خاطره ی خوش جمشید، پادشاه ورجا و ند پیشدادی می داند « چون جمشید برای خود گردونه ساخت، در این روز بر آن سوار شد و جن وشیطان او را در هوا حمل کردند و به یک روز از کوه دماوند به بابل آمد و مردم با دیدن این امر در شگفت شدند و این روز را عید گرفتند و برای یادبود آن روز در تاب می نشینند و تاب می خورند». 10- سیزده به در : عدد سیزده در باور اکثر جوامع و فرهنگ ها « نحس» محسوب می شود عده ای نحوست این روز را از روزگار زرتشت می دانند که ماه و آفتاب در این روز در مقابل هم قرار گرفتند و منجمان این روز خاص را « نحس» خواندند. عده ای نحوست سیزده را به عقاید یونانی ها پیوند می زنندو معتقدند که « انجمنی مرکب از خدایان دوزاده گانه منعقد بود، سیزدهمین وارد شد، یکی از آن ها را کشت و این مجلس به هم خورد از همان روز سیزده نحس و بدشگون شده است. این عقیده با رسوخ و رسوب عجیبی در تمام جهان انتشار یافت و مردم به همان عقیده گرویدند و از عدد سیزده ترسیدند.»11 عده ای هم نحوست عدد سیزده را به شام آخر حضرت مسیح داده اند که سیزده نفر بودند یکی از آن ها خیانت کرد و حضور حضرت عیسی را خبر داد، او را دستگیر و مصلوب کردند. نحوست عدد سیزده به حدی است که برخی از مالکین از پذیرفتن پلاک 13 امتناع می کردند امروز حتی برخی از خطوط هواپیمایی از دادن شماره 13 به شماره های پرواز خود، صندلی های داخل کابین هواپیما خودداری می کنند وهمچنین در پاریس کمتر خانه ای را می توان یافت که عدد سیزده بر سر در آن ثبت شده باشد. باری نحوست سیزده به خاطر یاد کرد خاطره ی شومی که در ذهن بشر مانده است اعم از حوادث بزرگ طبیعی مثل « سیل ، زلزله و یا مسائل سیاسی و اجتماعی و...» در برخی از مناطق ایران هنوز هم در روز سیزده ی نوروز، در خانه ماندن و کارکردن پسندیده نیست در این روز که در تقویم رسمی ما روز طبیعت نامیده شد، اعضای خانواده از خانه بیرون می روند و در داخل طبیعت زندگی می کنند و قدم بهار را در کنار گل و سیزه و رود و خوانش پرندگان جشن می گیرند و شادباش می گویند. در روز سیزده نوروز اعمال و آیین هایی انجام می گیرد مثل تفال زدن، تاب خوردن و گره زدن دو شاخه و ... در کتاب نوروز در خصوص گره زدن سبزه با شاخه تفسیر آیینی جالبی آمده است « گره زدن دو شاخه یا سبزه در روزهای پایان زایش کیهانی ، تمثیلی از پیوند یک مرد و زن برای پایداری و تسلسل زایش است». در ادبیات پاپیولار ما این اعمال و اشعار را به جوانان دم بخت نسبت می دهند. مثل : سال دیگر / خانه شوهر/ بچه بغل و ... در پایان یادآور می شوم گرامی داشت نوروز ، گرامی داشت مهربانی ، پاکی ، سرسبزی و روشنایی است که ریشه در اعماق تاریخ و اساطیر دارد. نوروز را گرامی داشتند، گرامی بداریم. منابع و پی نوشت ها : 1- دکتر محمدرضا سنگری 2- بحارالانوار، علامه مجلسی، جلد چهاردهم 3- تاریخ ده هزار ساله ی ایران، ص 84 و 85 4- آثار الباقیه ، ابوریحان بیرونی، ص 283 5- نوروز، علی بلوک باشی ، چاپ دوم ، 1380 ، ص 53 6- نوروز نامک، دکتر سید ضیاالدین هاجری، مجله ی تمبر، ص 8 7- نوروز ، بلوک باشی ، ص 53 8- منبع شماره 6 ص 6 موضوع ساختن گرمابه در نوروز و به دستور جمشید د رمنابع دیگر هم آمده است از جمله نگاهی به عصر اساطیر ، نوشته ی علیقلی بختیاری، نشر پاژنگ ، سال 1368 ، ص 296 و 297 9- نوروز ، کهن اسطوره ای ماندگار، ریحانه حرم پناهی، چاپ 82 ، ص 21-20-19 10-آثار الباقیه ، ابوریحان بیرونی، ص 83 11- نوروز ،بلوک باشی ، ص 91 به نقل از دکتر رضا شفیق زاده |
||
|
+
نوشته شده در پنجشنبه بیستم اسفند 1388ساعت 23:15 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
جلوه های ادعیه و التجا در ادبیات جاده ای دعا یعنی خواندن، نیایش و طلب حاجت و التجا یعنی پناه بردن به ساحت باری تعالی که از اصناف و شعب عبادت می باشد. هدف نهایی دعا به درگاه الهی یعنی فقط خدا را بر حال و کار خویش ناظر دانستن ،عرض و خواست حاجت و کسب نیروی جدید و تسکین آلام و... در قرآن کریم و احادیث بر دعا کردن بنده به درگاه معبود توصیه های زیادی شده است. چرا که معبری برای کسب کمال و راهی جهت وصول به کعبه ی مقصود است.خداوند در سوره ی غافرآیه ی 60 می فرماید«ادعونی استجب لکم»(بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را)و یا در سوره ی فرقان آیه ی 77 آمده است «قل ما یعبوا بکم ربی لولا دعاوکم» ای پیامبر!به امت بگو اگر دعای شما نبود پروردگار به شما چه اعتنایی داشت! و یا در حدیث قدسی آمده است:«من نزد گمان بنده ام هستم و در حق او بر طبق گمانی که به من دارد رفتار می کنم. پس مبادا درباره ی من جز گمان نیک داشته باشید.» نه تنها قرآن کریم در مورد ضرورت دعا و ثمرات آن آیاتی محکم و روشن دارد،لزوم دعا و عدم ترک آن و تأثیرش بر جسم و روح ابنای بشر در کلام بلند معصومین هم متبلور است که فقط جهت نمونه به چند مورد آن اشاره می شود. *دعا قضا و قدر را بر می گرداند. پیامبر اکرم(ص) *دعا اسلحه ی مؤمن است. پیامبر اکرم(ص) *دعا سپر مؤمن در مقابل بلاهاست. امام علی (ع) *دعا برترین عبادت است،دعا کنید و دعوت خدا را اجابت کنید تا رستگار شوید و از عذابش نجات یابید.امام باقر (ع) احادیث بالا بر اهمیت دعا در زندگی افراد تأکید دارند به طوری که دعا را برگرداننده ی قضا و قدر، اسلحه ی مؤمن ،سپر مؤمن و برترین عبادت دانسته اند. پس ارزش دعا و توسل جستن به درگاه خداوند چیزی نیست که قابل کتمان ونسیان باشد.گفتنی است در کلام پیامبر (ص) تعبیر (دعا به اسلحه ی مؤمن) و در کلام حضرت علی (ع) تعبیر (دعا به سپر مؤمن) ارزش دعا به عینی ترین و ملموس ترین شکل ممکن بیان است. در اهمیت دعا همین بس که شیوه ای تحت عنوان «دعا درمانی»از گذشته های بسیار دور و برای تسکین بیماری های جسمی و روحی متداول بوده است و اکنون هم روان شناسان بر این شیوه درمانی تأکید دارند. این عرض حاجت و توسل به درگاه خداوند گاه مستقیم و گاه غیر مستقیم توسط(واسطان فیض،پیامبر و ائمه)در کلام بشری نمودار گشته است. به عبارت دیگر گاه ابنای بشر در قالب جملاتی ندایی و یا خواهشمندانه با واژگانی موجز یا مطوّل، لطیف و مؤدبانه دست توسل و یاری به سوی خدا دراز می کنند و بدون هیچ واسطه ای نیاز خویش را می خواهند و گاه این عرض حاجت با واسطه قرار دادن آبرومندان و برگزیدگان درگاهش صورت می گیرد..این توسل در زمان ها،مکان ها و به زبان ها و گونه های متفاوتی متبلور شده است. به قول شاعر: هر کس به زبانی صفت حمد تو گوید بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه یکی از تجلی گاه های ادعیه،توسل و التجا به درگاه خدا و ائمه معصومین ،ادبیات جاده ایست در ادامه به تعریف ادبیات جاده ای و تجلی این نمونه ها خواهیم پرداخت.ادبیات جاده ای ،نوعی از ادبیات است که تا کنون کمتر به آن پرداخته شده است بنابراین تعریف جدی و جامعی از آن و سبک و قالبش در کتاب های منبع یافت نمی شود. آنچه مسلم است در تقسیم بندی کلی،این نوع ادبی را باید در ذیل عنوان ادبیات «پاپیولار»یا عامه و ادبیات شفاهی بررسی کرد.از آنجایی که ادبیات جاده ای سری در طنز و مزاح ومطایبه و معمّا(رندانه ها)دارد و از طرف دیگر گاهی منعکس کننده ی عالی ترین اندیشه های دینی مذهبی ،عاشقانه ،عرفانی،حماسی و غیره دارد،تعریفی به تنوع و پهنای خویش می طلبد اما از منظری می توان ان را به مجموعه گفتار،رفتار،کردار،تکیه کلام و ... آنانی دانست که با ماشین و جاده و سفر سروکار دارند. هدف ما در این نوشته،ا بیات،مصراع ها و جملاتی است که در قسمت های مشخصی از خودروها مثل(تریلی،اتوبوس،نیسان،مینی بوس،خاور و...) نگاشته شده اند. این مطالب معمولاً در بیرون و داخل خودرو،روی باک خودروهای بزرگ،سپرها،بالای اتاق کامیون ها،گل پخش کن ها و غیره به خط و زبان(لاتین،عربی،ترکی،کردی،لری و بیش تر فارسی و... نوشته می شوند.) هدف ما تأیید یا نادرستی این نوشته ها بر روی خودروها نیست،چرا که تأ یید آن نادیده گرفتن یکی از عوامل تصادف در جاده هاست و نادیده انگاری و نادرست خواندن آن چشم پوشی از این نوع عینی ادبی است که در همه جای کشور و در جای جای خودروها خود نمایی می کند.و باز هدف این نوشته بررسی همه ی موضوعات مربوط به ادبیات جاده ای نیست چرا که ادبیات جاده ای زاییده ی ذوق و سلیقه و اندیشه های افرادی مختلف با شاخصه ها و تمایلات مختلف در زمان های متفاوت است،همین فاکتورها و مؤلفه ها دامنه ی موضوعی ادبیات جاده ای را گسترش داده و بر شاخ و برگ آن می افزایند. آقای علی آنی زاده در مجله ی شعر شماره 48 ادبیات جاده ای را به موضوعات زیر تقسیم کرده اند. «اعتقادات مذهبی (توکل و توسل به ائمه ی معصومین،دعا،دفع چشم زخم)عشق(عشق الهی،عشق زمینی) احساس غم وغربت،زندگی ومرگ،پهلوانی و قلندری و مسائل روز(عناوین فیلم ها،تکیه کلام ها،دیالوگ ها،فیلم ها و سریال ها)و نفس سفر تقسیم کرد. علاوه بر موضوعات ذکر شده(توصیف خودرو،حدیث دوست،زندانه ها(طنز و معما و چیستان) مادرانه ها،مهرانه ها،هشدارها و...) هم بخش وسیعی از ادبیات جاده ای را تشکیل می دهند.برای هر یک از موارد بالا می توان چندین شاهد و مثال ذکر کرد.نکته ی مهمی که از ابن نوشته های بر خودرو به لحاظ روان شناختی به ذهن متبادر می شود،ارتباط نوشته با باور، اعتقاد،ذوق و سلیقه،اندیشه،سن،زادگاه و علایق راکب آن مرکب است.گفتیم ما به دنبال نفی و اثبات نفس ادبیات جاده ای نیستیم اما به نقش پارادکسیکال آن باور داریم،یعنی اگرچه بعضی از نوشته ها ممکن است اثری منفی بر دیگر رانندگان جاده و خیابان داشته باشد و مثل بسیاری از عوامل دیگر اسباب تصادف و تصادم شود اما پاره ای از همین نوشته نقش فرشته ی نجات را بازی می کنند و رانندگان عصبی و انتقام جو را به آرامش و خون سردی فرا می خوانند،هشدار می دهند و گل های ایمان و اعتقاد و شکیبایی و گذشت را در گستره ی وجود بینندگان رویاند. به بیانی ساده تر جملات و نوشتارهای مثبت ادبیات جاده ای انگیزشی بوده و می تواند به موازات خود به تغییر واصلاح رفتار منتهی شود. خوب است مسئولین مربوط به جاده ها(نیروی انتظامی و پلیس راهنمایی و رانندگی) تدابیری در این زمینه اتخاذ نمایند و نوع نوشته ها را هم به کنترل خویش درآورند. مثلاً می شود به جای بعضی از جملات مهمل و ناکارآمد،پیام ها و توصیه های راهنمایی و رانندگی را جایگزین نمود و نقش پارازیتی این نوشته ها را به حداقل رساند. انسان در هر زمانی و مکانی نیازمند توکل و توسل است چه در خواب و چه در بیداری ،مخصوصاً اگر در معبر و مسیری خطر خیز قرار دارد و تنها باشد و چه کسی تنها تر از رانندگان خودروها در مسیر های پرپیچ و خم و طولانی در طول ساعات شبانه روز در دیار غربت و دور از چشم. این جاست که دست غیب و امداد الهی را به یاری می طلبند وآن را به عنوان یک نیاز همیشگی در گوشه ای از خودروی خویش ثبت می کنند و نقش می بندند.این التجا و توسل به چندین شکل در ادبیات جاده ای مشهود است. الف)توسل و توکل بر خدا به عنوان فعال مایشا و عالم السروالخفیات،کسی که راز تمامی مکنونات را می داند و تمامی اراده ها در ید اوست این پناهندگی و التجا به درگاه خدا در ادبیات جاده ای عموماً در موضوعات زیر است: 1 -شمارش صفات و نعمات خدا 2-گردن نهادن بر تقدیر وتسلیم شدن 3-ادعیه و عرض حاجت 4-بیان ضعف مخلوقات وذکر کمال کبریایی 5-تحمیدیه ها و... نمونه ها تویی امید تنهایان خدایا یا رب تو چنان کن که پریشان نشوم یا رب از ابر هدایت برسان بارانی خدایا دستم بگیر تا دستی بگیرم یا رب به دلم مهر علی افزون کن یا رب العالمین خداوندا!محتاج تو ام نه محتاج بشر الهی!آن ده که آن به خدایا!مپسند که لوطیان خوار شوند. خدای کعبه !رستگارم کن. الهی!راضی ام به رضای تو خدیا!تا پاکم نکردی ،خاکم نکن. الهی!سر ما و تقدیر تو خدایا!سرای محبت کجاست یا رب تویی فریادرس یا مقلب القلوب و الابصار یا رب نظر لطفی به ما کن خدایا چشمان منتظر را گریان مکن کشتی عشق است خدایا،ناخدایش باش الهی تکیه بر لطف تو کردم خدایا عاشقان را غم مده الهی،رسم پاکانم بیاموز یا رب نظر تو برنگرد د بر گشتن روزگار سهل است خداوندا به حق هشت و چارت زما بگذر،شتر دیدی ندیدی خدایا من بدم اما تو خوبی یقین دارم که ستارالعیوبی خدایا عاشقم،عاشق ترم کن سراپا آتشم ،خاکسترم کن الهی در تب فقرم بسوزان ولی محتاج نامردان مگردان یا رب تو چنان کن که پریشان نشوم محتاج به بیگانه و خویشان نشوم و... ب:التجا و توسل به حضرت فاطمه ی زهرا(س) بانوی دو عالم «وجیهة عندالله» و واسطه ی فیض است و متوسل شدن به دامن پاک و مطهرش گل های امید و رضا را در جان ها شکوفا می سازد. در ادبیات جاده ای عرض حاجت و توسل به حضرت فاطمه جایگاهی ویژه دارد. و حضرتش را با معنوی ترین اسامی و صفات به یاری طلبیده اند. نمونه ها یا وجیهة عندالله یا فاطمه گوهر پنهان بقیع یا شفیعه محشر!فاطمة الزهرا السلام علیک یا فاطمه الزهرا(س)و... ج:توسل به مولای متقیان علی علیه السلام کیست که از عنایات حضرت علی بی نیاز باشد؟ در ادبیات جاده ای در میان تمامی ائمه ارادتی ویژه به ساقی کوثر حضرت علی علیه السلام شده است. او که الگوی همیشه ی مهربانان و پهلوانان است. واقعاً امواج ارادتی که به حضرت علی (ع) ابراز شده است،دریایی است. گاه اخلاص و عمل و رشادت هایش را با قلمی سبز ستوده و گاهی به او توسل و تقرب می جویند و گاه با بیانی ظریف و ادیبانه به مدح و منقبتش نشسته، وگاه شرح شهادتش را با رنگی سرخ به رشته تحریر در می آوردند و گاه او را به عنوان بنده ی برگزیده ی خدا و واسطه ی فیض گواه می گیرند و از عنایت او مدد می جویند. نمونه ها -از علی آموز اخلاص عمل -یا امیر عرب -یا شاه ملک لافتی -علی ندای عدالت -یا مشکل گشا علی -بی مهر علی هرگز ایمان نشود کامل -یک جهان مهر و وفا بود علی -تا نگویی یا علی رونق نگیرد هیچ کار -غیر تو مولایی ندارم یا علی -یا علی گفتیم و عشق آغاز شد -یا حلاّل مشکلات یا علی -علی ای همای رحمت،تو چه آیتی خدا را -هر کس به کسی نازد،ما هم به علی نازییم -مرا پیر طریقت جز علی نیست -بعد از خدای تنها تو لایق ستایشی یا علی -من مشتعل عشق علیم چه کنم؟ -یا شهید محراب یا علی -امیر المومنین ای شاه مردان دل ناشاد ما را شاد گردان -فرزند بزرگ روزگار است علی با مردم رنج دیده یار است علی ن:توسل و مدح و منقبت سالار شهیدان امام حسین(ع) یکی دیگر از ائمه ی بزرگوار که زینت بخش ادبیات جاده ایست نام مبارک و روشن گر و گره گشای سالار شهیدان کربلا امام حسین (ع) است. غربت و آزادگی امام حسین (ع) در دل عاشقان ابدی خواهد ماند و نهال آزادگی را آبیاری خواهد ساخت. مدح و منقبت و رثای امام حسین(ع) و امداد از انفاس آسمانی او یکی دیگر از وجوه التجا در ادبیات جاده ایست. نمونه ها من می میرم به عشق مولایم حسین حسین سرور آزادگان السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین یا غریب نینوا دریابم حسین (ع) حسین جان تو تمثال آ زادگان جهانی و... و:توسل و منقبت ساقی دشت کربلا حضرت عباس(ع) حضرت عباس سمبل و نماد نهایت صدق و صفای برادرانه است ایشان را باب الحوائج نام نهادند چرا که دیار تاریک و نفس گیر غربت و تنهایی را با درخشش نامش و دستان خورشیدی و گره گشای خود روشن می سازد،ادبیات جاده ای هم از این بهره ی عظیم بی نصیب نمانده است و نام مبارک ابوالفضل العباس (ع) در جای جای آن می درخشد. نمونه ها ریزه خوار خوان توام یا ابوالفضل یا پسر ام البنین یا پرچم دار حسین یا ابوالفضل العباس بیمه اش کردم به نامت یا ابوالفضل و... ه:توسل و ذکر مناقب امام رضا(ع) عشق به امام رضا در دل تمامی اهل این سرزمین شعله ور است. از روزی که خاک خراسان اقامت گاه و مدفن امام هشتم شده است، لطف و عنایت این امام در جای جای این خاک غیرتمند باریدن گرفت و گل های عشق و ارادت در صحرای وجود همگان رویید،هر کس با بنان و بیان خویش به او توسل و تقرب جسته و کلید قفل های بسته خویش را از او خواسته است. ادبیات جاده ای هم از این سعادت و توسل بی نصیب نمانده است و با ذکر نامش، عنایات حضرتش را در سفر و حضر به یاری طلبیده است. نمونه ها یا ضامن آهو ماه تابانم رضا بیمه اش کردم به نامت یا رضا(ع) یا سلطان خراسان یا ضامن آهو،امان از این هیاهو یا امام رضا،نظری بنما سفر در پناه امام هشتم زوارتم یا امام رضا(ع) ی:توسل و تقرب به آخرین سفیر الهی و منجی عالم حضرت امام زمان(عج) آنانی که فلسفه ی امامت و مفهوم انتظار را دریافته اند با چشم های باز منتظر آمدن اویند، امامی که غیبتش برای عاشقان آتش است و ظهورش باران و بهار،مهربانی اش بی شمار و شمشیرش یادآور ذوالفقار و آمدنش پایان انتظار حجتی که لطفش کویر را آب است و سایه را آفتاب و طنین گامهایش طلیعه ی حیاتی ناب، ادبیات جاده ای این افتخار را دارد که نام مبارک و منوّر امام زمان و توسل و تقرب به او را در جای جای صفحات سترگش به یادگار،ماندگار سازد. نمونه ها *یا قائم آل محمد *ای حجت خدا *یا صاحب الزمان *بیا مهدی،شب هجران سحر کن *یا حجت بن الحسن عسگری ثانیه ها را دریاب *چو خواهی شوی از خطر در امان پناهنده شو به امام زمان *ای پادشه خوبان داد از غم تنهایی دل بی تو به جان آمد وقت است که باز آیی منابع 1-حکمت عبادت /آیت الله جوادی آملی / مرکز نشر اسرا/چاپ چهارم/پاییز80 2-ادبیات جاده ای/احمد باوند سواد کوهی/انتشارات وارش/چاپ اول 1384 3-یادداشت هایی از راقم سطور با عنوان(یافته های در راه) 4-صلوات،کلید حل مشکلات/علی خمسه ای قزوینی/نشر جمال قم/چاپ 86 5-ادبیات جاده ای/جواد جلیلی/نشر وفایی/چاپ دوم/1384 6-مجله شعر/ش 48 /سال چهاردهم/تابستان 85 /علی آنی زاده/صص101-99 |
||
|
+
نوشته شده در جمعه هفتم اسفند 1388ساعت 1:13 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
شناخت نامه اصلا شمالی ام رمه ای اسب با نعل نقره ای در من تمام تنفسم طعم علف و البرز می دهد بوی شالی و شوکا جنگلی جنون مرا به کوه می کشد کافی شاپ من زیر درخت بیدی در دامن دماوند با رندانی که ف نگفته تا فریمان می روند فال فروغ می گیرند و فکر می کنند به آیه های زمینی اش
اینجا به درخت می گویند دار و از هر کجای شبش می توان ستاره چید البته از نوع آسمانی اش ووقت رسید ن ما را هیچ ساعتی هم نمی داند
سالی دوازده بار ،غرق می شوم در خاطرات دریایی همیشه کسی در من خواب درخت شدن می بیند بی حضور تبر زن و دیوار و دلخوش به دور بینی نیما (....بر بسیط خطه ی آرام می خواند خروس از دور می گریزد شب، صبح می آید ...)
دروغی در کار نیست نیم عمر خود را در کنار شما وتمام آن را در راه و ررویا زندگی کردم بی آبخاک و آتشباد و پ ر ت شدم از وهمی به وهم دیگر قبلا گفته بودم جایی ، جای شیون نوری مرا شهید اضطراب زمانه صدایم کنی ،بد نیست |
||
|
+
نوشته شده در پنجشنبه پانزدهم بهمن 1388ساعت 23:59 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
دههي چهارم انقلاب اسلامي ايران چالشها و بايدها انقلاب اسلامي و به دنبال آن تشكيل حكومت اسلامي در ايران، بزرگترين رويداد تاريخي در دنياي معاصر بود، اين انقلاب با بهرهگيري ازرهبری و آموزههاي ديني و تكيه بر شانههاي مردم، بار ديگر پيام و ادبيات فرهنگ و تمدن بزرگ و طلايي اسلامي را در گوش جهان طنينانداز ساخت. انقلاب اسلامي ايران در زماني شكل گرفت كه فرهنگ غرب تلاش ميكند، انسان را جايگزين خدا و علم را جانشين دين سازد و مذهب را معلول ترس و جهل بشري تلقي كرده و دوران حاكميت مكاتب آسماني را پايان يافته اعلام نمايد. اين انقلاب به عنوان نماد و نمود عيني و عملي حكومت ديني و مردمي در عصر حاضر، نگاههاي متفاوتي را به خود معطوف ساخته است كه ميتوان آن را به دو شاخهي كلي تقسيم كرد: نگاه اول، نگاه الگوگرايانهي ملتهاي در بند و آزاديخواه و استقلال طلب كه به تبعيت از انقلاب ايران و شگردهاي پيروزي آن در صدد رهايي از بوغ استعمار بوده و استقلال و آزادي خود را پیگیری می کنند نگاه ديگر، نگاه خصمانهايست كه استعمار و عوامل داخلي و خارجي آن جهت جلوگيري از رشد ملت ايران و احساس ويراني بناهاي استعماري خود در كشورهاي ديگر دوختهاند. با ارجاع به فطرت انساني و نگاه به فضاي پيراموني، اگر فضاي دنياي معاصر را به لحاظ خستگي روحی و تلاطم دروني شبيه عصر ساساني بدانيم، بيراه نگفتهايم. يعني جهان امروز، از بيايماني و الحاد خسته و سرگشته است و به دنبال يك مأمن و پناهگاه امن ايماني و اعتقادي ميگردد. در چنين فضايي ايران اسلامي ميتواند نقش هدايت گرانهي خود را ايفا نمايد. به بياني ديگر، ايران اسلامي امروز به عنوان يك چشمهي جوشان در متن تشنگي ديني و معنوي جهان قرار دارد پس بايد ضمن بسترسازي مناسب جهت حفظ دستاوردهاي انقلاب، كه لحظه لحظهي آن با خون و ايثار حاصل شده است. رهبري فكري و اعتقادي جهان را به دست گيرد. ايران اسلامي امروز، به واسطهي مشي استقلالطلبانه كانون توجه جهاني است و به واسطه همين استراتژي، دشمنان بزرگي دارد كه در پشت سنگرهاي فرصتطلبي و فرصتسازي كمين كردهاند، دشمنان متعدد و تا دندان مسلح هم، نشاندهندهي عمق و ابعاد حركتهاي رو به جلو و نفي استعماري است . دههي چهارم را زماني آغاز كردهايم، كه جهان در آتش منازعات سياسي ميسوزد، خاورميانه ناامنترين روزگار حيات خويش را سپري ميكند، و دشمن همچنان به سوگند خويش در تهديد نظام جمهوري اسلامي وفادار مانده است و گامي از استراتژي معاندانهي خويش عقب ننشسته است. پس بر دل سوختگان نظام و انقلاب است كه با چشماني باز و همانند يك سربار خط مقدم از شش جهت ديدباني و نگهباني نمايد. در ادامه به برخي از چالشها و بايدهاي دههي چهارم انقلاب ميپردازيم. عوامل دروني كه باعث كندشدن حركت و توسعه ميشوند: عدم درك دقيق آموزههاي ديني و اسلامي – استفاده از مسكن به جاي درمان در بحرانهاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و ... انفعال به جاي پويايي – مصلحتگزيني به جاي واقعگرايي – خودزنيها و خودسانسوريها – عدم حمايت از خردهفرهنگها به عنوان سلسله جبال فرهنگي كشور – مدگرايي و رفاه زدگي – بياعتنايي به نخبگان در اظها و عمل – پشت كردن به ارزشهايي چون شهيد و شهادت و ... خلاء فكري و عاطفي ميان نسلهاي اول و دوم با سوم و چهارم و ... شكاف معنادار ميان مردم و مسئولين – بيكاري – شناور بودن بجاي شناگر بودن در مناسبات بينالمللي – عقبماندگي تكنولوژيكي و ... عواملي كه از بيرون جامعه انقلاب و دستاوردهاي آن را تهديد مينمايد عبارتند از: ليبراليسم با شعار آزادي بيحدَ و حصر – كاپيتاليسم با شعار پول، سرمايهي آزاد و ... – سوسياليسم با شعار عدالت اجتماعي – تغيير ذائقهي جوانان با مخدرات – مسكرات - رواج فيمنيسم و ... – تقويت بنگاههاي لاتيك و سكولار – ايجاد شكاف بين احزاب، مردم، اقليتها و اقوام، حذف و ستيز با اسطورههاي مذهبي و ملي و ... با نگاهی به فاكتورهاي تهديدي و تخريبي بالا، ميتوان فهميد كه غالب اين هجمهها فرهنگي است نه نظامي و پياده ساختن نيرو و ... و اصولاً آسيب شناسان اجتماعي نبرد امروز را نبردي فرهنگي و نرمافزاري ميدانند و البته تهاجم فرهنگي حركتي موريانهوار و بيسروصدا اما خطر ناک تر و بنیان براندازنده تراست .وبه همین دلیلدقت و دیدبانی ویژه ای را طلب می کند. دشمن در تهاجم فرهنگي به جاي توپ و تانك و موشك با ابزارهاي هنري، ورزش و ميادين ورزشي، روشنفكران خودباخته، زنان و دختران ومحركهاي عاطفي، فنون و تكنولوژي برتر، مواد مخدر، مواد منكراني و دامن زدن به خرافهها وارد صحنهي نبرد ميشود، و با روشهاي متفاوتي چون «تضعيف اعتقادات مذهبي، تحريف گرايشهاي معنوي، تخريب هويت ملي، ايجاد گسستهاي تاريخي – ايجاد جريانهاي انحرافي، دامن زدن به اختلافات، ترويج خط و زبان و كالاي بيگانه، برنامهريزي و تقويت مالي مراكز فساد و منكرات، درشت نمايي مشكلات داخلي، چشانيدن لذت كاذب دمكراسي غربي، استفاده از مذهب عليه مذهب و... دامنهي تهاجم فرهنگي خود را گسترش می دهد. در چنين فضايي ضمن توكل بر خدا، و مديريت هوشمندانهي صحنهها، بايد مقاومت فرهنگي را سامان داد و سنگرهاي مقاومت فرهنگي را يكي پس از ديگري بنا نهاد، بايد به خويشتن مذهبي خود برگرديم و افتخارات تاريخي ديني و ملي خود را گردگيري و احيا نماييم و راهبردهاي علمي و عملي مقاومت فرهنگي را طراحي و اجرا سازيم. قبل از بيان پارهاي از راهبردهاي مقاومت فرهنگي كه براي هميشه بايد به عنوان سرلوحه كار قرار گيرد. علمي بودن راهبردها و توجه دقيق به آمار و نمودار و هم چنين طراحي علمي و عقلي راهبردها و روشهاي مقاومت فرهنگي در سطح و حد وسيعتر از هجمههاي فرهنگي با حداقل به موازات هجمهها مورد تاكيد است. كه متأسفانه در اين عرصه چندان موفق نبودهايم ونمونهها به دليل عيان بودن نيازي به بيان نيست. آيندهنگري، تنوعپذيري، خردورزي و توجه آكادميكي به آمارها و نمودارها، هماهنگي كاركرد نهادهاي مدني و اجتماعي، اولويت پيشگيري بر درمان، كنترل دقيق واردات فرهنگي و هنري و تجاري، آسيبشناسي و درمان امواج موسمي بحرانزا و ... از نمونههاي راهبردهاي مقاومت فرهنگي است. پس از طراحي و شناخت راهبردها،نوبت نهادينهسازي روشهاي مقاومت فرهنگي است. مقاومت فرهنگي از يك منظر، پر كردن خلاءهاي دروني جامعه در عرصه هاي مختلف است پركردن خلاءها و بستن منافذ، خود به خود پس زدن هجمهها را در پي دارد كه مهمترين آنها عبارتند از: ايجاد كار و اشتغال، ازدواج، بسترسازي و حمايت از نخبگان كه قرار و بقاي نخبگان و ژنها را به همراه دارد، تقويت آموزش و پرورش به عنوان مركز نقل توسعهي همهجانبه ،تقويت نهاد خانواده، تقويت تكنولوژي و مصادره به مطلوب فرهنگها و تمدنهاي جهان، توجه جامعهشناسانه و روانشناسانه در برنامهريزيهاي خرد و كلان و اقتضائات عصر و نسل در صدا و سيما رسانهها، كتابهاي درسي و ... ، بسترسازي فضاي نقد عالمانه و بهرهگيري تلويحي از آن در تصميمسازيها، تفهيم و حفظ ارزشهاي انقلاب اسلامي نظير رهبري، قانون اساسي، وحدت مردم، شهدا، جانبازان، آزادگان و... حذف شكاف بين مردم و مسئولين، پايان بخشيدن به غفلتها و فرصتسوزيها ،تعريف شفاف منافع ملي و ترسيم و رعايت خطوط قرمز در حوزهي سياست، فرهنگ، ايجاد بنگاههاي آسيبشناسي در عرصههاي اقتصاد، فرهنگ، سياست، هنر، ورزش، روابط بينالملل، حاكميت قانون در تمامي عرصهها و ... قرن ما قرن فريادهاي بيصدا و آتشهاي خاموش است، و نبردها هم نبردهاي نرمافزاري خواهد بود و ميدانداري از آن كسي خواهد بود كه بيش از آن كه اتفاقي بيفتد، فكري كند و با استراتژي توازي، فراروي زماني و مكاني را در برنامههاي خود بگنجاند. سه دههي انقلاب را عليرغم آتشافروزيهاي بدخواهان، به مباركي پشت سر گذاشتهايم و اميدواريم که زین پس هم چنین بادا. منابع: 1- سير تفكر معاصر – محمد مددپور – انتشارات تربيت /1372. 2- فرهنگ و تهاجم فرهنگي / سازمان مدارك فرهنگي انقلاب ا سلامي/1373. 3- فرهنگ و مقاومت فرهنگي / مهدي نويد / انتشارات خلق / 1374. 4- ما و موقعیت اضطراب / نگارنده / هفتهنامهي همولايتي / 1384 |
||
|
+
نوشته شده در یکشنبه یازدهم بهمن 1388ساعت 19:25 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
|
|
|
چشم ها چه می بینند
این خاک نه بوی «بنان» می دهد و نه طنین ترانه ی« طالب» ونه صدای تفنگ« میرزا »یی که نداشتیم «به کجای این شب تیره بیاویزم قبای ژنده ی خودرا»
این جا سنگ ها به تعداد گنجشک هاست پارک ها به زبان زباله سخن می گویند و همسایه ها با تماشای عکس های ماهواره ای جنگل و دریا دلی تازه می کنند
هنوز هوای مهی مهلتی برای غارت قرقاول و درختان است و به همین سادگی «افرا »ها به جرم جوانی دسته ی بیل و تبر می شوند با مردانی گریم شده و اره های برقی بی صدا
مدت هاست قیمت خروس را ترازو تعیین می کند نه صدا و سیمایش و بهترین اسب ها در ویترین ها رژه می روند
من در مزرعه زاده شدم مادرم در مسابقه ی «نشا »جا ماند وهم چنان م ی د و د با غیرت هزار رستم و گرد آفرید
این جا هیچ زارعی به مزرعه اش بدهکار نیست به بانک و بنک دار و نزولیست های حرفه ای چرا
من بزرگ شده ام پدرم کوچک پدر بزرگ با عصا به ایوان خانه می آید و جاده و دریا هنوز هم بوی مرگ می دهند
این جا تا چشم کار می کند زخم وتا دلت بخواهد نمک فراوان است |
||
|
+
نوشته شده در دوشنبه بیست و هشتم دی 1388ساعت 23:36 توسط shivan_noori
|
|
||
|
|
درباره |
|
تلا در گویش مازنی یعنی خروس وجن مخفف جنگ است گل های زیبای بر آمده از این درختچه شبیه تاج خروس های جنگی است وشاید یکی از دلایل این نام گذاری موشکافانه و با مسما همین باشد و... |
||
|
|
|
|
|
صفحه نخست پست الکترونیک آرشیو وبلاگ عناوین مطالب وبلاگ |
||
|
|
آرشیو موضوعی |
|
|
کلبه ی كلاسیك آدمهای برفی در آفتاب می میرند مقالات ادبی تماس 09113002887 |
||
|
|
|
|
|
POWERED BY
BLOGFA.COM |
||